Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/658 K.2025/647

Taraflar arasında görülen davada Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas -... Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten ve üye hakimin görüşleri alındıktan sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, davalı kooperatifin en son olağan genel kurul toplantısını 02/08/2021 tarihinde yaptığını ve bu tarihten sonra olağan genel kurul toplantısının yapılmadığını, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 81/6 maddesinde üç yıl olağan genel kurulun yapılmaması halinde kooperatifin dağılacağının hüküm altına alındığını, her ne kadar davalı kooperatif üç yıl üst üste olağan genel kurul toplantısını yapmaması nedeniyle dağılmış olsa da bu durumun kooperatifin tasfiye edilip sicilden silindiği anlamına gelmediğini ileri sürerek, davanın kabulü ile davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespitine, kooperatife tasfiye heyeti atanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece "...Dava, davalı kooperatifinin kendiliğinden dağılmış olduğunun tespiti isteminden ibarettir. Taraflar arasındaki ihtilaf; davalı kooperatifin dava tarihinden geriye dönük olarak üst üste 3 yıl olağan genel kurul toplantısını yapıp yapmadığı, yapmamış ise kooperatifin kendiliğinden dağılıp dağılmadığı, kooperatifin münfesih olduğunun tespitine karar verilmesinin gerekip gerekmediği, gerekirse tasfiye memuru atanmasının gerekip gerekmediği ile tasfiye masraflarının kim tarafından karşılanmasının gerektiği hususlarından ibarettir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 81. maddesinde kooperatifin dağılma sebepleri sayılmıştır. Anılan maddenin 1. fıkrasının 6. bendi ile üç yıl genel kurul toplantısının yapılmaması dağılma sebebi olarak öngörülmüştür. Bu kapsamda davalı kooperatifin üç yıl genel kurul toplantısının yapmamış olması halinde yasa gereğince kendiliğinden dağılmış sayılacağı açıktır.

Dolayısıyla, yasa gereği kendiliğinden dağılmış sayılan kooperatif hakkında tasfiye kararı verilmesi mümkün değil ise de hukuki menfaati bulunanların kendiliğinden dağılmanın tespitini isteyebilecekleri kabul edilmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 01/03/2023 gün ve ..... E. ..... K. sayılı kararı ile davacı bakanlığın bu davayı açabileceği belirtilmiştir.

Mahkememizce de bu karar emsal kabul edilerek eldeki davanın açılmasında davacının hukuki yararının ve aktif husumetinin bulunduğu kabul edilmiştir. Hemen belirtilmelidir ki, yasa gereğince kendiliğinden dağılan kooperatife genel kurul toplantısı yaparak yasaya uygun hale gelmesi için süre verilmesi de mümkün değildir.

Davalı kooperatifin en son 2018-2019-2020 yılı olağan genel kurul toplantısını 02/08/2021 tarihinde yaptığı, dava tarihinden geriye dönük 3 yıl süreyle olağan genel kurul toplantısının yapılmaması nedeniyle davalı kooperatifin yasa gereği kendiliğinden dağıldığı sonucuna varıldığından davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Belirlenmesi gereken bir diğer husus tasfiye masraflarının kim tarafından karşılanacağıdır. Esasen, masrafların kooperatif tarafından karşılanması gerekmekle birlikte kooperatifin tasfiye masraflarını karşılayacak bir malvarlığının bulunmadığı hallerde, bu masrafın (ileride tasfiye aşamasında kooperatiften alınmak kaydıyla) avans olarak davacıdan alınması gerekecektir. Aksinin kabulü, mahkeme hükmünün infaz edilememesine neden olacaktır.

Somut olayda, yapılan araştırmalar neticesinde davalı kooperatifin bankalarda mevduatının bulunmadığı tespit edilmiştir. Kooperatifin kasasında ya da banka hesabında masrafları karşılayacak tutarda parasının bulunmaması nedeniyle masrafların avans olarak davacı bakanlık tarafından karşılanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Her ne kadar davalı kooperatif adına 1980 model bir araç bulunduğu tespit edilmiş ise de, bu aracın paraya çevrilmesi tasfiye aşmasında söz konusu olacağından, paraya çevrildiğinde ilk olarak tasfiye masraflarının davacı bakanlığa ödenmesinin uygun olacağı kabul edilmiştir.

Anılan nedenlerle davanın kabulüne karar vermek gerekmiş..." gerekçesiyle, davanın kabulü ile Ereğli Konya Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 4961 ticaret sicil sırasında kayıtlı, ........ Kooperatifinin, 1163 s. Kooperatifler Kanunu'nun 81/1-6 maddesi gereğince, münfesih olduğunun tespitine ve tasfiyesine, kararın kesinleşmesinden itibaren 1 ay içerisinde, davacı tarafından şimdilik 20.000,00 TL tasfiye masrafı ve 20.000,00 TL tasfiye ücreti olmak üzere toplam 40.000,00 TL'nin yatırılmasına, 40.000,00 TL'lik tasfiye masraflarının yatırılmasından ve kararın kesinleşmesinden sonra re'sen seçilecek bir tasfiye memurunun göreve başlatılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, mahkemece, tasfiye masrafı ve tasfiye memuru için takdir edilen ücretin müvekkili tarafından ödenmesine hükmedildiğini, kararın bu yönden usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek, kararın tasfiye masrafı ve tasfiye memuru için takdir edilen ücretin müvekkili tarafından ödenmesine hükmedilmesi yönünden kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kooperatifin münfesih olduğunun tespiti ile tasfiye memuru atanması istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 81 inci maddesinde kooperatiflerin dağılma sebepleri düzenlenmiştir. Anılan maddeye 3476 sayılı Kanun ile eklenen 6. bent uyarınca kooperatifin üç yıl olağan genel kurulunu yapamaması hâlinde kooperatife genel kurul yapabilmesi için uygun bir süre verilmesine gerek olmaksızın kooperatifin kendiliğinden dağılmış sayılacağı hükme bağlanmıştır.

Öte yandan Kooperatifler Kanunu'nun 86/2. maddesinde; Bakanlığın, kooperatifleri teftiş etmeye, denetlemeye ve denetlettirmeye görevli ve yetkili olduğu belirtilmektedir. Bakanlık, kooperatifleri ve üst örgütlerini müfettişleri veya kontrolörleri aracılığıyla denetlettirebilir. Kooperatifin niteliğine göre tarımsal amaçlı kooperatifler yönünden davacı Bakanlığın aynı Kanun'un 81 inci maddesinin 7 nci bendine dayanarak davalı kooperatifin feshi için dava açabileceği anlaşılmakta olup, davacının eldeki davayı açmakta aktif husumet ehliyeti bulunmaktadır ( Yargıtay HGK'nun 01.03.2023 tarih 2022/(15)6-1056 Esas- 2023/156 Karar sayılı ilamı).

Yukarıda yapılan açıklamalardan sora somut olaya gelindiğinde ise; Öncelikle, ilk derece mahkemesince atanan tasfiye memurunun kim olduğu belirlenmediğinden hükmün bu kısmının infaza elverişli olmadığı, mahkemece atanan tasfiye memuru belirlenerek kimlik bilgileri de hükümde belirtilerek karar verilmesi gerekirken kamu düzenine ilişkin işbu husus nazara alınmaksızın, denetime ve infaza elverişli olmayacak şekilde hüküm tesisi yerinde görülmemiştir.

Öte yandan, mahkemece, davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespitine ve tasfiyesi ile tasfiye memuru atanmasına karar verilmiş ise de, Yargıtay 23 HD'nin 2016/8614 E- 2020/326 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere, kooperatifin mal varlığının bulunup bulunmadığının araştırılması,

mal varlığı yok ise, tasfiye memuru ücretiyle masrafların davacıya yükletilmesi gerektiği, bu hususta mahkemece yapılan araştırmanın yeterli olmadığı bu itibarla, davalı kooperatifin defterleri üzerinde de inceleme yapılarak tasfiye memuru ücreti ile tasfiye masrafları hakkında sonucuna göre karar verilmesi gerekirken anılan hususta yeterli inceleme ve araştırma yapılmaksızın masraf ve ücretin davacıya yükletilmesi yerinde görülmediğinden,

davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaati ile aşağıda yazılı olduğu şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır .....