Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1659 K.2023/1586

6100 Hukuk Muhakemeleri Kanununun 21. ve devamı maddeleri uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, Konkordato (Adi Konkordatodan Kaynaklanan (İİK 285 İla308/h)) talebine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Sakarya 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 16/12/2020 tarih 2020/439 E 2020/446 K sayılı kararı ile; kesin yetki kuralı nedeniyle dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddine, davaya bakmaya yetkili Bakırköy Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, karar davacılar vekili tarafından istinaf edilmekle Sakarya BAM 7.Hukuk Dairesinin 05/02/2021 tarih 2021/105 E 2021/270 K sayılı kararında belirtilen gerekçelerle kararın kaldırılmasına karar verilmekle Sakarya 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/72 sayılı esasına kaydı yapılarak yargılamaya devam edilmiştir.

Sakarya 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 03/09/2021 tarih 2021/72 E 2021/320 K sayılı kararı ile; HSK Birinci Dairesi'nin 08/07/2021 tarihli ve 568 sayılı müstemir yetkilerin belirlenmesine ilişkin kararı ile Sakarya'da 01/09/2021 tarihinden itibaren Asliye Ticaret Mahkemesi kurulup faaliyetine başlamış olmakla, dosyanın görevli ve yetkili Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesine devrine ve gönderilmesine, kesin olarak karar verilmiş, Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/5 Esasına kaydedilerek yargılamaya devam olunmuştur.

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 16/03/2022 tarih 2021/5 E 2022/847 K sayılı ilamıyla; karşı görevsizlik kararı verilerek 22/03/2022 kesinleşmekle dosya Sakarya 1.Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmiş ve 2022/137 Esas numarasını almış, dosyada 05/01/2023 tarihinde karar verilmiş, müdahillerce hüküm istinaf edilmiş, Sakarya BAM 7.Hukuk Dairesinin 24/05/2023 tarih, 2023/1081 E - 2023/799 K sayılı kararı ile; kamu düzeni gereğince yerel mahkeme kararının 6100 Sayılı HMK'nın 343/1-a.4 maddesi gereğince kaldırılmasına ve merci tayini işlemlerinin yapılması için dosyanın Sakarya 1.Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Dosya Sakarya 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 08/06/2023 tarih, 2023/269 E - 2023/329 K sayılı kararı ile; yargı yerinin belirlenmesi amacıyla Sakarya BAM 4.Hukuk Dairesine gönderilmiş, 4.Hukuk Dairesince Dairesince aidiyet ile 7.Hukuk Dairesine gönderilmiş, 7.Hukuk Dairesinin 15/09/2023 tarih, 2023/1815 E - 2023/1383 K sayılı kararı ile; müdahil vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; yerel mahkeme kararının 6100 Sayılı HMK'nın 343/1-a.4 maddesi gereğince kaldırılmasına ve merci tayini işlemlerinin yapılması için dosyanın Sakarya 1.Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Sakarya 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 07/11/2023 tarih, 2023/485 E - 2023/549 K sayılı kararı ile; "...Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi ile mahkememiz arasındaki görev uyuşmazlığının belirlenmesi bakımından dosyanın görevli mahkemenin belirlenmesi için istinaf merciine gönderilmesi yerine mahkememize gönderilerek esasa kaydedilmesi ve yargılama yapılarak esastan karar verilmesi neticesinde Sakarya BAM 7.Hukuk Dairesi'nce bu hususun kaldırma nedeni sayılması,

dosyanın gönderildiği mahkememizce yeniden Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'ne dosyanın gönderilmesiyle zaman kaybı oluşmaması bakımından mahkememizce karar verilmesine yer olmadığı kararı verilerek dosyanın Sakarya BAM 4.Hukuk Dairesine gönderilmesi kararının da istinaf edilmesi nedeniyle mahkememiz kararının yeniden istinaf edilmesi ve mahkememizin dosyayı Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderme kararı vermekle bağlı olduğunun kaldırma gerekçesinde ortaya konulması süreci birlikte değerlendirilmiş olmakla,

yeniden mahkememiz esasına sehven kaydedilmiş dosyada görevli mahkemenin belirlenmesi için dosyanın Sakarya BAM ilgili Hukuk Dairesine dosyanın gönderilmesi için Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine..." şeklinde karar verilmiştir.

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 10/11/2022 tarih 2023/612 E 2023/610 K sayılı ilamıyla;"...Mahkememizce 16/03/2022 Tarihli ve 2021/5 Esas 2022/847 Karar sayılı kararı ile görevsizlik kararı verildiğinden yeniden aynı hususta karar verilmesine yer olmadığına, esasın bu şekilde kapatılmasına, çıktığı belirtilen görev uyuşmazlığının çözümlenmesi için dosyanın Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesine gönderilmesine, karar verilmiştir.

III. İSTİNAF

Yargı yeri belirlenmesi amacıyla dosya Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından Dairemize gönderilmiştir.

IV. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, merci tayinine ilişkindir.

V. DEĞERLENDİRME ve KARAR

Dava, Konkordato (Adi Konkordatodan Kaynaklanan (İİK 285 İla308/h)) ilişkindir.

Dairemizce dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda; iki mahkeme arasında yeni kurulan mahkemeye gönderme kararı verilmesi nedeniyle uyuşmazlık olduğu anlaşılmıştır. Genel anlamda bir mahkemenin görevi, belli bir davaya dava konusunun niteliği veya değerine göre o yerdeki yargı koluna giren ilk derece mahkemelerinde hangisi tarafından bakılacağını ifade eder. İlk derece mahkemeleri genel mahkemeler ve özel mahkemeler olmak üzere ikiye ayrılır.

Genel mahkemeler ise Asliye ve Sulh Hukuk Mahkemesi olarak belirlenmiştir. Hangi davalara özel mahkemelerde, hangi davalara genel mahkemelerde bakılacağı, genel mahkemelerde bakılacak davalarda hangilerinin Asliye Hukuk, hangilerinin Sulh Hukuk Mahkemelerinde bakılacağı hususu görev; bunu düzenleyen kurallara da görev kuralları denir. Yargıtay İçtihat Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 08/12/1982 günlü 1982/4 Esas - 1982-4 karar sayılı ilamına göre.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 142. Maddesine göre, mahkemelerin görevleri kanunla düzenlenir, öte yandan 5 Aralık 1977 tarihli 4/4 sayılı Yargıtay ictihat birleştirme kararında açıklandığı üzere mahkemelerin görevi kamu düzeniyle ilgili olup kıyas ve yorum yoluyla genişletilmesi yahut değiştirilmeleri mümkün bulunmamaktadır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının kanuni hakim güvencesi başlığını taşıyan 37.Maddesinde hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz hükümünü öngörmektedir.

Öte yandan; yeni bir mahkeme kurulurken o mahkemenin kuruluş yasasında zaman bakımından faaliyete geçme gününden önceki uyuşmazlıklara bakacak mahkemelerle ilgili özel bir düzenleme bulunmadığı taktirde her uyuşmazlık, meydana geldiği tarihte bu işe bakacak olan mahkemece çözümlenecektir. Başka bir anlatımla her dava açıldığı koşullara göre görülüp sonuçlandırılacaktır. Nitekim aynı hususlar Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 04.04.2019 tarihli ve 2017/11-10 E., 2019/401 K. sayılı kararında da vurgulanmıştır.

Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun 07.07.2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile yeni kurulan (Alanya, Aydın, Balıkesir, Diyarbakır, Manisa, Muğla, Sakarya ve Tekirdağ) Asliye Ticaret Mahkemeleri ile mevcut bulunan (Adana, Ankara, Ankara Batı, Antalya, Bakırköy, Bursa, Denizli, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Gebze, İskenderun, İstanbul, İstanbul Anadolu, İzmir, Karşıyaka, Kayseri, Kocaeli, Konya, Mersin, Samsun, Şanlıurfa ve Trabzon) Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevreleri belirlenmiştir. Ancak halihazırda açılmış davaların yeni kurulan mahkemeye devredileceğine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir.

Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile, Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yargı çevresinin ilin mülki sınırları olarak belirlenmesine, işbu kararın 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına ilişkin kararının 01/09/2021 tarihinden sonra açılacak davalar için yetkili ve görevli olduğu,

01/09/2021 tarihinden önce açılan ve halen derdest olan mahkemelerin elindeki Ticaret Mahkemesi'nin görev ve yetkisine giren davaların açıldığı mahkemelerce sonuçlandırılması gerektiği şeklinde yorumlanması gerekmekte olup, (Aynı yönde: Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 21/02/2022 tarihli, 2022/1073 Esas, 2022/1073 Karar sayılı ilamı) Sakarya 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) verdiği görevsizlik kararı isabetsiz olduğundan bu kararın kaldırılarak yargı yeri olarak Sakarya 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) yargı yeri merci olarak belirlenmesine karar vermek gerekli ve yerinde görülmüştür.