Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/440 K.2024/1031

: 2-

TASFİYE MEMURU

DAVA

Kooperatifin Münfesih Olduğunun Tespiti

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 20/05/2024

YAZIM TARİHİ : 21/05/2024

Davacı tarafından, davalı aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyası ile açılan kooperatifin münfesih olduğunun tespiti istemli davada 17/01/2024 tarihinde tesis edilen karara karşı, davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendi;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kooperatifin en son olağan genel kurul toplantısını 14/07/2014 tarihinde yaptığını, bu tarihten sonra olağan genel kurul toplantısının yapılmadığını, 1163 s. Kooperatifler Kanunun 81/6. maddesi gereğince 3 yıl olağan genel kurulunu yapmayan kooperatiflerin dağılmış sayılacağını ancak, bu durumun kooperatifin tasfiyesi ve ticaret sicilden terkini anlamına gelmediğini, davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespiti ve tasfiyesi için bu davanın açılması mecburiyetinin doğduğunu beyan ederek, davalı kooperatifin 1163 S. Kooperatifler Kanunu'nun m.81/6. gereğince münfesih olduğunun tespitine ve davalı Kooperatife tasfiye heyeti atanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 01/03/2023 gün ve 2022/(15)6-1056 E. 2023/156 K. sayılı emsal içtihadında da açıklandığı üzere, davacı Bakanlığın bu davayı açmakta aktif husumetinin bulunduğu, 1163 s. Kooperatifler Kanunu'nun 81/6. maddesi gereğince 3 yıl olağan genel kurul toplantısını yapmayan kooperatiflerin genel kurul yapılması için uygun bir süre verilmesine gerek olmaksızın kendiliğinden dağılmış sayılacakları anlaşılmıştır.

Davalı kooperatifin en son olağan genel kurul toplantısını 15/07/2014 tarihinde yaptığı, dava tarihinden geriye dönük 3 yıl süreyle olağan genel kurul toplantısının yapılmaması nedeniyle davalı kooperatifin dağıldığı belirlenmiş, bu nedenle davacının davasının kabulü ile davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Davalı kooperatife tasfiye heyeti atanmasının da istenilmesi nedeniyle, davalı kooperatife tasfiye memuru atanması da gerekmiştir. 1163 s. Kooperatifler Kanunu'nun 81/7. maddesine göre tasfiye memuru olacak kişilerin aynı Kanun'un 56/1-3. maddesindeki şartlara ve 62. maddesindeki sorumluluklara sahip olması gerektiği anlaşılmış, davalı kooperatifin en son yönetim kurulu başkanı olan... bu şartlara sahip olduğu (UYAP, nüfus, mernis ve adli sicil kayıtlarından) görülerek re'sen tasfiye memuru olarak tayin edilmiş, kendisinin mazeretinin ortaya çıkması halinde alternatifli olarak re'sen başka bir tasfiye memuru görevlendirilebileceği de açıklanmıştır.

2709 s. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 18. maddesine göre, "Hiç kimsenin zorla çalıştırılamayacak olması ve angaryanın yasak olması" nedenleriyle Mahkememize re'sen takdir edilen tasfiye memuru ücreti ile ayrıca tasfiye masraflarının (davalı Kooperatifin UYAP GİB, ARAÇ ve TAKBİS sorgusundan malvarlığı olmadığı belirlendiğinden) davacı bakanlık tarafından yatırılması gerektiği belirlenmiştir.

Kural olarak davanın kabulü halinde yargılama giderlerinin davalı tarafa yükletilmesi ve davalıdan alınarak davacıya verilmesi gerekli ise de; davalı kooperatifin tasfiyesinin yapılabilmesi için tasfiye memuru tarafından bütün malvarlığı, alacak ve borçlarının tasfiye edilerek kapatma bilançosu hazırlanması gerektiğinden ve davalı kooperatifin malvarlığının borçlarını karşılayamaması halinde tasfiyenin tamamlanamayıp çıkmaza girmesi,

tasfiye memurunun ticaret sicil müdürlüğünden terkin yerine iflasın açılmasını istemek yoluna gitmek zorunda kalması (6102 s. TTK'nin 542/3), iflas halinde de yeterli malvarlığı olmayacağı için iflas giderlerinin yine Hazine'den karşılanmak zorunda kalınacak olması gibi riskler bulunduğundan, davalı kooperatifin tasfiye esnasında malvarlığının bulunması halinde tasfiye ücret ve giderleri ile diğer yargılama giderlerinin tasfiye memuru tarafından öncelikle davacı Bakanlığa ödenmesine ancak, malvarlığı yoksa tasfiyenin çıkmaza girmemesi için bu masrafların davacı Bakanlık üzerinde bırakılmasına karar vermek gerekmiştir.

Davacı Bakanlık ile davalı kooperatif arasında bu davada gerçek bir ihtilaf bulunmayıp, davacı Bakanlığın Yargıtay HGK.'nin yukarıda yazılı emsal içtihadında da belirtildiği üzere, kanundan doğan görevlerini yerine getirmek için bu davayı açtığı görüldüğünden davacı vekili için davacı lehine vekalet ücreti tayin edilmemiş ...." gerekçesiyle davanın kabulü ile; 1163 Sayılı Kooperatifler Kanununun 81/1-6 maddesi gereğince davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespitine ve tasfiyesine, davalı kooperatifin en son başkanı...'ün münferit ve tek yetkili tasfiye memuru olarak atanmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece davanın kabulü ile davalı Sınırlı Sorumlu ..... Kalkınma Kooperatifi'nin münfesih olduğunun tespiti ve tasfiyesi yönünde hüküm kurulduğunu, ancak tasfiye masrafı ve tasfiye memuru için takdir edilen ücretin davacı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ödenmesine hükmedildiğini, kararın bu yönüyle eksik inceleme sonucu tesis edildiğinden ve dosya münderecatına göre usul ve yasaya aykırı olduğundan kararın bu yönüyle kaldırılmasını, 659 sayılı KHK (R.G.: 02.11.2011)‘nın 6/2 ve 14/1 maddeleri gereğince yargılama giderleri ve idare lehine vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istinaf etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kooperatifin münfesih olduğunun tespiti ve tasfiye memuru atanması talebine ilişkindir.

İstinaf incelemesi; Kamu düzenini ilgilendiren konularda resen, diğer yönlerden HMK'nın 355.maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 81 inci maddesinde kooperatiflerin dağılma sebepleri düzenlenmiştir. Anılan maddeye 3476 sayılı Kanun ile eklenen 6. bent uyarınca kooperatifin üç yıl olağan genel kurulunu yapamaması hâlinde kooperatife genel kurul yapabilmesi için uygun bir süre verilmesine gerek olmaksızın kooperatif kendiliğinden dağılmış sayılacaktır.

Aynı maddenin 7. bendinde ise, kooperatifin amacına ulaşma imkânının bulunmadığının ilgili Bakanlıkça tespiti hâlinde mahkemeden alacağı kararla dağılacağı hükmüne yer verilmiştir. Benzer mahiyette davalı kooperatife ait ana sözleşmenin "Dağılma Sebepleri" başlıklı 112/g bendinde de; kooperatifin amacına ulaşma imkânının bulunmadığının Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığınca tespiti hâlinde mahkemeden alacağı kararla dağılacağı düzenlenmiştir.

Öte yandan Kooperatifler Kanunu'nun 86/2. maddesinde. Bakanlığın, kooperatifleri teftiş etmeye, denetlemeye ve denetlettirmeye görevli ve yetkili olduğu belirtilmektedir. Bakanlık, kooperatifleri ve üst örgütlerini müfettişleri veya kontrolörleri aracılığıyla denetlettirebilir.

Dava dilekçesinde dayanak yasa maddesi bildirilmese dahi kooperatifin niteliğine göre tarımsal amaçlı kooperatifler yönünden 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun Ek Madde 1/2 nci fıkrası uyarınca ilgili Bakanlığın Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı (Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı) olduğu,

davacı Bakanlığın aynı Kanun'un 81 inci maddesinin 7 nci bendine dayanarak davalı kooperatifin feshi için dava açabileceği, dava dilekçesindeki anlatıma göre 81 inci maddenin 7 nci bent hükmüne de dayanıldığı anlaşılmakta olup davacının eldeki davaya açmakta aktif husumet ehliyeti bulunmaktadır (Emsal Yargıtay HGK'nun 01.03.2023 tarih 2022/(15)6-1056 Esas 2023/156 Karar sayılı ilamı).

İlk derece mahkemesince davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespitine ve tasfiyesi ile tasfiye memuru atanmasına karar verilmesi yerinde ise de.

Yargıtay 23 HD'nin 2016/8614 Esas, 2020/326 Karar ve 22/01/2020 tarihli içtihadında da belirtildiği üzere, kooperatifin mal varlığının olup olmadığının araştırılması, mal varlığı yok ise tasfiye memuru ücretiyle masrafların davacıya yükletilebileceğine ilişkin içtihatta bulunduğu, ilk derece mahkemesince uyap kayıtları üzerinden davalı kooperatifin araç ve taşınmaz mal varlığının araştırıldığı, yapılan araştırmanın eksik olduğu, Mahkemece davalı kooperatifin defterleri üzerinde inceleme yapılarak,

banka mevduatlarının bulunup bulunmadığı araştırılarak ve başkaca menkül malvarlığı bulunup bulunmadığı konusunda kolluk araştırması yapılarak tasfiye memuru ücreti ile tasfiye masrafları hakkında karar verilmesi gerekirken bu konuda yeterli araştırma yapılmadan masraf ve ücretin davacıya yükletilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu anlaşıldığından, davacının istinaf taleplerinin kabulü ile HMK'nın 353/1.a.6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına,

dava dosyasının taraflar arasındaki ihtilaf ile ilgili esasa ilişkin delillerin toplanması ve değerlendirilmesi sonucunda karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan. · e-imzalıdır Üye . · e-imzalıdır Üye. · e-imzalıdır Katip. · e-imzalıdır