Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2022/1460 K.2022/1398

Taraflar arasında görülen dava sonucu ilk derece mahkemesince verilen ara karara yönelik, ihtiyati tedbir kararına itiraz eden asıl dava davalısı- birleşen dava davacısı Kocaeli Su Ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü vekilince süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili 23/06/2022 tarihli dilekçesi ile; dava konusu ihalenin teminat bedeline dava sebebiyle tedbir konulduğunu, fakat teminatın süreli olduğunu, süresiz ve sınırsız olmadığını, süre bitiminin 26/06/2022 tarihli olduğunu, süre bitimine istisnaen banka ile yazışmalar yapıldığını, banka tarafından verilen cevapta tedbir kararı sebebiyle süre uzatımı yapılamayacağının belirtildiğini, tedbir kararı bulunduğundan nakde çevrilemeyeceğinin ve teminat mektubunun boşa çıkacağının da beyan edildiğini, bu sebeple kamu zararı doğacağını, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 34/son maddesinin her ne surette olursa olsun,

idarece alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz hükmünü içerdiğini, idarenin müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğe haiz bir kuruluş olduğunu, karşı tarafın da bu durumda alacağının karşılıksız kalmasının mümkün olmadığını beyan ederek tedbir kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Taraflara usulüne uygun olarak tebligat yapıldığı ve taraf teşkilinin sağlandığı, delillerin dosya arasına alındığı görülmüştür.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan (24.06.2022 tarihli ara karar) yargılama sonucunda; "Davalı vekilinin itirazlarının REDDİNE" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati tedbir kararına itiraz eden asıl dava davalısı-birleşen dava davacısı Kocaeli Su Ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; mahkemece dava konusu ihalenin teminat bedeline bu dava sebebiyle tedbir koyduğunu, fakat teminatın süreli olduğunu, süresiz ve sınırsız olmadığını, süre bitimi ise 26.06.2022 tarihi olduğunu, süre bitimine istinaden banka ile yazışmalar yapılmış, banka tarafından verilen cevapta süre tedbir kararı sebebiyle süre uzatımı yapılamayacağının belirtildiğini, bu sebeple kamu zararı doğacağının açık olduğunu,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 34/son maddesi “her ne suretle olursa olsun, idarece alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz.” hükmünü içerdiğini, kanunun emredici hükmü olduğunu, bilirkişi raporu lehimize iken ve teminat bedeli her geçen gün değer kaybederken idaremizin uğradığı zararın ortada olduğunu, kaldı ki ekte sunulan Anayasa Mahkemesi kararında da, açıkça teminat üzerine tedbir kararı konulamayacağı ibaresinde Anayasaya aykırılık bulmadığını, (Anayasa Mahkemesinin E:2005/138 K:2008 /124 sayılı kararı) arz ve izah ettiğimiz nedenlerle ve resen gözetilecek sebeplerle;

tedbir kararına itirazımızın reddi kararının ortadan kaldırılarak, tedbirin kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, yerel mahkeme kararında usul ve yasaya aykırılık bulunup bulunmadığı, kararın eksik incelemeye ve/veya yanılgılı değerlendirmeye dayalı olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

DELİLLER

Tüm dosya kapsamı

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; ihtiyati tedbir kararına itiraz istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6100 sayılı HMK.nın 389.maddesinde "mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir" şeklinde şartları belirtildikten sonra takip eden maddelerde bu konudaki talep, verilecek karar ve içereceği hususlar, teminat, kararın uygulanması gibi sair hususlarda yapılması gerekli usul ve prosedür açıklanmıştır.

6100 Sayılı HMK.nun 394. maddesine göre karşı taraf dinlenmeden verilen ihtiyati tedbir kararına karşı itiraz edilebilir. Bu itiraz, tedbir uygulaması sırasında haberdar olunmuşsa, uygulama tarihinden, tedbir yoklukta uygulanmışsa, uygulamaya ilişkin tutanağın tebliğinden itibaren 1 hafta içinde tedbiri veren mahkemeye yapılır. İtiraz üzerine mahkeme ilgilileri dinlemek üzere davet eder. İtiraz üzerine mahkeme tedbir kararını değiştirebilir veya kaldırabilir. İtiraz hakkında verilen karara karşı kanun yoluna başvurulabilir. HMK.nun 396. maddesine göre ise, durum ve koşulların değiştiği sabit olursa, talep üzerine ihtiyati tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına teminat aranmaksızın karar verilebilir. İtiraza ilişkin 394. maddenin 3. ve 4. fıkrası kıyas yoluyla uygulanır.

Somut dosyada; mahkemece 03/02/2020 tarihli ara kararla teminat karşılığında Türk Ekonomi Bankası AŞ Gölcük Şubesi'ne ait 15 Aralık 2017 tarihli, 262.100270.217 numaralı ve 350.000,00-TL bedelli teminat mektubunun nakde çevrilmemesi yönünde tedbir kararı verildiği, bu karara karşı davalı birleşen dosya davacısı İSU vekilinin itirazı üzerine mahkemece 18/06/2020 tarihli gerekçeli ara kararla itirazın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Davanın devamı sırasında 04/11/2021 tarihli ara kararla 03/02/2020 tarihli ara kararına konu “Kesin hesabı yapılıp idareye verilmemiş imalatlara ait tutarların %5'ine denk gelen ve kesin hesaptan önce 8 adet hakediş bedeli ile yükleniciye ödenen 350.000,00 TL'nin %15'i oranında yatırılan teminatın” QNB Finansbank AŞ Dikmen Şubesi'ne ait 01/11/2022 tarihine kadar geçerli, 110031 numaralı ve 350.000,00-TL bedelli teminat mektubu için yatırılmış sayılmasına, QNB Finansbank AŞ Dikmen Şubesi'ne ait 01/11/2022 tarihine kadar geçerli, 110031 numaralı ve 350.000,00-TL bedelli teminat mektubunun nakde çevrilmemesi yönünde tedbir kararı verilmesine,

karar verilmiş, bu karara karşı davalı birleşen dosya davacısı İSU vekilinin itirazı üzerine mahkemece 24.6.2022 tarihli gerekçeli ara kararla itirazın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla, mahkemenin 03/02/2020 tarihli ara kararına itirazın reddine yönelik 18/06/2020 tarihli gerekçeli ara kararı verildiği, aynı konuda 04/11/2021 tarihli ara kararla yeniden tedbir değerlendirmesi yapıldığı, 24.6.2022 tarihli gerekçeli ara kararla da itirazın reddine karar verildiği anlaşılmakta olup istinafa konu 04/11/2021 ve 24.6.2022 tarihli ara kararları artık HMK.nun 396. maddesinde açıklanan “durum ve koşulların değişmesi nedeniyle tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılması” na ilişkin bir karardır.

Maddede açıklandığı üzere, daha önce verilmiş olan kararda değişiklik yapılırsa, bu değişikliğe itiraza ilişkin olarak HMK.nun 394.maddesi 3. ve 4. fıkrası kıyas yoluyla uygulanmalıdır. Buna karşılık verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulamayacağı da dikkate alınmalıdır.

Nitekim, madde gerekçesindeki “İhtiyati tedbirin değiştirilmesi veya kaldırılmasını düzenleyen bu maddede de, yukarıda belirtilen iki maddedeki ortak yönler dikkate alınarak itiraza ilişkin benzer hükümlere ayrıca atıf yapılmıştır. Ancak itiraz üzerine verilen kararlara karşı kanun yoluna başvurulması hakkındaki fıkraya atıf yapılmamıştır.

Zira hal ve şartların değişmesi hukuki bir değerlendirmeden daha çok, maddi şartlarla yakından ilgili, nispeten sübjektif ve doğrudan mahkemenin takdirine bağlı bir husustur. Ayrıca, aynı yargılama süreci içinde bir çok kez hal ve şartlarda değişiklik olması sebebiyle, tedbirde değişiklik yapılması veya kaldırılması, bu yönde talepte bulunulması yada talebin reddi söz konusu olabilir.

Her talepten sonra verilecek karar hakkında konun yoluna başvurulması, ihtiyati tedbirler için kanun yoluna başvurulmasında istenen amacı da sağlamayacaktır.” açıklaması da bu karara karşı kanun yolunun öngörülmediğini göstermektedir.

Açıklanan nedenlerle, mahkemenin ihtiyati tedbire itirazın reddine dair kararı istinafı kabil bir karar olmadığından davalının istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.