Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/1681 K.2024/1989

Davalının Kooperatif Üyesi Olduğunun Tespiti

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 17/12/2024

YAZIM TARİHİ : 18/12/2024

Davacı tarafından, davalılar aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyası ile açılan kooperatif üyeliğinin sona erdiğinin ve davalının kooperatif üyesi olduğunun tespiti davasında 12/09/2024 tarihinde tesis edilen davanın usulden reddine ilişkin karara karşı, davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendi;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının SS ....

Konut Yapı Kooperatifinde hissedar olarak kuruluşuna katıldığını, bu üyelik neticesinde Konya ili, Selçuklu ilçesi, ... mah., .... ada, ... parsel, C blok, 3.kat ve 16 nolu taşınmazın kendisi ve eşinin adına tescilli olduğunu, taşınmaz ve kooperatif hissesini satmak istediklerini ve davalıyla anlaştıklarını, davalının taşınmazı satın aldığını, tapudan devir işlemlerinin sağlandığını, ancak hisse devrinin gerçekleştirilmesi için görüşme yapıldığında hisseyi devralmak istemediğini, davalının taşınmazı kullandığını ve hisse ödemelerini gerçekleştirdiğini,

kooperatif üyeliğini benimsediğinin ve üye olarak hareket ettiğinin safahatte anlaşılacağını, son olarak çekilen ihtarnamenin de neticesiz kaldığını, bu nedenlerle davalının kooperatifte davacı yerine üyeliğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; kooperatif hissesinin davacı ve dava dışı eşi ..... adına müştereken kayıtlı olduğunu, paylı mülkiyete tabi bir taşınmazın tamamı üzerinde tasarruf neticesi doğuracak işlemler ancak paydaşlar tarafından birlikte yapabileceklerini ve usul hukuk açısından bu durumda aralarında maddi bakımdan mecburi dava arkadaşlığı söz konusu olacağını, davacının davayı açmasında hukuki yararının bulunmadığını, taraflar arasında yapılan sözleşmenin sadece gayrimenkul satışına ilişkin olduğunu,

dava dilekçesinde her ne kadar davalının kooperatif üyeliğini benimsediği beyan edilmiş ise de böyle bir durumun söz konusu olmadığını, davalının bugüne kadar kooperatifin hiçbir toplantısına katılmadığını, herhangi bir kararda imzasının bulunmadığını, davanın öncelikle taraf sıfatı yokluğundan ve hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine, bu mümkün değil ise davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "....davacı dava dilekçesi ile davalının kooperatif üyesi olduğunun tespitini talep etmiş ve S.S... Konut Yapı Kooperatifi 31/01/2024 tarihli cevabi yazısında; ...'ın kooperatif üyesi olduğunu, ...'nun ise kooperatif üyesi olmadığını kooperatife üye olmak için ya da üyelik devralmak için hiçbir başvuruda bulunmadığını, kooperatife ye olmadığı için genel kurula çağrılmadığını, kongreler katılmadığını belirtmiş ise de; davacı kendisinin değil davacının kooperatif üyesi olduğunun tespitini talep ettiğinden, davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı...." gerekçesiyle davanın hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; devir için gerekli işlemi yerine getirmeyenin davalı ... olduğunu, kooperatifin yalnızca kanun gereği davalı olarak dosyaya eklendiğini, taleplerinin davacının yerine, devir işlemlerini yerine getirmek istemeyen davalı ...' in kooperatif üyesi olduğunun tespiti olduğunu, bu halin aksine verilen kararda müvekkilinin, kooperatif aidat ödemelerine katlanmak zorunda kalacağını, davacı müvekkilinin talebi delil tespiti olmayıp, davalı tarafın, taşınmazı ve kooperatif üyeliğini benimsediği ve üye olarak hareket ettiği için ve yapılan ihtarnamenin sonuçsuz kalmasından dolayı davalının, S.S ....

Konut Yapı Kooperatifi hissesinin yeni maliki olduğunun tespiti olduğunu, davacının kooperatif üyesi olmadığının tespit edilmesini, sonuç olarak taraflarınca maddi vakıaların izah edildiğini, ancak hukuki nitelendirmenin mahkemeye ait olduğunu, taraflarınca üyenin kim olduğunun tespiti değil, devir sözleşmesi ile birlikte davalı ...'nun kooperatif üyesi olduğunun tespitinin talep edildiğini, açıklanan nedenle talepleri doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; kooperatif üyeliğinin sona erdiğinin ve davalının kooperatif üyesi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 22.03.2022 tarih 2017/(23)6-867 Esas 2022/369 Karar sayılı ilamında "....15. Kooperatif, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun (KK) 1. maddesinde; “Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklar” şeklinde tanımlanmıştır. Öte yandan Türk Hukuk Lûgatında da kooperatifin Kanun’da düzenlenen tanımı aynen muhafaza edilmiştir (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, Cilt I, Ankara 2021, s. 712).

16. Kooperatiflerde ortaklık sıfatının kazanılması beş hâlde söz konusu olabilir. İlk olarak kooperatifin kuruluşunda kurucu ortaklar, kuruluşun gerçekleşmesiyle ortak sıfatını aslen kazanırlar. Daha sonraki evrede ise giriş talebinin kabulü yoluyla veya payın bir başkası tarafından devir alınmasının yönetim kurulu tarafından kabulüyle ortaklık gerçekleşir. Bir diğer ihtimal olarak ortaklığın taşınmaz mülkiyetine veya bir teşebbüsün işletilmesine bağlandığı durumlarda, taşınmazın veya işletmenin devir alınması hâlinde ortaklık sıfatı kazanılır. Son olarak ise ana sözleşmede hüküm bulunması durumunda miras ile kooperatif paydaşlık hakkı kazanılır.

17. Kooperatifler Kanunu’nun “Ortaklığa girme şartları ve ortak sayısı” başlıklı 8. maddesine göre; kooperatif ortaklığına girmek için gerçek kişilerin medeni hakları kullanma yeterliliğine sahip olmaları gerekir. Ortak olmak isteyen gerçek ve tüzelkişiler, kooperatif ana sözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvururlar. Kooperatif, ortaklarına kendi varlığı dışında şahsi bir sorumluluk veya ek ödemeler yüklüyor ise ortak olmak isteği, bu yükümlerin yazılı olarak kabul edilmesi hâlinde değer taşır.

Yönetim Kurulu; ortaklar ile ortak olmak için müracaat edenlerin ana sözleşmede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırmak zorundadır. Yapı kooperatiflerinde konut, işyeri ve ortak sayısı genel kurulca belirlenir. Yönetim Kurulu, genel kurulca kararlaştırılan sayının üzerinde ortak kaydedemez.

18. Ortaklık devredilebilir, ancak ortaklık sıfatı payın devralınması ile otomatik kazanılamaz, devralanın KK’nın 8. maddesi uyarınca giriş isteminde bulunması, yönetim kurulunun da aynı maddenin 2. fıkrasına göre gerekli incelemeyi yapması ve bu kişinin ortak olabilmek için gerekli şartlara sahip bulunması hâlinde, anılan kişiyi kooperatife kabul etmesi, aksi hâlde talebin reddedilmesi gerekir.

Kanun “devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması halinde” o kişiyi kabul etmesi zorunluluğunu yüklemiştir. Yönetim kurulu, ortaklığı devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması hâlinde, bu kişiyi ortaklığa kabul eder (KK m. 14). Devralanın kooperatif tarafından ortaklığa kabulü ile devir eden kooperatiften çıkmış olur. Ortaklığın devri için alacağın temliki hükümleri uygulanır, ancak devrin kooperatifçe kabulü şarttır.

Kooperatif kabul etmemiş ise yapılan devir geçersizdir...." hususunun belirtildiği,

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 14/3 maddesinde "Ortaklık devredilebilir. Yönetim kurulu, ortaklığı devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması halinde, bu kişiyi ortaklığa kabul eder" hükmünün yer aldığı, olayları anlatmanın taraflara, hukuki nitelendirmenin hakime ait olduğu, davacının talebinin kooperatif üyeliğinin sona erdiğinin ve davalının kooperatif üyesi olduğunun tespitine yönelik olduğu, davacının bu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu,

bu nedenle kooperatif defter ve kayıtları incelenerek davacının davalıya kooperatif üyeliğini devredip devretmediği belirlenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken davacının bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığından bahisle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmadığından davacının istinaf başvuru talebinin kabulü ile HMK'nın 353/1.a.4 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, dosyanın mahkemesine gönderilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır