Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/1750 K.2025/1406

Davacı şirket temsilcisi tarafından Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında açılan davada 05/09/2025 tarihinde tesis edilen karara karşı davacı şirket temsilcisinin istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı şirket temsilci, temsilcisi olduğu ...... Şti.'ne ait karar defteri ve pay defterinin gerekli dikkat ve özen gösterilmesine rağmen elde olmayan sebeplerle kaybolduğunun anlaşıldığını, defterlerin şirket kasasında saklanmakta iken şirketin KDV iadesi işlemi Vergi Denetim Kurulunda vergi incelemeleri esnasında YMM ya da VDK kurumuna defterler götürülüp incelendikten sonra yeniden kasaya gelmesi sırasında tüm dikkatlerine rağmen zayi olduğunu ileri sürerek, şirketin karar defteri ve ortaklık pay defterinin zayi olduğuna dair belge verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "...(1)6102 Sayılı Kanunun 64 ve devamı maddeleri gereğince tacirler ve ticari işletmeler kendileri için kanunlarda belirlenen defterleri tutmak ve muhafaza etmekle yükümlüdürler. Kanun koyucunun, tacir ve ticari işletmeler için defter tutmayı zorunlu kılmasının temelinde ticari hayattaki güvenliğin, sürat, ispat ve dürüstlüğün sağlanması yatmaktadır. Bu hususun yanı sıra ticari defterler, bir işletmenin tüm hesap ve ticari ayrıntılarını içerirler. Aynı zamanda, devlete ödenecek vergilerin hesabında da aktif rol oynarlar. Bu sebepten dolayı ticari defterler hem ticari, hem hukuki, hem de vergisel olarak çok önemlidirler. Tacirlerin ve ticari işletmelerin faaliyetleri ticari defterler sayesinde denetlenmektedir.

(2)6102 Sayılı Kanunun 82/7. Maddesinde düzenlenen zayi kavramı; defter ve belgelerin yalnızca elden çıkmasını veya yok olmasını değil, tacirin gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen önleyemediği bu nedenle kendisine kusur olarak yüklenemeyen harici bir olay nedeniyle ileri sürülmesinin mümkün olmamasını ifade etmektedir.

(3)Zayi kararıyla tacir, defterleri ibraz etmemenin vergi hukuku, ceza hukuku ve ispat hukukuna yönelik sonuçlarından söz konusu kurtuluş beyyinesiyle muaf tutulmaktadır. Bu nedenle Mahkemelerce zayi kararı verilmeden önce tacirin iddialarında samimi ve inandırıcı olup olmadığı, defter ve kayıtların korunması hususunda basiretli bir tacirden beklenen dikkat ve ihtimamı gösterip göstermediği hususları titizlikle değerlendirilmelidir.

4.Yukarıda yapılan açıklamalar, Yüksek Mahkeme içtihatları ve somut olayımız bir bütün olarak değerlendirildiğinde.

Davacı şirket yetkilisinin 02/09/2025 havale tarihli dava dilekçesinde şirketinin karar ve pay defterinin "gerekli dikkat ve özen gösterilmesine rağmen elde olmayan sebeplerle kaybolması" sebebiyle zayi kararı talep ettiği, 6102 Sayılı Kanunun 16/1 maddesi gereğince özel hukuk tüzel kişisi olan davacının 18/2 maddesi gereğince ticari defter ve belgelerini basiretli tacir gibi muhafaza etmesi gerektiği lakin defter ve kayıtların korunması hususunda basiretli bir tacirden beklenen dikkat ve ihtimamının somut olayda gösterildiğinden söz edilemeyeceği gibi yine yukarıda detayı verilen T.C.

Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 13/09/2019 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı, T.C. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 27/01/2023 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı ve T.C. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin 04/12/2018 Tarih ve ... Esas-...

Karar sayılı ilamı da emsal alındığında 6102 Sayılı Kanunun 82/7 maddesi gereğince zayi belgesi verilebilmesi için ticari defter ve belgelerin elde olmayan sebeplerle kaybolması iddiasının TTK 82/7.

Maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği, anlaşılmakla davacının davasının reddine karar verilmiş, eldeki davanın 6100 Sayılı Kanunun 382/e-1 maddesi gereğince çekişmesiz yargı işi olduğu, adı geçen kanunun 385/1 maddesi gereğince basit yargılama usulüne tabi olduğu, yine adı geçen kanunun 320/1 maddesi gereğince "Yargıda Hedef Süre Uygulaması ve Usul Ekonomisi İlkesi" nazara alınarak yukarıda detayı verilen T.C.

Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 23/12/2022 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı çerçevesinde dosya üzerinden duruşma açılmaksızın Mahkememizde oluşan vicdani kanaatin tezahürü olarak ...." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı şirket temsilcisi, mahkeme kararında iki farklı hukuksuzluğun olduğunu, ilk olarak dava konusu olayın tamamen çözümsüzlüğe itildiğini, ikinci olarak başka yasalara gönderme yapılıp, konusu ve olayı başka olan yargı kararları dayanak gösterilerek duruşma açılmadan davanın reddine karar verilmesinin yargılanma hakkı ile hukuka erişimlerini kısıtladığın ileri sürerek, mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 82/7 maddesinde ''Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir.

Somut olayda, davacı tarafça zayi belgesi verilmesi talebinin kabulünü gerektirir şartların varlığının ispat edilemediği ve bu itibarla, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf istemleri nazara alındığında ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizliğin bulunmadığı kanaatine varıldığından, davacı şirket temsilcisinin istinaf istemlerinin HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır ...