Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2022/629 K.2022/594

Taraflar arasında görülen dava sonucu ilk derece mahkemesince verilen hükme yönelik, davalı vekilince süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili 12/12/2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ''Diriliş Metal Sanayi'' adı altında şahıs firması olarak ticari faaliyetlerde bulunduğunu, davalı şirketin fabrika sahasında da iş hizmeti sunduğunu bu sebeple işçilerini çalıştırdığını, verilen hizmetin karşılığının fatura edilerek bedeli ödenmekte iken davalı şirketin ilk faturadan sonra kesilen faturaların bedellerini zamanında ödemediğini, takip konusu fatura alacaklarını da ödemediğini, bunun üzerine Kdz.

Ereğli 2. İcra Müdürlüğünün 2018/4214 Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, dosyanın kaydının kapatılarak Hendek İcra Müdürlüğünden esas takibe geçildiğini, Hendek İcra Müdürlüğünün 2018/1389 Esas sayılı dosyasından gönderilen ödeme emrine, borçlu şirket vekilinin itirazda bulunduğunu ve takibin durdurulduğunu beyan ederek davalı şirket adına kayıtlı mal varlığı üzerine taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişiler nezdindeki hak ve alacakları üzerinden teminat karşılığı ihtiyati tedbir konulmasına, davanın kabulü ile itirazın iptaline, takip miktarının %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirkete yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Taraflara usulüne uygun olarak tebligat yapıldığı ve taraf teşkilinin sağlandığı, delillerin dosya arasına alındığı görülmüştür.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "1-Mahkememizin görevsizliği nedeni ile HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine, 2-Karar kesinleştiğinde ve yasal süresi içerisinde talep edilmesi halinde dosyanın görevli Hendek 2. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine," karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacı tarafından Hendek 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ikame edilen itirazın iptali davası 2021/131 esas sayısına kaydedilmiş olup 29.09.2021 tarihinde 2021/360 karar sayısı ile dosyanın görevsizlik nedeniyle Sakarya Ticaret Mahkemesi'ne devredilmesine karar verildiğini, Hakim ve Savcılar Genel Kurulu'nun 07.07.2021 tarihli 608 numaralı kararında.

"Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresinin Sakarya ilinin mülki sınırları olarak belirlenmesine, iş bu kararın 01.09.2021 tarihinden itibaren uygulanmasına" şeklinde Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün, yeni kurulan (...

Sakarya ...) asliye ticaret mahkemeleri ile mevcut bulunan asliye ticaret mahkemeleri yargı çevrelerinin belirlenmesi teklifine ilişkin 30.06.2021 tarihli ve E.21646783-668/13369 sayılı yazısı görüşülmesine müteakiben Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresinin Sakarya ilinin mülki sınırları olarak belirlenmesine karar verildiğini, ne var ki, Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından davanın ikame edildiği yer mahkemesi olan Hendek 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne dosyanın tekrar devredilmesine karar verilmesi usul ekonomisi yönünden kabule icbar edilemeyecek nitelikte olduğunu,

toplumsal düzen bakımından çok önem taşıyan ticari davalara bakan asliye ticaret mahkemelerinin toplu mahkeme biçimde yapılanmalarında fayda olduğunu, ilk derece mahkemesi tarafından tesis edilen karar; hukuka Anayasanın 36. maddesindeki adil yargılanma hakkına ve hükümdeki değişikliğin amacına aykırı olduğunu, Anayasa’nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti, bir hukuk devleti olarak nitelendirildiğini, hukuk devletinin temel unsurlarından biri de “hukuki güvenlik” ilkesi olduğunu, bu ilke;

hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılacağını, bu bağlamda açılan bir davaya farklı yargı çevrelerinde farklı sayılarda hakimlerin yetkili ve görevli kılınması;

kamunun devlete güven duygusunu, beraberinde de hukuki güvenlik ilkesini zedelendiğini, Anayasa'nın "kanuni hakim güvencesi" başlıklı 37'nci maddesinde "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz." denilerek kanuni olarak bir mahkemenin görev alanına girmeyen uyuşmazlıkların o mahkemede görülemeyeceği, yasal düzenlemeler ışığında görevli olmayan mahkemenin uyuşmazlık konusunda karar veremeyeceği anayasa ile güvence altına alındığını, işbu anayasal düzenleme ile güvence altına alınan hakkın somut uyuşmazlıkta ihlal edildiği izahtan vareste olduğunu,

bu hususta yüksek mahkeme kararları da beyanlar ile örtüştüğünü, arz ve izah edilen nedenlerle ve re’ sen dikkate alınacak kamu düzenine ilişkin hukuka aykırılık sebepleri ile birlikte;

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021 / 569 E. ve 2022 / 427 K. sayılı dosyası ile verilen 28.01.2022 tarihli hükmünün yapılacak istinaf incelemesi neticesinde işbu dilekçemizdeki iddia ve talepler dikkate alınarak kaldırılması ve talepler doğrultusunda dosyanın görevli mahkeme olan sakarya asliye ticaret mahkemelerine gönderilmesini talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, yerel mahkeme kararında usul ve yasaya aykırılık bulunup bulunmadığı, kararın eksik incelemeye ve/veya yanılgılı değerlendirmeye dayalı olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

DELİLLER

Tüm dosya kapsamı

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı itirazın iptali davasıdır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Hendek 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) 2021/131 Esas, 2021/360 Karar sayılı ilamıyla, HSK Birinci Dairesi'nin 08/07/2021 tarihli ve 568 sayılı müstemir yetkilerin belirlenmesine ilişkin kararı ile Sakarya'da 01/09/2021 tarihinden itibaren Asliye Ticaret Mahkemesi kurulup faaliyetine başlamış olması gerekçesiyle dosyanın görevli ve yetkili Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesine devrine ve gönderilmesine kesin olmak üzere karar verilmiştir.

Dosya kendisine tevzi olunan Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/569 Esas, 2022/427 Karar sayılı ilamıyla, Hakimler ve Savcılar Kurulu 1.Dairesi'nin 08/07/2021 tarihli ve 568 sayılı kararında derdest dosyaların devredileceği yönünde bir ibare de bulunmadığı nazara alınarak mahkemenin kurulup faaliyete geçtiği 01/09/2021 tarihinden önce açılmış olan eldeki davanın yargılamasına açıldığı (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) Hendek 2. Asliye Hukuk Mahkemesince devam edilmesinin gerektiği gerekçesiyle Mahkemenin görevsizliği nedeni ile HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmiştir. Hüküm, davalı vekili tarafından Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğu gerekçesiyle istinaf edilmiştir.

Öncelikle, uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, bu nevi davaların ticari dava olduğuna ya da asliye ticaret mahkemelerinde görüleceğine ilişkin yasal bir düzenleme bulunmamaktadır. O halde, eldeki davanın ticari dava olarak kabulü ve asliye ticaret mahkemesinin görevli olması için uyuşmazlık konusu işin her iki tarafın birden tacir olması ve uyuşmazlığın ticari işletmeleri ile ilgili olması zorunludur.

Nitekim Dairemizin 2021/296 E, 2021/343 K sayılı kararında bu hususa işaret edilerek öncelikle davanın nispi ticari dava olup olmadığının belirlenmesi gerekeceği üzerinde durulmuşsa da, Hendek 2. Asliye Hukuk Mahkemesince bu husus üzerinde durulmadan doğrudan gönderme kararı verilmiştir. Zira, dava nispi ticari dava değilse zaten davaya Asliye Hukuk Mahkemesince bakılması gerekli ve zorunludur.

Öte yandan; yeni bir mahkeme kurulurken o mahkemenin kuruluş yasasında zaman bakımından faaliyete geçme gününden önceki uyuşmazlıklara bakacak mahkemelerle ilgili özel bir düzenleme bulunmadığı taktirde her uyuşmazlık, meydana geldiği tarihte bu işe bakacak olan mahkemece çözümlenecektir. Başka bir anlatımla her dava açıldığı koşullara göre görülüp sonuçlandırılacaktır. Nitekim aynı hususlar Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 04.04.2019 tarihli ve 2017/11-10 E., 2019/401 K. sayılı kararında da vurgulanmıştır.

Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun 07.07.2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile yeni kurulan (Alanya, Aydın, Balıkesir, Diyarbakır, Manisa, Muğla, Sakarya ve Tekirdağ) asliye ticaret mahkemeleri ile mevcut bulunan (Adana, Ankara, Ankara Batı, Antalya, Bakırköy, Bursa, Denizli, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Gebze, İskenderun, İstanbul, İstanbul Anadolu, İzmir, Karşıyaka, Kayseri, Kocaeli, Konya, Mersin, Samsun, Şanlıurfa ve Trabzon) asliye ticaret mahkemelerinin yargı çevreleri belirlenmiştir. Ancak halihazırda açılmış davaların yeni kurulan mahkemeye devredileceğine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir.

Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile, Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yargı çevresinin ilin mülki sınırları olarak belirlenmesine, işbu kararın 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına ilişkin kararının 01/09/2021 tarihinden sonra açılacak davalar için yetkili ve görevli olduğu,

01/09/2021 tarihinden önce açılan ve halen derdest olan mahkemelerin elindeki Ticaret Mahkemesi'nin görev ve yetkisine giren davaların açıldığı mahkemelerce sonuçlandırılması gerektiği şeklinde yorumlanması gerekmekte olup, (Aynı yönde: Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 21/02/2022 tarihli, 2022/1073 Esas, 2022/1073 Karar sayılı ilamı) Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevsizlik kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından, davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.