Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/45 K.2024/1637

: 3-

BİRLEŞEN KONYA .. ASLİYE TİCARET

MAHKEMESİNİN ... ESAS SAYILI DOSYASINDA

İSTİNAF EDEN DAVACI

VEKİLİ : Av.

İSTİNAF EDEN DAVALI : 1-

VEKİLLERİ : Av.

DİĞER DAVALILAR : 2-

: 3- ASIL ve BİRLEŞEN DAVA : Menfi Tespit

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 17/10/2024

YAZIM TARİHİ : 18/10/2024

Davacı tarafından, asıl ve birleşen dosya davalıları aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında 31/10/2023 tarihinde tesis edilen karara karşı asıl davada davacı ve davalı ... Bankası ile birleşen davada davacı ve davalı ... Bankası A.Ş.'nin istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

ASIL DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... isimli kişiye ...çek nolu 27/12/2013 keşide tarihli 58.700,00 TL bedelli, .... çek nolu 20/02/2014 keşide tarihli 80.000,00 TL bedelli ve ... çek nolu 20/03/2014 keşide tarihli 55.000,00 TL bedelli 3 adet çeki avans olarak verdiğini, çeklerin lehtar kısımlarının boş olarak verildiğini, çeklerin sadece vade ve miktarlarının doldurularak imzalanıp verildiğini, ... in müvekkiline vermesi gereken mazotları teslim etmediğini, ayrıca 27/12/2013 keşide tarihli çekin keşide tarihini 27/04/2014 yaparak ve müvekkili yerine sahte bir şekilde imzalayarak çekin vadesini uzattığını,

58.700,00 TL lik çekin lehtar kısmına davalı... Şirketinin isminin yazılarak tedavüle sokulduğunu, çekin... Şirketinden ....'a, ondan da ..... Ltd. Şti. ye ve ondan da Vakıfbank'a geçtiğini, 80.000,00 TL lik çekin ise lehtar kısmına davalı .... Şirketinin isminin yazılarak tedavüle sokulduğunu ve adı geçen şirketin süresinde bankaya ibraz ettiğini, 55.000,00 TL lik çekin ise lehtar kısmına davalı ....

Şirketinin isminin yazılarak tedavüle sokulduğunu, ...'in piyasayı çarpıp dolandıran bir kimse olduğunun anlaşıldığını, Konya Cumhuriyet Başsavcılığının .... Sor. sayılı dosyası üzerinden yaptıkları şikayetin derdest olduğunu (ki bu şikayet üzerine Konya .. Ağır Ceza Mahkemesi'nin ....

Esas sayılı dosyası üzerinden ... ve ... hakkında resmi belgede sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarından kamu davası açılmıştır), sözü geçen çeklerden dolayı müvekkilinin davalılara karşı bir borç ve sorumluluğunun olmadığından bahisle dava konusu 3 adet çekin bedelsiz kaldıklarının tespiti ile müvekkilinin çeklerden dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı Vakıfbank vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin ..... Şirketi ve davalı .... Şirketine kullandırdığı krediler nedeniyle dava konusu 58.700,00 TL lik çekin müvekkiline ciro edildiğini, müvekkilinin iyi niyetli hamil olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Mahkemenin ... Esas sayılı dosyasındaki talep ve beyanlarını aynen tekrar ederek o dosyada dava konusu olan 55.000,00 TL bedelli çekin davalı lehtar gözüken .... Şirketinden diğer davalı İş Bankasına geçtiğinden bahisle dava konusu çekin bedelsiz kaldığının tespiti ile müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı İş Bankası vekili cevap dilekçesinde özetle;davalı .... Şirketinin müvekkilinin kredi borçlusu olması nedeniyle dava konusu 55.000,00 TL lik çekin ciro yoluyla müvekkiline geçtiğini, müvekkilinin iyi niyetli hamil olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN 14/10/2020 TARİHLİ KARARI: İlk derece mahkemesince; "....Dosya kapsamı ile davalı .... Şirketinin yetkilisi diğer davalı ... 'dir. Davalı... şirketinin yetkilisi ise dava dışı ... 'dür. Konya .. Ağır Ceza Mahkemesinin 23/02/2017 tarih ...

Esas ...Karar sayılı kararı ile sanıklar ... ve ... hakkında 58.700,00 TL lik çekin 27/12/2013 olan keşide tarihini 27/04/2014 yaparak keşideci yerine sahte imzalayarak ve çeki kullanarak sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarından düzeltme tarihinin sanıkların eli ürünü olduğu konusunda kesin ve inandırıcı bir delil olmaması nedenleriyle beraatlerine karar verildiği ve Ankara BAM ... Ceza Dairesinin 17/09/2018 tarih ... Esas ....

Karar sayılı kararı ile istinaf talebinin reddine karar verilerek beraat kararının 17/09/2018 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Davalı... şirketi yetkilisi ... Konya ..

Ağır Ceza Mahkemesinin ....Esas sayılı dosyasındaki savunma ve beyanlarında lehtarı gözüktüğü 58.700,00 TL bedelli çek nedeniyle keşideci davacı ... ile aralarında avans çeki ilişkisi olduğunu, davacıya vermesi gereken petrol ürünlerini veremediğini, çeki ciroladığını, zaman içinde iflas ettiğini beyan ederek çekin avans çeki olduğunu kabul ve ikrar etmiştir. Bu nedenlerle davalı... şirketi hakkındaki 58.700,00 TL lik çeke yönelik davanın kabulü gerekmiştir.

Dava konusu diğer 2 çek ile davalı... Şirketinin hiçbir ilgisi olmadığından ve davacı davasını açarken tüm çekler yönünden tüm davalılara karşı talep ve davada bulunduğundan sözü geçen diğer 80.000,00 TL ve 55.000,00 TL bedelli çeklerle ilgili... Şirketi hakkındaki davanın reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Diğer davalılarla ilgili talep ve davalara gelince; davacı vekili dava konusu çeklerin davalılardan ... e avans olarak ve lehtar hanesi boş bir şekilde verildiği iddiasındadır. Adı geçen davalı davaya cevap vermeyerek davayı inkar etmiştir. Adı geçen davalı Konya .. Ağır Ceza Mahkemesinin .... Esas sayılı dosyasındaki savunmalarında davacının iddialarını doğrular herhangi bir kabul ve beyanda bulunmamıştır. Davacının iddiaları hakkında herhangi bir yazılı belgesi yoktur.

Konya .. Ağır Ceza Mahkemesinin .... Esas sayılı dosyasında da davacı lehine davalı ... aleyhine bir delil yoktur. Davalılardan .... Şirketi, .... Şirketi, ....bank ve .... Bankasının kötü niyetli oldukları hakkında hiçbir delil yoktur. Davaların miktarı ve niteliği ve yazılı çeke karşı tanık dinlenemeyeceğinden ve davalılar tanık dinlenmesine açıkça rıza göstermediklerinden davacının bildirdiği tanıkların dinlenmesi mümkün olmamıştır. Davacının...

Şirketine yönelik davasının 1 çek yönünden kabulüne 2 çek yönünden reddine, diğer davalılar hakkındaki tüm davaların ise reddine ilişkin aşağıdaki hükümlerin kurulması gerekmiştir." gerekçesiyle asıl dava yönünden mahkemenin ... Esas sırasında kayıtlı dava nedeniyle; davalı... ....Gıda Pet. Ür. Ltd.

Şti. hakkındaki davanın kısmen kabulü ile; .....çek nolu 58.700,00 TL bedelli çekten dolayı davacı ... 'nın adı geçen davalıya borçlu olmadığının tespitine, dava konusu diğer 2 adet çek hakkındaki adı geçen davalıya yönelik davanın reddine, diğer davalılar .... Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... Bankası .... hakkındaki dava konusu 3 adet çek hakkındaki davanın reddine, birleşen dava yönünden mahkemenin .... Esas sayılı dosyası ile Birleştirilen Konya ..

Asliye Ticaret Mahkemesinin .... Esas sayılı dosyasındaki dava nedeniyle; davalılar ... Hayv. San. Tic. Ltd. Şti., ... ve ... Bankası A.Ş. hakkındaki dava konusu 1 adet çek hakkındaki davanın reddine karar verilmiştir.

DAİREMİZİN 17/05/2023 TARİHLİ, ...ESAS, ... KARAR SAYILI KALDIRMA KARARI; İlk derece mahkemesinin 14/10/2020 tarihli kararına karşı davacı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuş, Dairemizin 17/05/2023 tarihli, ....Esas, ...Karar sayılı kararı ile; "Asıl ve birleşen dava menfi tespit istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı asıl davada, keşidecisi olduğu, 27/04/2014 (27/12/2013 olduğu iddia edilen) keşide tarihli, 58.700,00 TL bedelli, 20/02/2014 keşide tarihli 80.000,00 TL bedelli ve 20/03/2014 keşide tarihli 55.000,00 TL bedelli 3 adet çekten dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitini talep etmiş olup, 58.700,00 TL bedelli çekin lehtarının davalı... Ltd.Şti. olduğu, çekin arkasında lehtarın, dava dışı ......'în yine dava dışı ..... Ltd.Şti.'nin ciroları bulunduğu, çekin hamilinin davalı ... Bankası .... olduğu görülmüştür.

80.000,00 TL bedelli çekin ise lehtarının davalı .... Ltd.Şti. olduğu, çekin lehtar tarafından ciro edildiği, çekin hamilinin davalı ... Bankası .... olduğu görülmüştür.

Yine 55.000,00 TL bedelli çekin ise lehtarının birleşen davada davalı olan .... Ltd.Şti. olduğu, çekin lehtar tarafından ciro edildiği, çekin hamilinin birleşen davada davalı olan ... Bankası A.Ş . olduğu görülmüştür.

İlk derece mahkemesince asıl davada davacının 3 çekten dolayı tüm davalılara karşı davası olduğu kabul edilerek karar verilmiş ise de davacıya hangi çekten dolayı hangi davalıya karşı menfi tespit talebinde bulunduğunun açıklattırılması gerekir.

Birleşen davada, asıl davada da dava konusu edilen 55.000,00 TL bedelli çekin dava konusu olduğu, birleşen davada davalı olan .... Ltd.Şti.'nin yetkilisinin davalı ... olduğu, davalı ...'in ceza dosyasındaki beyanlarının davalı .... Ltd.Şti. hakkındaki davayla ilgili değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Yine birleşen davaya konu çekte lehtar, ciranta ya da hamil olmayan davalı ... ile ilgili husumet husususun değerlendirilmesi gerekmektedir.

Tüm bu nedenlerle asıl davada HMK'nın 31. maddesi gereğince davacıya hangi çekten dolayı hangi davalıya karşı menfi tespit talebinde bulunduğunun açıklattırılması, birleşen davada davalı olan ...'in ceza dosyasındaki beyanlarının davalı ....

Ltd.Şti. hakkındaki davayla ilgili değerlendirilmesi, ayrıca birleşen davaya konu çekte lehtar, ciranta ya da hamil olmayan davalı ... ile ilgili husumet husususun değerlendirilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden davacının asıl ve birleşen davaya yönelik istinaf talebinin kabulü ile HMK'nın 353/1.a.6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine, kararın kaldırma sebebine göre davacı-birleşen dava davacısının diğer istinaf sebeplerin şimdilik incelenmesine yer olmadığına " şeklinde karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN İSTİNAF İNCELEMESİNE KONU 31/10/2023 TARİHLİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince; "..(1) MAHKEMEMİZİN 14/10/2020 TARİH VE ....ESAS-... KARAR SAYILI İLAMININ KALDIRILMASINA İLİŞKİN T.C. KONYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİ'NİN 17/05/2023 TARİH VE ... ESAS - ...

KARAR SAYILI İLAMI ÇERÇEVESİNDE 6100 SAYILI KANUNUN 31. MADDESİ GEREĞİNCE DAVACIYA HANGİ ÇEKTEN DOLAYI HANGİ DAVALIYA KARŞI MENFİ TESPİT TALEBİNDE BULUNDUĞUNUN AÇIKLATTIRILMASI AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE: Kaldırma ilamı çerçevesinde hazırlanan 25/07/2023 Tarihli Tensip Zaptının (4) nolu ara kararı gereğince davacı vekilinin beyanda bulunduğu, 13/10/2023 Tarihli beyan dilekçesinde Ana Dava Yönüyle ....Seri Numaralı, 27/04/2014 keşide tarihli ve 58.700,00 TL bedelli çek yönüyle husumetin...

Tekstil ... Ltd. Şti ile ... Bankası A.Ş'ye, ... Seri Numaralı, 20/02/2014 keşide tarihli ve 80.000,00 TL bedelli çek yönüyle husumetin .... ... Ltd. Şti ile ... Bankası A.Ş'ye, Birleşen Dava Yönüyle ... Seri Numaralı, 20/03/2014 keşide tarihli ve 55.000,00 TL bedelli çek yönüyle ... Bankası A.Ş, ... ... Ltd. Şti ve ...'e yöneltilmiş olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.

(2)DAVA KONUSU ÇEKLERİN İNCELENMESİNDE

(a).... Seri Numaralı 27/04/2014 Keşide Tarihli 58.700,00 TL Bedelli çek keşidecisinin ... olduğu, lehtarının ve 1. cirantasının davalı... ... Ltd. Şti, 2. Cirantasının dava dışı ......, 3. Cirantasının dava dışı ..... Ltd. Şti ve çek hamilinin davalı ... Bankası A.Ş olduğu,

(b)....Seri Numaralı 20/02/2014 Keşide Tarihli 80.000,00 TL Bedelli çek keşidecisinin ... olduğu, lehtarının ve 1. cirantasının davalı .... ... Ltd. Şti, çek hamilinin davalı ... Bankası A.Ş olduğu,

(c).... Seri Numaralı 20/03/2014 Keşide Tarihli ve 55.000,00 TL Bedelli çek keşidecisinin ... olduğu, lehtarının ve 1. Cirantasının davalı .... ... Ltd. Şti ve çek hamilinin davalı ... Bankası A.Ş olduğu, birleşen davada husumet yöneltilen ...'in çek üzerinde lehtar ya da ciranta olarak adının bulunmadığı anlaşılmıştır.

(3)CEZA SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMA AŞAMASINDA ALINAN BEYANLARIN MAHKEME İÇİ İKRAR MAHİYETİ AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE:

(a) Davalı ... Hayv. San. Tic. Ltd. Şti Yetkilisi ...'in İkrarları Açısından Yapılan Değerlendirmede T.C. Konya Cumhuriyet Başsavcılığının 25/12/2014 Tarihli davalıya ait savunmaların alınması içerir sorgu evrakının incelenmesinde özetle; Dava konusu çeklerin davacı tarafından taraflar arasındaki yağ ticaretine ilişkin olarak avans mahiyetinde peşin olarak verildiği ancak ekonomik sıkıntılar dolayısıyla bu çeklerin karşılığı olan madeni yağların davacıya verilmediği ikrar olunmuştur.

(b) Davalı... ... Gıda Petr. Ürün. Ltd. Şti. Yetkilisi ...'ün İkrarları Açısından Yapılan Değerlendirmede T.C. Konya .. Ağır Ceza Mahkemesinin .... Esas Sayılı Dosyasında 31/12/2015 Tarihli davalıya ait savunmaların alınması içerir duruşma zaptının incelenmesinde özetle; Dava konusu 58.700,00 TL tutarlı çekin davacı tarafından taraflar arasındaki petrol ürünleri ticaretine ilişkin olarak avans mahiyetinde peşin olarak verildiği ancak ekonomik sıkıntılar dolayısıyla iflas etmesi sebebiyle bu çekin karşılığı olan madeni yağların davacıya verilmediği ikrar olunmuştur.

(c) Değerlendirme: Dosya içerisinde yer alan ticaret sicil kayıtlarından anlaşıldığı üzere Davalı ... .... San. Tic. Ltd. Şti Yetkilisi ..., Davalı... .... Gıda Petr. Ürün. Ltd. Şti. Yetkilisi ... olduğu, yukarıda detayı verilen T.C. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesinin 02/05/2017 Tarih ve .... Esas-.... Karar sayılı ilamında da ifade edildiği üzere Mahkeme içi ikrar olduğu ve kesin delil mahiyetinde olduğu, ikrarların mahiyeti nazara alındığında dava konusu olan ve davalı şirketlerin cirolarının bulunduğu çeklerin avans mahiyetinde verildiği, karşılığı olarak verilmesi gereken ürünlerin davacıya verilmemesi sebebiyle bedelsiz kaldığı anlaşılmıştır.

(ç) Davalı .... Nakliyat Sanayi Ticaret Ltd. Şti Açısından Yapılan Değerlendirmede: Mahkememizce dosya içerisinde alınan ticaret sicil kayıtlarının incelenmesinde ... ile ...'ün davalılardan .... Nakliyat Sanayi Ticaret Ltd. Şti'yi temsile yetkilerinin bulunmadığı, söz konusu şirket temsilcilerinin dava dışı kişiler olduğu, adı geçen davalı şirketin davaya cevap vermediği, 6100 Sayılı Kanunun 128/1 maddesi gereğince davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş olduğu, ... ile ...'ün bu şirket yönüyle yapmış olduğu anlatım ya da isnatların bu davalı şirketi bağlamayacağı kanaati Mahkememizde hasıl olmuştur.

(4) BİLİRKİŞİ RAPORU AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE: Mahkememizce mahallinde keşif icra edilerek Bankacılık alanında uzman bilirkişiden rapor aldırılmış, 14/03/2016 tarihli bilirkişi raporunda dava konusu çeklerin davalı İş Bankası ile Vakıflar Bankasına cirantaları tarafından kullanılan "kredilerin teminatı" olarak ciro edildiği ve ilgili bankaların kayıtlarında kredi teminatı olarak alındığının şerh düşüldüğü anlaşılmıştır.

(5) NETİCE: Yukarıda yapılan açıklamalar, amir kanun hükümleri, bilirkişi raporları, Yüksek Mahkeme ilamları ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde;

(a) ... Seri Numaralı 27/04/2014 Keşide Tarihli ve 58.700,00 TL Bedelli Çek Açısından Yapılan Değerlendirmede: çek keşidecisinin ... olduğu, lehtarının ve 1. cirantasının davalı... ... Ltd. Şti, 2. Cirantasının dava dışı ......, 3. Cirantasının dava dışı ..... Ltd. Şti ve çek hamilinin davalı ... Bankası A.Ş olduğu, davalı... Tekstil Nak. Gıda Petr. Ürün. Ltd. Şti. Yetkilisi ...'ün T.C. Konya .. Ağır Ceza Mahkemesinin...

Esas Sayılı Dosyasında 31/12/2015 Tarihli duruşmasında dava konusu 58.700,00 TL tutarlı çekin davacı tarafından taraflar arasındaki petrol ürünleri ticaretine ilişkin olarak avans mahiyetinde peşin olarak verildiği ancak ekonomik sıkıntılar dolayısıyla iflas etmesi sebebiyle bu çekin karşılığı olan madeni yağların davacıya verilmediğinin ikrar olunduğu, yukarıda detayı verilen T.C. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesinin 02/05/2017 Tarih ve ....

Esas-....Karar sayılı ilamında da ifade edildiği üzere Mahkeme içi ikrar olduğu ve kesin delil mahiyetinde olduğu, ikrarların mahiyeti nazara alındığında dava konusu olan ve davalı şirketlerin cirolarının bulunduğu çeklerin avans mahiyetinde verildiği, karşılığı olarak verilmesi gereken ürünlerin davacıya verilmemesi sebebiyle bu davalı yönüyle bedelsiz kaldığı, yine davalı banka açısından yapılan değerlendirmede ise 14/03/2016 tarihli bilirkişi raporunda ifade edildiği üzere dava konusu çekin dava dışı .....

Et ve Petrol Ltd. Şti'nin kredi borcunun teminatı olarak ciro edildiği ve davalı bankanın kayıtlarında da kredi teminatı olarak alındığının şerh düşüldüğü, yukarıda detayı verilen T.C. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 16/02/2023 Tarih ve ....Esas-....

Karar sayılı ilamında da ifade edildiği üzere çeke uygulanacak poliçe hükümlerinin sayıldığı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun rehin cirosuna ilişkin hükümlerinin çeklere de uygulanacağına ilişkin atıf bulunmadığı, dolayısıyla çekte rehin cirosuna cevaz verilmediği, bilirkişi raporuyla sabit olduğu üzere davalı bankanın dava dışı şirkete kullandırdığı kredilerin teminatı olarak çeki iktisap ettiği, davalı bankayı rehin cirosuyla kendisine geçen çeklerde meşru hamil kabul edilme imkanı bulunmadığı anlaşılmakla, her iki davalı yönüyle davacının bu çeke ilişkin davasının kabulüne karar verilerek ...

Seri Numaralı 27/04/2014 Keşide Tarihli ve 58.700,00 TL Bedelli Çek yönüyle davacının davasının kabulü ile Keşideci/davacı ...'nın davalılar... Tekstil Gıda Nak. Pet. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti ile ... Bankası ...'ya bu çek dolayısıyla borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

(b) ... Seri Numaralı 20/02/2014 Keşide Tarihli ve 80.000,00 TL Bedelli Çek Açısından Yapılan Değerlendirmede; çek keşidecisinin ... olduğu, lehtarının ve 1. cirantasının davalı .... ... Ltd. Şti, çek hamilinin davalı ... Bankası A.Ş olduğu, 14/03/2016 tarihli bilirkişi raporunda ifade edildiği üzere dava konusu çekin davalı .... ... Ltd.

Şti'nin kredi borcunun teminatı olarak ciro edildiği ve davalı bankanın kayıtlarında da kredi teminatı olarak alındığının şerh düşüldüğü, yukarıda detayı verilen T.C. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 16/02/2023 Tarih ve .... Esas-.....

Karar sayılı ilamında da ifade edildiği üzere çeke uygulanacak poliçe hükümlerinin sayıldığı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun rehin cirosuna ilişkin hükümlerinin çeklere de uygulanacağına ilişkin atıf bulunmadığı, dolayısıyla çekte rehin cirosuna cevaz verilmediği, bilirkişi raporuyla sabit olduğu üzere davalı bankanın dava dışı şirkete kullandırdığı kredilerin teminatı olarak çeki iktisap ettiği, davalı bankayı rehin cirosuyla kendisine geçen çeklerde meşru hamil kabul edilme imkanı bulunmadığı anlaşılmakla, bu davalı yönüyle davacının davası kabul edilmiş keşideci/davacı ...'nın davalılar ...

Bankası ...'ya bu çek dolayısıyla borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş LAKİN yukarıda detayı verilen T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 05/03/2020 Tarih ve ... Esas-... Karar Sayılı İlamında da ifade edildiği üzere davacının şahsi defilerini davalı .... ... Ltd.

Şti'ye ileri sürebilmesi için adı geçen şirketin çeki iktisap ederken borçlunun zararına hareket ettiğinin davacı tarafından ispat edilmesi gerektiği, Mahkememizce dosya içerisinde alınan ticaret sicil kayıtlarının incelenmesinde ... ile ...'ün davalılardan .... Nakliyat Sanayi Ticaret Ltd.

Şti'yi temsile yetkilerinin bulunmadığı, söz konusu şirket temsilcilerinin dava dışı kişiler olduğu, adı geçen davalı şirketin davaya cevap vermediği, 6100 Sayılı Kanunun 128/1 maddesi gereğince davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş olduğu,

... ile ...'ün bu şirket yönüyle yapmış olduğu anlatım ya da isnatların bu davalı şirketi bağlamayacağı aksinin kesin mahiyetteki delillerle davacı tarafından da ispat edilemediği her ne kadar davacı tarafından yemin deliline dayanılmış ise de dava konusu çekin kambiyo vasfına sahip olması sebebiyle 5237 Sayılı TCK'nın 210/1 maddesi delaletiyle 204/1 maddesi gereğince resmi belge mahiyetinde olduğu, yukarıda detayı verilen T.C.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 25/04/2022 Tarih ve 2... Esas-2...... Karar sayılı ilamı ile T.C. Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 03/11/2018 Tarih ve 2.... Esas-2..... Karar sayılı ilamı ve dahi 6100 Sayılı Kanunun 226/1-c maddesindeki amir kanun hükmü de nazara alındığında davacıya yemin hakkının hatırlatılmasının mümkün olmadığına kanaat edilmekle bu davalı yönüyle ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.

(c) ... Seri Numaralı 20/03/2014 Keşide Tarihli ve 55.000,00 TL Bedelli Çek Açısından Yapılan Değerlendirmede: Keşidecisinin ... olduğu, lehtarının ve 1. Cirantasının davalı .... ... Ltd. Şti ve çek hamilinin davalı ... Bankası A.Ş olduğu, birleşen davada husumet yöneltilen ...'in çek üzerinde lehtar ya da ciranta olarak adının bulunmadığı, davalı ... Hayv. San. Tic. Ltd. Şti Yetkilisi ...'in T.C.

Konya Cumhuriyet Başsavcılığının 25/12/2014 Tarihli savunmaların alınması içerir sorgu evrakında dava konusu çeklerin davacı tarafından taraflar arasındaki yağ ticaretine ilişkin olarak avans mahiyetinde peşin olarak verildiği ancak ekonomik sıkıntılar dolayısıyla bu çeklerin karşılığı olan madeni yağların davacıya verilmediğinin ikrar olunduğu, yukarıda detayı verilen T.C. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesinin 02/05/2017 Tarih ve ... Esas-......

Karar sayılı ilamında da ifade edildiği üzere Mahkeme içi ikrar olduğu ve kesin delil mahiyetinde olduğu, ikrarların mahiyeti nazara alındığında dava konusu olan ve davalı şirketlerin cirolarının bulunduğu çeklerin avans mahiyetinde verildiği, karşılığı olarak verilmesi gereken ürünlerin davacıya verilmemesi sebebiyle bu davalı yönüyle bedelsiz kaldığı, yine davalı banka açısından yapılan değerlendirmede ise 14/03/2016 tarihli bilirkişi raporunda ifade edildiği üzere dava konusu çekin davalı ...

Hayv. San. Tic. Ltd. Şti'nin kredi borcunun teminatı olarak ciro edildiği ve davalı bankanın kayıtlarında da kredi teminatı olarak alındığının şerh düşüldüğü, yukarıda detayı verilen T.C. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 16/02/2023 Tarih ve .... Esas-.....

Karar sayılı ilamında da ifade edildiği üzere çeke uygulanacak poliçe hükümlerinin sayıldığı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun rehin cirosuna ilişkin hükümlerinin çeklere de uygulanacağına ilişkin atıf bulunmadığı, dolayısıyla çekte rehin cirosuna cevaz verilmediği, bilirkişi raporuyla sabit olduğu üzere davalı bankanın dava dışı şirkete kullandırdığı kredilerin teminatı olarak çeki iktisap ettiği, davalı bankayı rehin cirosuyla kendisine geçen çeklerde meşru hamil kabul edilme imkanı bulunmadığı anlaşılmakla, her iki davalı yönüyle davacının bu çeke ilişkin davasının kabulüne karar verilerek keşideci/davacı ...'nın davalılar ...

Bankası A.Ş ile ... Hayv. Tarım Petr. Ürün Gıda Nak. San. Tic. Ltd. Şti'ye bu çek dolayısıyla borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş LAKİN dava konusu çekte gerçek kişi olarak ...'in lehtar, ciranta ya da hamil olmadığı dolayısıyla bu davalıya husumet yöneltilemeyeceği anlaşıldığından Mahkememizin 14/10/2020 Tarih ve .... Esas-.... Karar sayılı ilamının kaldırılmasına ilişkin T.C. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin 17/05/2023 Tarih ve... Esas - ....

Karar sayılı ilamı da emsal alınarak bu davalı yönüyle açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir." gerekçesiyle ana dava yönüyle. (1)...Seri Numaralı 27/04/2014 Keşide Tarihli ve 58.700,00 TL Bedelli Çek yönüyle davacının davasının kabulü ile. Keşideci/davacı ...'nın davalılar... Tekstil Gıda Nak. Pet. Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti ile ... Bankası ...'ya bu çek dolayısıyla borçlu olmadığının tespitine,....

Seri Numaralı 20/02/2014 Keşide Tarihli ve 80.000,00 TL Bedelli Çek Yönüyle davacının davasının kısmen kabulüne kısmen reddine, Keşideci/davacı ...'nın davalılar ... Bankası ...'ya bu çek dolayısıyla borçlu olmadığının tespitine, Keşideci/davacı ...'nın diğer davalı .... Nakliyat Petrol ve Ürünleri Tekstil Otomotiv İthalat İhracat ve Ticaret Limited Şirketi yönüyle açmış olduğu davasının reddine, birleşen dava yönüyle ....

Seri Numaralı 20/03/2014 Keşide Tarihli ve 55.000,00 TL Bedelli Çek Yönüyle davacının davasının kısmen kabulüne kısmen reddine, Keşideci/davacı ...'nın davalılar ... Bankası A.Ş ile ... .... Tarım Petr. Ürün Gıda Nak. San. Tic. Ltd. Şti'ye bu çek dolayısıyla borçlu olmadığının tespitine, Keşideci/davacı ...'nın diğer davalı ... yönüyle açmış olduğu davasında davalıya husumet yöneltilemeyeceği anlaşılmakla pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Asıl ve birleşen davada davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin davayı .... Nakliyat Petrol ve Ürünleri Tekstil Otomotiv İthalat İhracat ve Ticaret Limited Şirketi yönünden reddetme kararına ve gerekçesine katılmalarının mümkün olmadığını, mahkeme davalılardan ...'in savcılığa verdiği ifadesini dikkate almadığını, ...'in ifadesinde, müvekkili ...'nın çekleri kendisine verdiğini ve ....

Nakliyat Petrol ve Ürünleri Tekstil Otomotiv İthalat İhracat ve Ticaret Limited Şirketi adına kestiğini kabul ettiğini belirttiğini, mahkeme 55.000 TL'lik çekle ilgili olarak ...'in savcılık ifadesini dikkate alarak karar verdiğini ancak 80.000 TL'lik çekle ilgili .... şirketi bakımından da ikrarda bulunduğu halde, ifadeyi bu çek bakımından ikrar olarak kabul etmediğini, müvekkilinin ...'e vermiş olduğu çeklerin, hesap dökümüne bakıldığında ....'ye ait 80.000 TL'lik çekin de ... şirketine ait çeklerinde içinde kayıtlı olduğunun görüldüğünü, ...'in ifadesinde, bu çekleri ...'dan aldığını kabul etmesi,

... ve .... şirketleri arasındaki organik bağı ispatlar nitelikte olduğunu, ...'in ifadesinde beyanlarının mahkeme içi ikrar olarak kabul edilerek kesin delil sayılacağı yönündeki kararda isabetsizlik olmadığını, ...'in yukarıda ifadesinin, 20.02.2014 tarihli 80.000,00 TL bedelli çekle ve .... şirketi ile ilgili ikrarlar barındırması bakımından taleplerine uygun olarak, davanın davalı ....

Nakliyat Petrol ve Ürünleri Tekstil Otomotiv İthalat İhracat ve Ticaret Limited Şirketi bakımından da kabulüne karar verilmesi gerektiğini, birleşen davada, bedelsizliğini talep ettikleri .... nolu 20.03.2014 tarihli 55.000,00 TL bedelli çekle ilgili olarak davalı göstermiş oldukları ... çekte her ne kadar lehtar ciranta ya da hamil görünmese de, ... yukarıda alıntıladıkları savcılık ifadesi ile tüm diğer ifadelerinde çekleri müvekkilinden kendisinin alarak şirketleri adına ciroladığını kabul etmiş durumda olduğunu,

bu bakımdan birleşen davanın ... bakımından da kabulüne karar verilmesini gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak asıl ve birleşen davalarının tümüyle kabulünü talep etmiştir.

Asıl davada davalı ... Bankası ....

vekili istinaf dilekçesinde özetle; verilen kararın hatalı olduğunu, kanuni unsurlara haiz bir çek, kıymetli evrak niteliğinde bir kambiyo senedi olduğunu ve kamu güvenine mazhar, sebepten soyut senetler olduğunu, çekler emre yazılı senetler olduğundan, nama yazılı olarak düzenlenseler dahi bu niteliği koruduklarını, TTK 701'e göre çek üzerindeki haklar, alacağın temliki ile değil, ciro ve senedin teslimiyle devredildiğini, müvekkili bankanın davaya konu çeklerden dolayı davacı ...'dan alacaklı olmadığına karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğundan verilen mahkeme kararının kaldırılması gerektiğini, dava konusu çekler,

müvekkilinin Büsan Organize Sanayi/Konya ve Zafer Sanayi/Konya şubeleri tarafından, davalı .... Nakl. San. Tic. Ltd. Şti. ve dava dışı .....

Et ve Petrol Ltd.Şti. tarafından cirolanarak teslim alındığını, müvekkili banka çeklerin kanuni ve yetkili hamili olduğunu, çeklerin üzerinde “ciro edilemez” kaydı bulunmadığını ve avans çeki olabileceğine dair bir emare olmadığını, davacı ..., çekin dolaşımını engelleyebilecek bir kaydı eklemediğini, bu durumda, ciro yolu ile çeki teslim alan bankanın alacağının olmadığına karar verilmesi yerleşik uygulamalara ve ticari örf ve adete aykırı olduğunu, açılan dava müvekkili bankanın alacağına kavuşmasını geciktirdiğini, davacı “ciro edilemez” kaydını koyarak çeki avans çeki yapabileceğini,

hukukta kimse kendi kusuruna dayanarak hak elde edemeyeceğini, bu nedenle davacının ileri sürdüğü def’ilerin müvekkili bankaya karşı geçersiz olduğunu ve davanın kabulünün mümkün olmadığını, davalılar arasındaki satış sözleşmesinin geçersizliği durumunda bile bedelsizlik iddiasının bankaya karşı geçerli olmadığını beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Birleşen davada davalı ...

Bankası A.Ş vekili istinaf dilekçesinde özetle; ....Seri Numaralı 20/03/2014 Keşide Tarihli ve 55.000,00 TL bedelli çekin müvekkili bankaya temlik cirosu ile devredildiğini, yerel mahkemenin kararına dayanak gösterdiği 14.03.2016 tarihli bilirkişi raporuna karşı müvekkili banka tarafından .... iş emri numarası ile 30.03.2016 tarihinde itiraz edildiğini, mahkeme bilirkişi raporuna karşı itirazlarını değerlendirmeksizin eksik inceleme ile karar verdiğini, yerel mahkeme tarafından gerekçesinde dayandığı içtihatlarla somut durum uyuşmadığını,

istinaf ilamında müvekkili banka yönünden verilen 'red' kararının isabetsizliği hususunda bir tespit bulunmadığını, müvekkili bankanın dava konusu çeki temlik cirosu ile devir aldığını, hiçbir şekilde yazılı bir delil ile aksinin ispat edilemediğini, ayrıca müvekkili banka iyiniyetli hamil durumunda olduğunu beyanla ilk derece mahkemesince müvekkili banka yönünden verilen kararın kaldırılarak davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Asıl ve birleşen dava menfi tespit istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı asıl davada, keşidecisi olduğu, 27/04/2014 (27/12/2013 olduğu iddia edilen) keşide tarihli, 58.700,00 TL bedelli, 20/02/2014 keşide tarihli 80.000,00 TL bedelli ve 20/03/2014 keşide tarihli 55.000,00 TL bedelli 3 adet çekten dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitini talep etmiş olup, 58.700,00 TL bedelli çekin lehtarının davalı... Ltd.Şti. olduğu, çekin arkasında lehtarın, dava dışı ......'ın yine dava dışı ..... Ltd.Şti.'nin ciroları bulunduğu, çekin hamilinin davalı ... Bankası .... olduğu görülmüştür.

80.000,00 TL bedelli çekin ise lehtarının davalı .... Ltd.Şti. olduğu, çekin lehtar tarafından ciro edildiği, çekin hamilinin davalı ... Bankası ... olduğu görülmüştür.

Yine 55.000,00 TL bedelli çekin ise lehtarının birleşen davada davalı olan .... Ltd.Şti. olduğu, çekin lehtar tarafından ciro edildiği, çekin hamilinin birleşen davada davalı olan ... Bankası A.Ş . olduğu görülmüştür.

Dairemiz kaldırma kararı gereğince HMK'nın 31.maddesine göre davacıya açıklama yaptırılmış, davacı hangi çekten dolayı hangi davalıya karşı menfi tespit talebinde bulunduğunu açıklamıştır.

Davacının istinaf talebi incelendiğinde; davacı her ne kadar asıl davada davalı olan .... Nakliyat Petrol ve Ürünleri Tekstil Otomotiv İthalat İhracat ve Tic. Ltd. Şti. yönünden de davanın kabul edilmesi gerektiğini beyan etmiş ise de bu davalı şirketin dava konusu olan 80.000,00 TL bedelli çekte lehtar olduğu, ...'in bu şirketin temsile yetkili kişisi olmadığı, ceza dosyasındaki beyanlarının davalı .... Ltd.Şti.'yi bağlamayacağı, davacının bu davalıya karşı bedelsizlik iddiasını ispat edemediği bu sebeple bu davalı hakkındaki davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik olmadığı anlaşılmıştır.

Yine davacı birleşen davada davalı ... yönünden de davanın kabul edilmesi gerektiğini beyan etmiş ise de; bu davalının birleşen davaya konu 55.000,00 TL bedelli çekte lehtar, ciranta ya da hamil olmadığı başka bir deyişle çekte sıfatının bulunmadığı, davacının birleşen davada çekten dolayı borçlu olmadığının tespitini talep ettiği bu sebeple çekte isimi geçmeyen bu davalıya husumet düşmeyeceğinden bu davalı yönünden birleşen davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinde de bir isabetsizlik olmadığı anlaşıldığından davacının asıl ve birleşen davaya yönelik istinaf başvuru talebinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

Asıl davada davalı ... Bankası ....'nun, birleşen davada da davalı ... Bankası A.Ş.'nin istinaf talepleri incelendiğinde ise; İlk derece mahkemesince bu davalılar hakkındaki davada bu davalıların dava konusu çekleri dava dışı şirkete kullandırdıkları kredilerin teminatı olarak iktisap ettikleri, rehin cirosuyla geçen çekler nedeniyle bu davalıların meşru hamil olmadıkları kabul edilerek bu davalılar hakkındaki asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Emre yazılı senetlerin devredilmesinde söz konusu olan ciro, yapılış amacı yönünden temlik, tahsil ve rehin cirosu olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Amaç senedin mülkiyetini ve senette mündemiç alacak hakkını devretmek ise "temlik cirosu" söz konusudur. 6102 sayılı Kanun'un 684/1 inci maddesi; "ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile poliçeden doğan bütün haklar devrolunur" hükmünü haizdir.

Buna göre temlik cirosu ile senedin mülkiyetinin ve senedin içerdiği hakkın devri için ciro işlemi yanında taraflar arasında devir sözleşmesinin bulunması ve senet zilyetliğinin geçirilmesi gerekir. Temlik cirosu ile ciranta artık senedin Emre yazılı senetlerin devredilmesinde söz konusu olan ciro, yapılış amacı yönünden temlik, tahsil ve rehin cirosu olmak üzere üçe ayrılmaktadır.

Amaç senedin mülkiyetini ve senette mündemiç alacak hakkını devretmek ise "temlik cirosu" söz konusudur. 6102 sayılı Kanun'un 684/1 inci maddesi; "ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile poliçeden doğan bütün haklar devrolunur" hükmünü haizdir. Buna göre temlik cirosu ile senedin mülkiyetinin ve senedin içerdiği hakkın devri için ciro işlemi yanında taraflar arasında devir sözleşmesinin bulunması ve senet zilyetliğinin geçirilmesi gerekir.

Temlik cirosu ile ciranta artık senedinnihai alacaklısı sıfatını kaybeder ve ciro yaptığı şahsa ve ondan sonra gelecek olanlara karşı sorumlu olur. Ciro şerhinden aksi anlaşılmadıkça her ciro, kural olarak temlik cirosu hükmündedir.

Rehin cirosu, poliçeye ilişkin hükümler kapsamında 6102 sayılı Kanun'un 689 uncu maddesinde düzenlenmiştir. Bononun niteliğine aykırı düşmemek koşuluyla uygulanacak poliçe hükümlerinin sayıldığı 6102 sayılı Kanun'un 778 inci maddesinde aynı Kanun'un 689 uncu maddesine atıfta bulunulduğu için bononun da rehin cirosuyla devri mümkündür. Buna karşılık çeke uygulanacak poliçe hükümlerinin sayıldığı 6102 sayılı Kanun'un 818 inci maddesinde aynı Kanun'un 689 uncu maddesine atıfta bulunulmadığı için çekte rehin cirosu mümkün değildir. Bunun en önemli nedeni görüldüğünde ödenmesi gereken ve kısa ibraz sürelerine tâbi olan çekin bir ödeme aracı olmasıdır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 09.12.2021 tarihli ve 2017/(19)11-831 E., 2021/1622 K. sayılı kararı).

Çekte açık veya gizli (örtülü) rehin cirosu geçersizdir. Buna karşılık diğer kambiyo senetlerinde olduğu gibi çekte de teminat amacıyla inançlı temlik cirosu yapılabilir. Bu itibarla her ikisi de görünüşte temlik cirosu olarak yapıldığından bu cironun teminat amacıyla inançlı temlik cirosu mu yoksa gizli (örtülü) rehin cirosu mu olarak nitelendirileceği önemli bir husustur.

Başka bir deyişle görünüşte temlik cirosu şeklinde olan bir cironun gizli (örtülü) rehin cirosu mu yoksa teminat amacıyla inançlı temlik cirosu mu olduğunu tespit etmek, ekonomik işlevleri aynı olmakla birlikte özellikle çeklerde bu ciroların hukuki sonuçlarının çok farklı olması göz önüne alındığında büyük önem taşıdığı ortadadır.

Gerçekten de çeklerde yapılan cironun gizli (örtülü) rehin cirosu kabul edilmesi hâlinde ciro geçersiz olurken; teminat amacıyla inançlı temlik cirosu olarak kabul edilmesi hâlinde ise geçerli bir cironun varlığından söz edilecektir. Her ikisi de teminat vermek amacıyla yapılan ve birbiriyle karıştırılma ihtimali yüksek olan bu iki tür ciroyu birbirinden ayırmak için tarafların iradesine bakılmalıdır.

Tarafların kullandığı "rehin" ve "teminat" sözcüklerinde gizli (örtülü) rehin cirosunun, "temlik" sözcüğünden ise teminat amaçlı inançlı temlik cirosunun varlığı sonucu çıkarılmamalıdır. Bu kapsamda bankaların kredi müşterileri ile düzenledikleri çek tevdi bordroları da tek başına çekin rehin cirosu olduğunu göstermemektedir.

Zira 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 19 uncu maddesinin birinci fıkrası gereğince; bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır. Gerçekten de uygulamada çoğu zaman yapılan ciroya ilişkin terimlerin seçiminde özen gösterilmemekte ve bu terimler yanlışlıkla birbirlerinin yerine kullanılabilmektedir.

Çek üzerine yapılan görünüşte temlik cirosunun gizli (örtülü) rehin cirosu mu yoksa teminat amacıyla inançlı temlik cirosu mu olduğu hususunun tam olarak belirlenememesi hâlinde, sırf rehinde borçlunun durumunun daha avantajlı olduğu hususuna bakılarak değil, uygulamada (özellikle bankacılık uygulamasında) hangi işlemin tercih edilmekte olduğuna ağırlık verilerek karara varmak gerekir.

Örneğin kambiyo senedi üzerinde tam bir hak sağlaması ve alacağın rehne göre daha kolay elde edilebilmesi sebebiyle bankalar tarafından kredi işlemlerinde, teminat amacıyla inançlı temlik cirosu tercih edilmektedir.

Dolayısıyla bankacılık uygulaması kapsamında taraflar arasında yapılan teminat işleminin rehin mi yoksa inançlı temlik mi olduğu hususunda ihtilaf çıkması hâlinde, inançlı temlik lehine fiili bir karine bulunmaktadır (Fahrettin Aral, "Topyekün Temlik", Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 42/1, 1992, s. 98).

Çekte rehin cirosu geçersiz olduğundan bir çeki rehin cirosuyla devralan kişinin yetkili hamil olmadığı hususu düzenleyen tarafından mutlak def'i kapsamında ileri sürülebilecek bir konudur. Ancak teminat amacıyla inançlı temlik cirosunda devreden (inanan) ile devralan (inanılan) arasındaki inanç anlaşmasına konu olan teminat hususu, inanç anlaşmasının taraflarını ilgilendirdiğinden düzenleyen tarafından hamile karşı ileri sürülemez.

Başka bir deyişle teminat amacıyla inançlı temlik cirosunda senet borçlusu, devreden ile devralan arasındaki teminata ilişkin inanç anlaşmasına konu teminat hususuna dayanamaz. Zira teminat amacıyla inançlı temlik cirosunda inanç anlaşması sadece devreden ve devralanın dayanabileceği bir kişisel def'idir ve hatta senet borçlusu devreden ile olan kişisel def'ilerini devralana karşı ileri süremez. Gerçekten de çekler için de uygulanacak olan 6102 sayılı Kanun'un 687 nci maddesi.

"Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun" hükmünü haizdir.

Buna göre düzenleyen, lehtar tarafından teminat amacıyla inançlı temlik cirosu ile devredilen çeke ilişkin olarak lehtar ile olan kişisel def'ilerini iyi niyetli hamile karşı ileri süremeyecektir. (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 01/07/2024 tarih, 2023/2142 Esas-2024/5411 Karar sayılı ilamı)

Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde; asıl davaya konu 58.700,00 TL bedelli çekin dava dışı ..... Ltd.Şti.'nin cirosu ile 80.000,00 TL bedelli çekin ise davalı .... Ltd.Şti.'nin cirosu ile davalı ... Bankası ....'ya geçtiği, birleşen davaya konu 55.000,00 TL bedelli çekin ise davalı .... Ltd.Şti.'nin cirosu ile davalı ... Bankası A.Ş.'ye geçtiği, çeklerdeki ciroların görünüşte temlik cirosu olduğu, keşif sonucu bilirkişinin yerinde yaptığı inceleme sonucunda davalı bankalarca dava konusu çeklerin kredi teminatı olarak girişlerinin yapıldığının tespit edildiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden dava konusu çeklerin gizli (örtülü) rehin cirosuyla değil, teminat amacıyla inançlı temlik cirosu ile davalı bankalara devredildiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla dava konusu çeklerin kredi borcuna teminat olarak alınmasının tek başına rehin cirosuna meydan vermeyeceği gözetildiğinde davalı bankaların dava konusu çekleri teminat amacıyla inançlı temlik cirosuyla devralarak hamil oldukları, iyiniyetli hamil konumundaki davalı bankalar yönünden asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmesi gerekirken asıl ve birleşen davada davalı bankalar yönünden davanın kabulüne karar verilmesinde isabet bulunmadığından asıl davada davalı olan ...

Bankası ....'nun ve birleşen davada davalı olan ... Bankası A.Ş.'nin istinaf başvuru taleplerinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak HMK'nın 353/1.b.2 maddesi gereğince yeniden karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

-ASIL DAVA YÖNÜNDEN

1-Davacının davalı... ....Nak.Pet. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti,'ye yönelik davasının kabulü ile; davacının Halkbank Çumra/Konya Şubesine ait ... çek numaralı 27/04/2014 keşide tarihli ve 58.700,00 TL bedelli çekten dolayı davalı... Tekstil Gıda Nak.Pet. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,

2-Davacının davalı .... ...ve Ürünleri Tekstil Otomotiv İthalat İhracat ve Tic. Ltd. Şti.'ye yönelik davasının REDDİNE,

3- Davacının davalı ... Bankası ....'ya yönelik davasının REDDİNE,

4-Alınması gereken 4.009,80 TL harçtan peşin alınan 3.222,55 TL harcın mahsubu ile bakiye 787,25 TL karar ve ilam harcının davalı... .... Nak.Pet. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile hazineye irad kaydına,

5-Davacının, davalı... ....Nak.Pet. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden yaptığı 25,20 TL başvurma harcı, 3.222,55 TL peşin harç, 3,80 TL vekalet harcı gideri, 183,65 TL posta ve tebligat gideri ile daha önce Konya Bölge Adliye Mahkemesi .. Hukuk Dairesi'nin .... Esas sayılı dosyası üzerinden yapılan 162,10 TL istinaf kanun yoluna başvuru harcı olmak üzere toplam 3.597,30 TL yargılama giderinin davalı... Tekstil Gıda Nak.Pet. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,

- Davacının diğer davalılar ... Bankası ..., .... ... ve Ürünleri Tekstil Otomotiv İthalat İhracat ve Tic. Ltd. Şti. yönünden yaptığı yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına,

6-Davacı davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince 9.392,00 TL ücret-i vekaletin davalı... Tekstil Gıda Nak.Pet. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,

7-Davalı ... Bankası ... davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince 30.000,00 TL ücret-i vekaletin davacıdan alınarak davalı ... Bankası ...ya verilmesine,

8-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333 ve HMKGAT'nin 5/1. maddeleri gereğince yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının gider avansını yatıran tarafa iadesine,

-BİRLEŞEN KONYA .. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2... ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN,

1-Davacının davalı ... ...Gıda Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye yönelik davasının kabulü ile; davacının Halkbank Çumra/Konya Şubesine ait .... çek numaralı 20/03/2014 keşide tarihli ve 55.000,00 TL bedelli çekten dolayı davalı ... ... Ürünleri Gıda Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,

2-Davacının davalı ... Bankası A.Ş.'ye yönelik davasının REDDİNE,

3-Davacının davalı ...'e yönelik davasının PASİF HUSUMET YOKLUĞU NEDENİYLE REDDİNE,

4-Alınması gereken 3.757,05 TL harçtan peşin alınan 939,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.817,75 TL TL karar ve ilam harcının davalı ... ... Ürünleri Gıda Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile hazineye irad kaydına,

5-Davacının, davalı ... ... Ürünleri Gıda Nak. San. ve Tic. Ltd.Şti. yönünden yaptığı 25,20 TL başvurma harcı, 939,30 TL peşin harç, 115,40 TL posta ve tebligat gideri ile daha önce Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin .... Esas sayılı dosyası üzerinden yapılan 162,10 istinaf kanun yoluna başvuru harcı olmak üzere toplam 1.242,00 TL yargılama giderinin davalı ... .... Ürünleri Gıda Nak.San. ve Tic. Ltd. Şti,'den alınarak davacıya verilmesine, davacının diğer davalılar ... Bankası A.Ş. ve ... yönünden yaptığı yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına,

6-Davacı davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince 17.900,00 TL ücret-i vekaletin davalı ... ..... Ürünleri Gıda Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,

7-Davalı ... Bankası A.Ş. davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T gereğince 30.000,00 TL ücret-i vekaletin davacıdan alınarak davalı ... Bankası A.Ş.'ye verilmesine,

8-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333 ve HMKGAT'nin 5/1. maddeleri gereğince yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının gider avansını yatıran tarafa iadesine,

D)İlk derece mahkemesince yazılan 08/01/2024 tarihli harç tahsil müzekkerelerinin bila infaz iadesinin istenmesine, iade işleminin ilk derece mahkemesince yapılmasına,

E) Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359/4. maddesi gereğince kararın ilk derece mahkemesi tarafından tebliğe çıkarılmasına,

F) Dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 17/10/2024 tarihinde oybirliği ile HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.

Başkan · e-imzalıdır Üye · e-imzalıdır Üye · e-imzalıdır Katip · e-imzalıdır