Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2022/837 K.2022/728

2- ... 3- ... 4- ... VEKİLLERİ : Av. ... Av. ...

DAVALI : 1- SOMPO SİGORTA ANONİM ŞİRKETİ

VEKİLLERİ : Av. ... Av. ...

DAVALI 2-AK SİGORTA ANONİM ŞİRKETİ

VEKİLİ : Av. ...

BİRLEŞEN SAKARYA 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ 2018/407 ESAS VE 2019/291 KARAR SAYILI DOSYASI DAVACILARI : 1- ... 2- ... 3- ... 4- ... VEKİLLERİ : Av. ... Av. ...

DAVALI : 1- ... 2- ... VEKİLİ : Av. ...

İHBAR OLUNAN VE BİRLEŞEN DOSYA

DAVALISI 1- GROUPAMA SİGORTA ANONİM ŞİRKETİ

VEKİLİ : Av. ... İHBAR OLUNAN : ...

DAVANIN KONUSU

Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat

BAŞVURU TARİHİ : 04.02.2022

İSTİNAFA GELİŞ TARİHİ: 05.05.2022

KARAR TARİHİ : 11.05.2022

YAZIM TARİHİ : 11.05.2022

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyadaki tüm belgeler ve dairemiz üyesi tarafından hazırlanan raporlar incelendi. Davanın dairemizin görev alanına girdiği, ilk derece mahkemesi kararının kesin olmadığı, istinaf başvurusunun süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirildiği, dosyada eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesine vermiş olduğu dava dilekçesi ile 10.07.2018 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemlerinde bulunmuştur.

Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi 09.09.2021 tarihli kararı ile Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 01.09.2021 tarihinde faaliyete geçmiş olduğu gerekçesiyle dosyanın Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesine devrine ve gönderilmesine karar vermiştir.

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesince 19.01.2022 tarihli kararı ile davanın ticaret mahkemesi kurulmadan önce açıldığı için Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Anılan karara karşı davacılar vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde; Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından deliller toplandıktan sonra dosyanın ticaret mahkemesine gönderildiğini, Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin de 19.01.2022 tarihinde görevsizlik kararı verdiğini, görev yönünden belirleme yapılması için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesi gerekirken Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesinin usule aykırı olduğunu, davanın ticari bir dava olduğunu, Sakarya 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin elindeki davaya Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatını kullanarak devam etmesinin mümkün olmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Dava, trafik kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Göreve ilişkin kurallar kamu düzenine ilişkin olup, HMK’nın 114/1-c maddesine göre mahkemenin görevli olması dava şartıdır. HMK’nın 115. maddesine göre ise dava şartlarının mevcut olup olmadığı, taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Asliye hukuk mahkemelerinin görevi” başlıklı 2. maddesi; “Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir.” hükümlerini içermektedir.

6335 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 2. maddesi ile değişik TTK’nın 5. maddesinin 1. fıkrası; “Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın, asliye ticaret mahkemesi tüm ticarî davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir.” hükmünü, 5. maddesinin 3. fıkrası ise; “Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır.” hükümlerini içermektedir.

Görüldüğü üzere, asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki hukuki ilişki, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'ndan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6335 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil görev ilişkisidir. Bu nedenle, asliye ticaret mahkemesinin bakması gereken davalarda, asliye hukuk mahkemesi görevli sayılamaz.

Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı HMK'nın 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin olup mahkemelerce ve temyiz incelemesi aşamasında Yargıtayca re’sen dikkate alınır. Bu kuralın tek istisnası, 6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı TTK'nın 5/4. maddesinde düzenlenmiştir.

Bu düzenlemeye göre, yargı çevresinde ayrı bir asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde, asliye hukuk mahkemelerine açılan davalarda görev kuralına dayanılmamış olması görevsizlik kararı verilmesini gerektirmez.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Kanuni hakim güvencesi” başlığını taşıyan 37’nci maddesi;“Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz.” hükmünü içermektedir. Bilimsel çevrelerde ve uygulamada, kanuni hakim güvencesi, uyuşmazlığı yargılayacak ve çözecek olan mahkemenin o uyuşmazlığın doğmasından önce kanunen belli olması olarak kabul edilmektedir.

1982 tarihli Anayasa’yı kabul eden Danışma Meclisi’nin Anayasa Komisyonu’nun gerekçesinde “…bu suretle davanın olaydan sonra çıkarılacak bir kanunla yaratılan bir mahkeme önüne getirilmesi yasaklanmakta, yani kişiye yahut olaya göre kişiyi yahut olayı göz önünde tutarak mahkeme kurma imkanı ortadan kaldırılmaktadır. Bu ise tarafsız yargı merciinin ilk gereğidir.” denilmektedir.

Dikkat edilecek olursa Anayasa’daki bu düzenleme hukuk ya da ceza davaları yönünden herhangi bir ayrım gözetmemiş ve uyuşmazlığın doğduğu tarihte bu uyuşmazlığı çözecek olan mahkemenin belli olması durumunda yargılama yapacak veya yargılamaya devam edecek mahkemeyi gösteren yasal bir düzenleme yapılmadığı takdirde davanın, mutlaka bu mahkeme tarafından çözüme kavuşturulması öngörülmüştür.

Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere; uyuşmazlık konusunu teşkil eden her hukuki olay, meydana geldiği tarihteki yasal düzenlemelere tabidir ve olayın meydana geldiği zamanda mevcut olan mahkemeler tarafından çözümlenmelidir.

O halde yeni bir mahkeme kurulurken o mahkemenin kuruluş yasasında zaman bakımından faaliyete geçme gününden önceki uyuşmazlıklara bakacak mahkemelerle ilgili özel bir düzenleme bulunmadığı taktirde her uyuşmazlık, meydana geldiği tarihte bu işe bakacak olan mahkemece çözümlenecektir. Başka bir anlatımla her dava açıldığı koşullara göre görülüp sonuçlandırılacaktır.

Nitekim aynı hususlar Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 04.04.2019 tarihli ve 2017/11-10 E., 2019/401 K. sayılı kararında da vurgulanmıştır.

Dava konusu uyuşmazlığın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan yasalara göre kurulmuş bulunan mahkemelerin uyuşmazlığı çözmesi ana kural olmakla birlikte bazen yasal düzenlemelerle böyle bir uyuşmazlığın çözümü yeni kurulan mahkemelere de verilebilmektedir.

Şu durumda; kanunda aksi ön görülmemiş ise, yeni bir mahkemenin faaliyete geçirildiği tarihten önce derdest bulunan davaların, istek üzerine veya doğrudan doğruya görevsizlik ya da gönderme kararı ile yeni kurulan mahkemeye gönderilmesine olanak bulunmadığından, Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu’nun, 07.07.2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile müstakil Asliye Ticaret Mahkemelerinin görev sınırlarının belirlenmesi kararı öncesinde Asliye Ticaret Mahkemesi olmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemelerinin Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla baktığı derdest dosyalara bakmaya devam etmeleri gerekir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2022/1760 esas, 2022/2689 karar sayılı kararı da bu yöndedir.

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesince açıklanan olgular ve yasal düzenlemeler gözetilerek mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş olmasında hukuka aykırılık bulunmadığından davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince reddine karar verilmesi gerekmiştir.