Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/1115 K.2025/1093

Davacı tarafından, davalı aleyhine Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan kooperatifin münfesih olduğunun tespiti davasında 09/04/2025 tarihinde tesis edilen davanın kabulüne ilişkin karara karşı, davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendi;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kooperatifin en son olağan genel kurul toplantısını 12.04.2017 tarihinde yaptığını, bu tarihten sonra olağan genel kurul toplantısının yapılmadığını, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 81/6. maddesi gereğince 3 yıl olağan genel kurulunu yapmayan kooperatiflerin dağılmış sayılacağını ancak, bu durumun kooperatifin tasfiyesi ve ticaret sicilden terkini anlamına gelmediğini, davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespiti ve tasfiyesi için bu davanın açılması mecburiyetinin doğduğunu beyan ederek, davalı kooperatifin 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 81/6. maddesi gereğince münfesih olduğunun tespitine ve davalı kooperatife tasfiye heyeti atanmasına karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "....Davalı kooperatif dava tarihinden önce en son 2013, 2014, 2015 ve 2016 yılları olağan genel kurul toplantısını 12/04/2017 tarihinde yapmıştır. Dava 11/10/2023 tarihinde açılmış olup, davalı kooperatifin 3 yıldan daha fazla süreyle genel kurul toplantısı yapmadığı açıktır.

Bu kapsamda, davalı kooperatifin davadan önceki süreçte 3 yıl genel kurul toplantısı yapmaması nedeniyle kendiliğinden dağıldığı sonucuna varıldığından davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Belirlenmesi gereken bir diğer husus tasfiye masraflarının kim tarafından karşılanacağıdır.

Esasen, masrafların kooperatif tarafından karşılanması gerekmekle birlikte kooperatifin tasfiye masraflarını karşılayacak bir malvarlığının bulunmadığı hallerde, bu masrafın (ileride tasfiye aşamasında kooperatiften alınmak kaydıyla) avans olarak davacıdan alınması gerekecektir. Aksinin kabulü, mahkeme hükmünün infaz edilememesine neden olacaktır.

Somut olayda, yapılan araştırmalar neticesinde davalı kooperatifin bankalarda mevduatının bulunmadığı tespit edilmiştir. Kooperatifin kasasında ya da banka hesabında masrafları karşılayacak tutarda parasının bulunmaması nedeniyle masrafların avans olarak davacı bakanlık tarafından karşılanması gerektiği sonucuna varılmıştır...." gerekçesiyle davacının davasının kabulü ile; Doğanhisar Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün ........ ticaret sicil sırasında kayıtlı, ........ Kooperatifinin, 1163 s. Kooperatifler Kanunun 81/1-6 maddesi gereğince münfesih olduğunun tespitine ve tasfiyesine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; nihai kararda tasfiye masrafı ve tasfiye memuru için takdir edilen ücretin müvekkili olan bakanlık tarafından ödenmesine hükmedildiğini, nihai karar bu yönüyle eksik inceleme sonucu tesis edildiğinden ve dosya münderecatına göre usul ve yasaya aykırı olduğundan nihai kararın bir kez de dairemizce incelenerek hükmün bu yönüyle kaldırılmasına talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davalı kooperatifinin kendiliğinden dağılmış olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 81 inci maddesinde kooperatiflerin dağılma sebepleri düzenlenmiştir. Anılan maddeye 3476 sayılı Kanun ile eklenen 6. bent uyarınca kooperatifin üç yıl olağan genel kurulunu yapamaması hâlinde kooperatife genel kurul yapabilmesi için uygun bir süre verilmesine gerek olmaksızın kooperatif kendiliğinden dağılmış sayılacaktır.

Aynı maddenin 7. bendinde ise, kooperatifin amacına ulaşma imkânının bulunmadığının ilgili Bakanlıkça tespiti hâlinde mahkemeden alacağı kararla dağılacağı hükmüne yer verilmiştir. Benzer mahiyette davalı kooperatife ait ana sözleşmenin "Dağılma Sebepleri" başlıklı 112/g bendinde de; kooperatifin amacına ulaşma imkânının bulunmadığının ........ Bakanlığınca tespiti hâlinde mahkemeden alacağı kararla dağılacağı düzenlenmiştir.

Öte yandan Kooperatifler Kanunu'nun 86/2. maddesinde. Bakanlığın, kooperatifleri teftiş etmeye, denetlemeye ve denetlettirmeye görevli ve yetkili olduğu belirtilmektedir. Bakanlık, kooperatifleri ve üst örgütlerini müfettişleri veya kontrolörleri aracılığıyla denetlettirebilir.

Dava dilekçesinde dayanak yasa maddesi bildirilmese dahi kooperatifin niteliğine göre tarımsal amaçlı kooperatifler yönünden 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun Ek Madde 1/2 nci fıkrası uyarınca ilgili Bakanlığın ........ Bakanlığı (........

Bakanlığı) olduğu, davacı Bakanlığın aynı Kanun'un 81 inci maddesinin 7 nci bendine dayanarak davalı kooperatifin feshi için dava açabileceği, dava dilekçesindeki anlatıma göre 81 inci maddenin 7 nci bent hükmüne de dayanıldığı anlaşılmakta olup davacının eldeki davaya açmakta aktif husumet ehliyeti bulunmaktadır (Yargıtay HGK'nun 01.03.2023 tarih 2022/(15)6-1056 Esas 2023/156 Karar ve Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 09/10/2023 tarih 2022/3059 Esas 2023/3178 Karar sayılı ilamları).

Kooperatifler Kanunu'nun 81/6 maddesine dayalı davanın davacı Bakanlık tarafından açılamayacağı, dava dilekçesindeki anlatıma göre davacının 81/7 maddesine de dayandığı, Yargıtay (Kapatılan) 23.Hukuk Dairesi'nin 2016/8614 Esas 2020/326 Karar sayılı ilamında da belirtildiği gibi tasfiye iş ve işlemleri için gerekli masraflar ile tasfiye memuru ücretleri, ilgili kooperatifin malvarlığından karşılanması gerekli bedeller olup, ancak kooperatifin malvarlığının bulunmaması ve tasfiye talep eden kurum tarafından bu hususun bilinmesi halinde tasfiye talep eden kuruma yüklenebileceği,

mahkemece davalı kooperatifin mal varlığı üzerinde yapılan araştırma neticesinde davalı kooperatif adına kayıtlı araç ve taşınmaz olmadığı davalı kooperatifin bankalarda mevduatının bulunmadığı gerekçesiyle tasfiye masraflarının davacı tarafça karşılanmasına karar verilmişse de mahkemece kooperatifin mal varlığı hususunun yeterince araştırılmadığı, davalı kooperatifin defterleri üzerinde inceleme yapılmadığı,

bu nedenle defterler üzerinde inceleme yapılması davalı kooperatife ait mal varlığının bulunması halinde mal varlığı değerlerinin kooperatifin borçlarını karşılamaya yetip yetmeyeceği hususunda bilirkişi raporu alınarak tasfiye memuru ücreti ile tasfiye masrafları hakkında karar verilmesi gerekirken bu konuda yeterli araştırma yapılmadan masraf ve ücretin davacıya yükletilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığı, ayrıca ilk derece mahkemesince verilen kararda atanan tasfiye memurunun kim olduğu belirlenmediğinden hükmün bu kısmının infaza elverişli olmadığı,

atanan tasfiye memuru belirlenerek kimlik bilgilerinin kararda yer alması gerekeceği, bu hususun kamu düzenine ilişkin olduğu anlaşıldığından davacının istinaf başvuru talebinin kabulü ile HMK 353/1.a.6 maddesi gereğince; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yukarıda belirtilen şekilde inceleme ve değerlendirme yapıldıktan sonra karar verilmek üzere dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır .....