Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/1418 K.2025/1030

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında 18/09/2024 tarihinde tesis edilen davanın reddine ilişkin karara karşı, davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacı şirket tarafından aralarındaki ticari alışverişe teminat olarak davalı şirkete verilmiş olan 35.000,00 TL'lik çekin menfi tespit davası yoluyla borçlu olunmadığının tespitine ve çekin iadesine veya bedelinin davacı tarafa ödenmesine ayrıca dört adet WV tabir edilen kapının siparişi verilip bedeli ve nakliye ücreti peşin olarak 17/09/2018 tarihinde 20.000,00 TL EFT havale ile ödenmiş olan, 16/11/2018 tarihli ihtarnamemizden sonra da teslimi yapılmayan, 20.000,00 TL'lik sipariş bedeli karşılığının taraflarına ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 23/11/2018 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı tarafından alınıp davacı tarafa ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava dilekçesinin davalıya tebliğ olduğu, cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; ".....Davalı yan, ticari defterlerin incelenmesinde dava konusu çekin ve 20.000,00TL iddia edilen ödeme davalı yan ticari defterlerinde olmadığı rapor edilmiştir. Ancak icra takibine konu çekte davacının lehtar - ilk ciranta olduğu ve 2. Cirantanın davalı olduğu anlaşılmakla; davacı yan dava konusu çekin TEMİNAT çeki olduğu iddiasını yazılı delille ispat edememiştir.

Mahkemece ispat yükünün tayininde yanılgıya düşülerek eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir. (19. HD 06/01/2014 tarih 2013/17727;517) (Özü: Davacı senetlerin teminat amacıyla verildiği olundaki iddiasını yazılı delille kanıtlaması gerekir. Başka bir ifade ile ispat külfeti davacıdadır.) 20.00,00TL'nin iade edilmesini gerektirir sebeplerini de ispat kuralları çerçevesinde ispat edememiştir.....

Somut olayımızda; tüm dosya kapsamı, dosyadaki tüm bilgi - belgeler, tüm deliller, alınan bilirkişi rapor/ları, tarafların iddia - savunmaları, yukarıda yapılan açıklamalar, bir bütün halinde değerlendirildiğinde, Mahkememizce benimsenen hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu sonuç ve kanaatine varılarak, TMK 1/3 ve 6100 Sayılı HMK 297. Maddesi kapsamında Anayasa'nın 138/1 maddesi atfı ile davacının davalı aleyhine açtığı davanın reddine...." karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; öncelikle 35.000,00 TL'lik çekin davacı ile davalı arasında yürütülmekte olan ticari ilişkilerde teminat çeki olarak verildiğini, ancak yerel mahkemenin bu durumu kabul etmediğini, davalı tarafından alınan çek karşılığında davalının hiç bir mal teslim etmediğini, davalı bu çek bedeli karşılığını teslim etmediği gibi davacının rızası hilafına çeki 3.kişilere ciro yoluyla devrettiğini, davalının Konya adresinde WV diye adlandırılan sürgülü kapı ürettiğini, müvekkilinin ihtiyaç duyduğu WV sürgülü kapılardan davalıya sipariş verdiğini, bedellerinin ve nakliye ücretinin de peşin ödendiğini,

davalıya 17/09/2018 tarihli EFT yoluyla dört adet sürgülü kapı siparişi ve nakliye ücreti olarak 20.000,00 TL gönderildiğini, EFT gönderim belgesinin ve sipariş belgelerinin dosyada mevcut olduğunu, hem 35.000,00 TL çek bedelinin hemde 20.000,00 TL nakliye ücretinin müvekkili tarafından ödendiğini, bu bedelin iadesi için davalı tarafa Düzce.....Noterliğinin 16.11.2018 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesinin gönderildiğini, ancak davalı tarafın hiç bir borcunu ve taleplerini yerine getirmediğini, yasal süresi içinde cevap dilekçesi de sunmadığını, ön inceleme tensip tutanağının 1 ve 3 nolu maddesindeki tespitleri kabul etmediklerini,

müvekkilinin defter tutmadığını, mahkemeye bunu bildirmelerine rağmen mahkemenin müvekkilinin defterlerinin incelenmesi için talimat yazmasının hatalı olduğunu, davalı tarafın ticari defterlerinde hem çekin hemde 20.000,00 TL'lik EFT'nin kaydının bulunmamasının davalının defterlerini eksik tuttuğunun göstergesi olduğunu, açıklanan nedenlerle usul ve yasaya aykırı verilen davanın reddine ilişkin hükmün kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; menfi tespit istemine ilişkindir. İstinaf incelemesi; Kamu düzenini ilgilendiren konularda resen, diğer yönlerden HMK'nın 355.maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacının dava konu çeki davalıya teminat olarak verdiğini, bu nedenle çekin iadesinin veya bedelinin tahsilini talep ettiği, ayrıca sipariş avansı olarak gönderdiği 20.000,00 TL nin malların tesliminin yapılmaması nedeniyle tahsilini talep ettiği, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 18.09.2023 tarih ... Esas ...

Karar sayılı ilamında belirtildiği gibi kambiyo senetleri illetten mücerret olup tacirler arası hukuki ilişkilerden dolayı düzenlense dahi ticari defter ve kayıtlara işlenmesi zorunluluğuna dair herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, çek, bir ödeme aracı olup, çeklerin mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla verildiği yolunda yasal karinenin mevcut olduğu,

bu durumda, davacının söz konusu çeki mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla verdiğinin kabulü gerekeceği, yasal karinenin aksinin yani çekin borç ödenmesinden başka bir amaçla verildiğini, teminat çeki olduğunu iddia eden davacının bunu kesin delillerle ispatlaması gerekeceği (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 2021/4441 Esas, 2022/9498 Karar sayılı kararı) , 6098 sayılı TBK’ nın 207. maddesine göre aslolanın da peşin satış olduğu, bir başka anlatımla, alıcı ve satıcının yüklendiği edimlerin aynı anda ifa edilmesi gerekeceği, havalenin kural olarak bir ödeme vasıtası olduğu,

başka bir ifade ile havalenin, mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal bir karine mevcut olduğu, bu karinenin aksini iddia edenin bu iddiasını kanıtlamakla yükümlü olduğu, davacının çekin teminat çeki olduğunu ve 20.000,00 TL'yi sipariş avansı olarak gönderdiğini yazılı delillerle ispat edemediği, davacının açıkça yemin deliline de dayanmadığı, bu nedenle ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davacının istinaf başvuru talebinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır ....