Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1702 K.2024/498

Av. ... - ...

DAVALI

... - ... ...

VEKİLLERİ

Av. ... -... Av. ... -...

DAVA

Eser sözleşmesinden kaynaklanan iş bedelinin ve davalının eseri teslim almaması nedeni ile davacının eseri muhafaza etmesi nedeni ile eserin işgal ettiği alana ilişkin ecrimisil bedelinin tahsili istemi

HÜKÜM

Kararın kaldırılması- yeniden hüküm

İSTİNAF EDEN

Davalı vekili

Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklanan iş bedelinin ve davalının eseri teslim almaması nedeni ile davacının eseri muhafaza etmesi nedeni ile eserin işgal ettiği alana ilişkin ecrimisil bedelinin tahsili istemi nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davalı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde;

Davalı ile vekil eden şirket arasında yapılan anlaşma gereğince vekil eden şirketin toplam 42.570,00 Euro bedel karşılığında “Bara Aktarmalı Yaş Boya Kaplama Hattı” imalatı ve teslimi işini üstlendiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye istinaden 29.04.2019 tarihli Proforma faturanın düzenlendiğini ve vekil eden şirketin yapılan anlaşma gereğince anlaşma konusu hattı/tesisi tüm ekipmanları ile birlikte üreterek teslime hazır hale getirdiğini,

hattın/tesisin üretilerek teslime hazır hale getirilmesi sonrasında yapılan anlaşmaya uygun olarak demonte şekilde üretilen tesisin davalı firmaya teslimi ve davalı işyerinde montaj işleminin yapılmasının gerekli olduğunu, davalıya defalarca bildirimde bulunulmasına rağmen vekil edenin şirketin oyalandığını, İzmir 7. Noterliğinin 12.09.2019 tarih ... yevmiye no.lu ihtarnamenin keşide edilerek tesisin monte edilebilmesi için uygun bir gün bildirilmesinin ihtar edildiği,

ancak davalının teslim için gün bildirmekten kaçındığını, vekil eden şirket tarafından işbu tesis ve ekipmanları için belirtilen ölçü ve kalitede malzeme, saç, elektrik malzemeleri, PLC yazılım sistemleri, elektrik motorları, redüktörler, brülörler, yaş boya filtreleri, sirkülasyon fanları, izolasyon malzemeleri v.b. satın alındığını, hattın/tesisin imalatı nedeniyle işçilik ve enerji maliyeti yanında yoksun kalınan kar kaybı dışında davalı tarafından teslimden kaçınılması nedeniyle tesisin vekil eden şirkete ait fabrikada muhafaza edilmesi nedeniyle vekil edenin şirketin zararının doğduğunu,

davalı şirketin sözleşmeden kaynaklanan edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle doğan maddi zarara karşılık şimdilik 32.000 Euro tazminatın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde;

Vekil eden şirket tarafından satın alınması düşünülen ve davacı firmadan teklif alınan ancak daha sonra vaz geçilen “Bara Aktarmalı Yaş Boya Kaplama Hattı” için, imalata başlamadan önce sipariş avansı gönderilmesi gerekmesine, vekil eden firma tarafından herhangi bir sipariş avansı gönderilmemesine ve teklif geçerlilik süresi olan 10 günlük süre çok önce dolmasına,

rağmen hattın imalatının tamamlandığı gerekçesi ile ödeme talep edildiğini, teklif geçerlilik süresi içinde vekil eden firmadan verilmiş sipariş onayı ve sipariş avans ödemesi mevcut bulunmadığından ve akdi ilişki kurulmadığından hat imalatına başlanıp tamamlanmış olmasının hukuken anlam taşımadığını, ortada teklif görüşmesinin ötesine geçmeyen bir ilişki mevcut olup herhangi bir sözleşme veya taahhüt bulunmaması sebebiyle ayrıca icaba davet niteliğindeki proforma faturanın muhteviyatı hususunda taraflar arasına mutabakat da bulunmaması nedeniyle davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre; ''Davanın kabulü ile; 32.000 Euro 'nun fiili ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası Efektif Satış Kuru üzerinden hesaplanacak TL karşılığının dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunu’nun 4/a maddesi gereğince devlet bankalarınca Euro ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödenen en yüksek faiz oranında faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 18.678,90 TL tazminatın ıslah tarihi olan 04/07/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine '' karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinafa başvuru dilekçesinde özetle;

05.03.2019 tarihli teklifin geçerlilik süresi 10 gün olarak belirtildiğini, kabul edilecekse, sipariş verilmesi gerektiği ve sipariş ile birlikte 030 nakit ödeme yapılacağı belirtildiğini, bir sözleşmenin varlığı için zorunlu unsur olan tam irade mutabakatı sağlandığını ve gerekli taahhütler verilmiş olmadığını, teklif mektubuna göre, taraflar arasında irade mutabakatının tam olarak sağlanması için gerekli olan bekleme süresi 10 gün olarak belirlenmiş olup, teklif geçerlilik süresi içinde irade mutabakatı sağlanmış ise sipariş verilmesi şartının yerine getirilmesini ve sipariş onayı ile birlikte sipariş avansının gönderilmesi gerektiğini,

sipariş verilmeden veya sipariş avansı gönderilmeden, davacının üretim yapmasını veya ödeme talep etmesi hukuken mümkün olmadığını, teklif geçerlilik süresi içinde vekil eden firma tarafından verildiğini, sipariş onayı ve sipariş avans ödemesi mevcut bulunmadığından ve akdi ilişki kurulmadığından,

hat imalatına başlanıp tamamlanmış olması hukuken anlam taşımadığını, ortada teklif görüşmesinin ötesine geçmeyen bir ilişki mevcut olduğunu, herhangi bir sözleşme veya taahhüt bulunmaması sebebiyle, icaba davet niteliğindeki proforma faturanın mubhteviyatı hususunda taraflar arasında bir mutabakat da bulunmaması nedeniyle işbu haksız ve davanın reddi gerektiğini, sözleşmenin kurulduğunu iddia eden davacı, karşılıklı edimleri havi akit tipleri bakımından zorunlu bir ön şart olan, kendi edimini yerin getirme ve teslim şartını da herhalukarda yerine getirmediğini, makinenin tedarik edildiğini,

ticari defter kayıtlarında teklif mektubu ile karşılaştırılmadığını, ürünün vekil eden şirket için üretilmeyip, zaten davacının elinde olan bir ürün olduğu dikkate alınarak, değerlendirme ve hesaplama yapılmasının zorunlu olduğunu, davacıya ait sahada bulunan makine için vekil eden şirketin kira ödeme zorunluluğu olmadığını, tehir-i icra kararı ittihazını, yerel mahkeme kararın istinafen ortadan kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle;

Davalı firma ile vekil eden şirket arasında dava konusu boyahane imalatına ilişkin yapılan görüşmeler sonucunda vekil eden şirket boyahane imalatı ve teslim işini üstlendiğini, akabinde yapılan anlaşmaya uygun olarak tüm teknik bilgileri ayrıntılı olarak içerecek şekilde düzenlenen teklif mektubu başlıklı sözleşme taraflar arasında imzalandığını, davalı tarafından işbu sözleşmenin imzalanması ile taraflar arasında eser sözleşmesinin kurulduğunu,

davalı firma tarafından sözleşmenin imzalanması vekil eden şirket ile yapmış olduğu e-posta yazışmaları ile vergi dairesindeki işlemler için proforma fatura talep etmesini ve vekil eden şirket tarafından faturanın hazırlanarak davalıya gönderilmesi davalının sözleşme imzalaması iradesinin bulunduğunu ve taraflar arasında akdi ilişkinin kurulduğunu açıkça ortaya koyduğunu, akdi ilişkinin kurulmasının yanında dosyada mübrez e- posta yazışmalarında da kayıtlı olduğu üzere vekil eden şirket tarafından anlaşma konusu bedele ilişkin çeklerin davalı firma tarafından ne zaman gönderileceği sorulduğunu,

davacı tanık beyanları ile sabit olduğu üzere davalı firma tarafından çeşitli bahanelerle ödemeler ertelendiğini ve anlaşma konusu işin acil olduğu, vekil eden şirkete bildirilerek bir an önce işin bitirilmesi istendiğini, vekil eden şirket tarafından da iyi niyetli davranılarak sözleşme konusu boyahane üretilerek teslime hazır hale getirildiğini, tesisin teslimi ile davalı işyerinde montaj işleminin gerçekleştirilebilmesi için davalıya defalarca bildirimde bulunulmuş ise de davalı firma tarafından vekil eden şirket her defasında çeşitli bahanelerle oyalandığını,

davalı firma hakkında İzmir 7. Noterliğinin 12.09.2019 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi keşide edilerek tesisin montaj işleminin gerçekleştirilebilmesi için uygun bir gün bildirilmesi ihtar edilmiş ise de davalı firma yapılan bu ihtara rağmen tesisin tesliminden kaçındığını, vekil eden şirket tarafından her bir tesisin üretimi alıcının siparişi üzerine yine alıcının münhasıran kendi faaliyeti için belirlediği ölçü, değer, malzeme ve özelliklere göre yapıldığını, davalı firma tarafından sözleşmeye aykırı olarak tesisin tesliminden kaçınılması nedeniyle tesisin muhafazası, satın alınan malzeme giderlerini,

üretim nedeniyle işçilik ve enerji maliyeti ile yoksun kalınan kar kaybı nedeniyle vekil eden şirketin maddi zararının doğmuş olduğunu, taraflardan işbu dava ile tesisin bedeli değil vekil edenin zararı talep ve dava edildiğini, yerel mahkeme kararının davalının istinaf başvurusunun usulden ve esastan reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan iş bedelinin ve davalının eseri teslim almaması nedeni ile davacının eseri muhafaza etmesi nedeni ile eserin işgal ettiği alana ilişkin ecrimisil bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı HMK, 6098 sayılı TBK, 6102 sayılı TTK

3. Değerlendirme Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan iş bedelinin ve davalının eseri teslim almaması nedeni ile davacının eseri muhafaza etmesi nedeni ile eserin işgal ettiği alana ilişkin ecrimisil bedelinin tahsili istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Davacı vekili, taraflar arasında yapılan anlaşma gereğince şirketin toplam 42.570,00 Euro bedel karşılığında “Bara Aktarmalı Yaş Boya Kaplama Hattı” imalatı ve teslimi işini üstlendiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye istinaden 29.04.2019 tarihli Proforma faturanın düzenlendiğini, anlaşma gereğince anlaşma konusu hattı/tesisi tüm ekipmanları ile birlikte üreterek teslime hazır hale getirdiğini, hattın/tesisin üretilerek teslime hazır hale getirilmesi sonrasında yapılan anlaşmaya uygun olarak demonte şekilde üretilen tesisin davalı firmaya teslimi ve davalı işyerinde montaj işleminin yapılmasının gerekli olduğunu,

ancak davalıya defalarca bildirimde bulunulmasına rağmen oyalandığını, bu nedenle İzmir 7. Noterliğinin 12.09.2019 tarih ... yevmiye no.lu ihtarnamenin keşide edilerek tesisin monte edilebilmesi için uygun bir gün bildirilmesinin ihtar edildiği,

ancak davalının teslim için gün bildirmekten kaçındığını, tesis ve ekipmanları için belirtilen ölçü ve kalitede malzeme, saç, elektrik malzemeleri, PLC yazılım sistemleri, elektrik motorları, redüktörler, brülörler, yaş boya filtreleri, sirkülasyon fanları, izolasyon malzemeleri v.b. satın alındığını,

hattın/tesisin imalatı nedeniyle işçilik ve enerji maliyeti yanında yoksun kalınan kar kaybı dışında davalı tarafından teslimden kaçınılması nedeniyle tesisin şirkete ait fabrikada muhafaza edilmesi nedeniyle zararının doğduğunu belirterek davalı şirketin sözleşmeden kaynaklanan edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle doğan maddi zarara karşılık şimdilik 32.000 Euro tazminatın (ıslahla 18.678,90 TL artırılarak) faizi ile birlikte davalıdan tahsiline yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, teklif geçerlilik süresi içinde verilmiş sipariş onayı ve sipariş avans ödemesi mevcut bulunmadığından akdi ilişki kurulmadığını, hat imalatına başlanıp tamamlanmış olmasının hukuken anlam taşımadığını, ortada teklif görüşmesinin ötesine geçmediğini, herhangi bir sözleşme veya taahhüt bulunmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı vekilince istinafa başvurulmuştur.

Somut olay değerlendirildiğinde; Davalı tarafça sözleşme ilişkisi inkar edilmekte ise de taraflar arasında sözleşme müzakerelerinin yapıldığı, bunun üzerine davacıya 05.03.2019 tarihli teklif mektubunun gönderildiği, bu teklif mektubunun son sayfasının kaşe basılarak taraflarca imzalandığı, taraflar arasındaki inkar edilmeyen e-mail yazışmalarında sözleşme ilişkisinin kurulduğu anlaşılmakla mahkemenin sözleşme ilişkinin kurulduğuna ilişkin kabulünde isabetsizlik bulunmamaktadır.

Taraflar arasında davalı iş sahibinin iş yerine “Bara Aktarmalı Yaş Boya Kaplama Hattı" imalatı ve montajına ilişkin eser sözleşmesi ilişkisi bulunduğu anlaşılmaktadır.

Davacının imalâtlarla ilgili İzmir 7. Noterliği'nin 12.09.2019 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi keşide ederek imalatın teslim ve montaj işlemine tarih belirlenmesini ihtar ettiği, davalı yanın Kocaeli 6. Noterliği'nin 26.11.2019 tarih ... yevmiye nolu cevabi ihtarnamesini keşide ederek sözleşme ilişkinin kurulmadığını beyan ederek yüklenicinin talebine karşılık vermemiştir.

Davalı iş sahibinin talebi reddetmesi üzerine davacı yüklenicinin yapılan imalat bedeli ve davalının eseri teslim almaması nedeni ile davacının eseri muhafaza etmesi nedeni ile eserin işgal ettiği alana ilişkin ecrimisil bedeli talebiyle açtığı davayla sözleşmenin feshine yönelik taleplerde bulunmuştur.

Eser sözleşmelerinde yüklenicinin edimi, eseri anlaşmaya uygun biçimde ifa ile iş sahibine teslim, iş sahibinin edimi ise kararlaştırılan bedeli yükleniciye ödemektir. Eser sözleşmelerinde kural olarak yüklenicinin iş bedeline hak kazanabilmesi için, eseri sözleşme ve eklerine, fen ve tekniği ile iş sahibinin ondan beklediği amaca uygun olarak tamamlayıp teslim ettiğini kanıtlaması gerekir.

Davacı yüklenicinin imalatın teslimi ve montajına ilişkin ihtarı ve davalı iş sahibinin cevabi ihtarı birlikte değerlendirildiğinde davalı iş sahibinin tesellümden kaçınması nedeniyle temerrüde düştüğü anlaşılmaktadır. Davacı tarafından üretilen “Bara Aktarmalı Yaş Boya Kaplama Hattı” tesisi bedeli teklif mektubunda ve taraflarca proforma faturada 42.570,00 EURO olarak kararlaştırılmıştır.

Teknik bilirkişi raporunda eserin teslim, nakliye ve montajının da davacı tarafından yapılacağı gözetildiğinde eserin % 90 oranında tamamlandığının kabul edilmesi gerektiğini belirtilmiştir.

Yerinde yapılan inceleme sonucu hazıralanan teknik bilirkişi raporunda, davacı tarafından eser sözleşmesine konu “Bara Aktarmalı Yaş Boya Kaplama Hattı” nın, davalıya özgü üretilerek, üretiminin tamamlanmış olduğu, gruplar halinde istif edilerek streç filmle ve çelik şeritlerle bağlanarak nakliyeye hazır halde davacıya ait fabrika sahası içinde bekletildiği,

davacıya ait fabrika kapalı sahasında yaklaşık 275 m² alan kaplayacağı böyle bir yerin İzmir 7. Noterliğinin 12/09/2019 tarihli ve ... yevmiye no.lu ihtarnamesinden dava tarihi olan 04/03/2020 tarihine kadar geçen zaman dilimindeki 4 ay 20 günlük kira bedelinin 18.678,90 TL olduğu tespit edilmiştir. Mahkemece, sözleşmenin götürü bedelli olduğu değerlendirmesiyle davacının davalıdan alacağı 42.570,00 euro 0,90= 38.475,00 euro olarak hesaplanmıştır.

Yüklenici olan davacının tüm imalâtları tamamlayıp teslime hazır hale getirdiği, davacı yüklenicinin götürü bedelli sözleşmeye göre fiziki oran yöntemiyle belirlenen iş bedeline hak kazandığı, yapılan imalatın davalıya özgü üretildiği, davalı iş sahibinin temerrrüdü sebebiyle yüklenicinin menfi zararlarını talep edebileceği, bu kapsamda talep edilen 12/09/2019 tarihli ihtarname tarihinden dava tarihi olan 04/03/2020 tarihine kadar geçen zaman dilimindeki 4 ay 20 günlük kira bedelinin 18.678,90 TL olduğu,

davalının iş bedeline ilişkin açık istinafının bulunmadığı gözetilerek mahkemece fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.

Fakat, yüklenici “Bara Aktarmalı Yaş Boya Kaplama Hattı” imalatını üretmiş ve teslime hazır etmiş ise de iş sahibinin teslim almaması nedeniyle teslim edemediğinden, sözleşme konusu imalatların yüklenici elinde olduğu anlaşılmaktadır. İmalatların davacı yüklenici de bırakılarak sözleşme bedelinin tahsiline karar verilmesi isabetli değildir. Sözleşme konusu imalatın iş sahibine teslimi kaydıyla iş bedelinin davacıya ödenmesi karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru bulunmamıştır.

V. KARAR

Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılması ile yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

* · ... · Başkan · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Katip · ... · ¸e-imzalı