Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/1416 K.2026/1037

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen dosyadaki tüm belgeler ve Dairemiz üyesi tarafından hazırlanan raporlar incelendi. Davanın Dairemizin görev alanına girdiği, ilk derece mahkemesi kararının kesin olmadığı, istinaf başvurusunun süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirildiği anlaşılmakla;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde; 05.08.2023 tarihinde davalılardan ...'ın sürücüsü, Merkez

Kiralama ve Otomotiv Turizm Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin maliki, Anadolu Anonim Türk Sigorta

Şirketinin sigortacısı olduğu 34 ... plaka sayılı, ... poliçe numaralı araç ile

müvekkil ...'un maliki olduğu 06 ... plakalı, ... poliçe numaralı araç

arasında maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta

Şirketinin davalının ZMM sigortacısı olduğunu, aracın aynı zamanda karşı tarafta meydana gelen

zararlar nedeniyle İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortasıyla da teminat altına alındığını, meydana

gelen kazada davalı araç sürücüsünün % 100 kusurlu olduğunu, müvekkilinin aracında

128.451,88 TL hasar meydana geldiğini, araçta birçok işlem yapıldığını, ikinci el piyasasına

bakıldığında aracın kazasız hali ile kazalı hali arasında yaklaşık yüz bin lira fiyat farkı olduğunu,

meydana gelen değer kaybı nedeniyle sigorta şirketine 22.01.2024 tarihinde başvuru yapılmış

olmasına rağmen sigorta şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını belirterek, değer kaybı nedeniyle şimdilik 5.000 TL'nin sigorta şirketi

yönünden kendisine başvuru tarihi olan 22.01.2024 tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan

05.08.2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte tahsili ile sigorta

şirketinin poliçe limitiyle sınırlı olmak üzere poliçe limitini aşan kısmın ise ihtiyari mali

mesuliyet poliçesinden karşılanmak üzere davalılardan müştereken ve

müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

Davalı Merkez Gıda İnşaat Tekstil Güvenlik Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde; davalı müvekkili şirket ile davalı şahıs arasında imzalanan Araç Kiralama

Şartnamesi doğrultusunda 3. kişilere verilecek zararların kiracı tarafından karşılanacağının

açıkça kararlaştırıldığını, sözleşmede diğer otomobillere ve

3.şahıslara doğmuş ve sigorta kapsamı dışında kalan zararlardan kiracının sorumlu olacağının yer aldığını, zararlardan kazaya kusuru ile sebebiyet veren diğer

davalı sürücü ... ve sigorta şirketinin sorumlu olduğunu, bu nedenle davacının maddi

tazminat isteminin taraflarınca kabul edilemeyeceğini,

işbu dava ile hiçbir surette sorumluluk ve husumet

yöneltilemeyecek olan müvekkili şirkete, davacı tarafından kazayla ilgili hiçbir ihbar ve

bildirimde de bulunulmadığını, bu nedenle kaza tarihinden itibaren faiz işletilmesinin hukuka

uygun olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Davalı Anadolu Türk Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde; kazaya karıştığı

iddia edilen 34 ... plakalı aracın müvekkili şirket nezdinde ... numaralı Zorunlu

Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile 19.09.2022-19.09.2023 tarihleri arasında sigortalı

olduğunu, poliçe teminat limitinin araç başına 120.000,00 TL olduğunu, müvekkili şirketin

sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve zararı nispetinde bulunduğunu,

kaza nedeniyle müvekkili şirket tarafından araç başına 120.000,00

TL teminat limitli trafik poliçesi kapsamında; davacı tarafın kasko sigortası bulunan Türkiye

Sigorta A.Ş.'ye 120.000,00 TL maddi hasar ödemesi yapıldığını, yine artan mali poliçesi

kapsamında Davacı tarafın kasko sigortası bulunan Türkiye Sigorta A.Ş.'ye 8.451,87 TL ödeme

gerçekleştirildiğini, böylelikle trafik poliçesi teminat limitinin tükendiğini, bu bağlamda davacı

tarafın araç onarım bedelinin tazmini ile müvekkili şirket nezdindeki poliçenin teminat limiti

sona erdiğinden ve müvekkili şirket tarafından sorumluluk yerine getirildiğinden davanın reddini istemiştir.

Davalı ... cevap dilekçesi sunmamıştır.

Davacı vekili ıslah dilekçesinde, 98.957,10 TL değer kaybının (davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketinin sorumluluğu 95.355,00 TL olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile sigorta şirketi yönünden başvuru tarihi olan 22.01.2024 tarihinden itibaren, diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 05.08.2023 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte tahsilini istemiştir.

İlk derece mahkemesi tarafından, davanın kabulü ile; 98.957,10 TL değer kaybının (davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketinin sorumluluğu 95.355,00 TL olmak üzere poliçe limiti ile ihtiyari mali mesuliyet sigortası kapsamında sınırsız sorumlu olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile sigorta şirketi yönünden kendisine başvuru tarihine göre temerrüt tarihi olan 30.01.2024 tarihinden itibaren, diğer davalılar yönünden kaza tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin bu kararına karşı davalı Merkez Gıda İnşaat Tekstil Turizm Güvenlik San.Tic.Ltd.Şti vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Davalı Merkez Gıda İnşaat Tekstil Turizm Güvenlik San.Tic.Ltd.Şti vekili istinaf dilekçesinde; davalı Merkez Gıda şirketi ile kazaya karışan araç sürücüsü ... arasında imzalanan araç kiralama sözleşmesine rağmen, mahkeme tarafından işleten sıfatının müvekkil şirkete yüklendiğini, aracın kazanın gerçekleştiği tarih itibariyle fiilen kiralanmış ve sürücü tarafından kullanılmakta olduğunu, bu nedenle işleten sıfatının müvekkile yüklenmesinin hem fiili duruma hem de yerleşik Yargıtay uygulamalarıyla çeliştiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmede,

sigorta kapsamı dışında kalan zararların kiracı tarafından karşılanacağı açıkça kararlaştırıldığı halde bu hüküm gözardı edilerek müvekkilinin sorumluluğuna gidilmesinin hukuka aykırı olduğunu, kaza nedeniyle meydana gelen zararın sigorta teminatları kapsamında karşılandığını, bakiye kalan tutarın da teminat kapsamında olup olmadığının belirsiz olduğunu, bu tutarın müvekkilinden tahsilinin mümkün olmadığını, müvekkiline usulüne uygun ihbar yapılmadığından faiz başlangıç tarihi olarak kaza tarihi esas alınmasının hatalı olduğunu belirterek mahkeme kararının istinaf incelemesi sonucunda müvekkil şirket yönünden kaldırılmasını istemiştir.

Dava, trafik kazasından kaynaklanan araç değer kaybı bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Dosya incelemesinde, 05.08.2023 olay tarihinde davalı sürücü idaresindeki aracın davacıya ait araca çarpması sonucunda uyuşmazlık konusu maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir.

2918 Sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin üçüncü kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur.

Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından yararlanılmasının uzun süre başka bir kimseye devir edilmesi halinde, malikin araç üzerinde fiili hakimiyeti kalmamış, ekonomik yönden de bir yararlanma olanağı kalmamış olacağından, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir.

Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak, bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarına halel getirecek bir sonuç yaratmaması şarttır.

Dava konusu olayda; kazaya sebebiyet veren davalı aracının olay tarihindeki sahibi davalı Merkez Gıda İnşaat Tekstil Turizm Güvenlik San. ve Tic. LTD. ŞTİ vekili, şirket adına kayıtlı aracın olay tarihinde diğer davalı sürücüye kiralandığını ileri sürmüştür.

Ancak, mahkemenin aldığı mali müşavir bilirkişi raporuna göre davalı sürücü ile yapılan dosyada mübrez 31.07.2023 tarihli belirsiz süreli kira sözleşmesini tevsik edici bir fatura veya ödeme belgesinin davalı şirket kayıtlarında bulunmadığı,

iddiaya konu kiralamanın 3. kişileri bağlayacak güçte bir sözleşme olduğunun cari hesap hareketleri, vergi kayıtları, fatura veya ispata elverişli başkaca yan delillerle ortaya konulamadığı anlaşılmakla, mahkemece kazalı aracın kasko sigortacısı davalı sigorta şirketi için poliçede öngörülen muafiyet klozu da dikkate alınarak olay tarihindeki maliki olan davalı şirketin işleten sıfatıyla oluşan zararın tamamından TBK 117.

Maddesi uyarınca haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunun kabulü gerekir. Davalı şirket vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Dairemizce ilk derece mahkemesinin kararı HMK'nın 355 maddesi gereğince istinaf sebepleri ve kamu düzenini ilgilendiren hususlar yönünden incelenmiş olup, kararda anılan yönlerden usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, davalı Merkez Kiralama ve Otomotiv ... Limited Şirketi vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince reddine karar vermek gerekmiştir.