Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/1236 K.2024/1904

:...... VEKİLLERİ :......

İHBAR OLUNAN

IVECO ARAÇ SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ - Samandıra,Eyüp Sultan Mah. Sekmen Cad.No.12 Sancaktepe /İstanbul

VEKİLİ

Av. .............

DAVA

Davalıdan alınan servis hizmetinin ayıplı olması nedeniyle ücretsiz onarım, olmadığı takdirde misli ile değiştirilmesi, olmadığı takdirde kusur oranına göre belirlenecek bedelin ödenmesi ve kazanç kaybı istemleri

HÜKÜM

Kararın kaldırılması gönderme

İSTİNAF EDEN

Taraf vekillerince

Taraflar arasındaki davalıdan alınan servis hizmetinin ayıplı olması nedeniyle ücretsiz onarım, olmadığı takdirde misli ile değiştirilmesi, olmadığı takdirde kusur oranına göre belirlenecek bedelin ödenmesi ve kazanç kaybı istemleri davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı taraf vekillerince istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde;

Vekil edeni şirketin sahibi olduğu ... plakalı IVECO marka model araçta, motorun su kaçırması sebebiyle bir çok kez davalı Karataş Tarımcılık Sanayi ve Ticaret A.Ş. sahibi olduğu Iveco yetkili servisinde yaptırılması amacıyla teslim edildiğini, yetkili servisin hatalı/eksik veya kusurlu/ihmalli tamiratı sebebiyle en son araç 28.01.2022 tarihinde seyir halinde iken "su kaçağı arızası" vermiş ve araç kendini kilitlendiğini ve yürüyemez hale geldiğini, araç aynı gün çekici vasıtası ile yetkili ıveco servisi olan davalının bulunduğu iş yerine getirildiğini,

ilk yapılan kontrolde servis yetkilileri tarafından aracın susuz kalması nedeniyle "motorunun yandığı, krank yatak sardığı" tespit edildiğini, servis yetkililerince motorun komple değiştirilmesi gerektiği bildirildiği, ancak yetkili servise bu arıza açısından defalarca aracın götürülmesine rağmen herhangi bir sorumluluk kabul etmediklerini, ancak motor değişiminde işçilik ücreti almayacakları bildirildiğini, vekil eden şirketin bu durumu kabul edilmemesi üzerine araç 08.02.2022 tarihinde müvekkil şirketin bulunduğu iş yeri adresine araç çekici vasıtası ile getirildiğini,

Davalı tarafın ıveco yetkili servisi olup kendisine düzenli olarak teslim edilen ve bakım ve gözetim altında olduğunu, 2 aylık süre içerisinde 6 defa aracın servise götürülmesine rağmen araçtaki suyun azalması hususunda herhangi bir işlem gerçekleştirilmemesi nedeniyle ihmali ve kusuru sonucu müvekkilin aracı ağır hasara uğradığını, ihtardan sonuç alınmadığını, vekil eden şirketin lojistik firması olup araçlarının hizmet veremediği her an zarara uğradığını,

motor davalı yetkili servis tarafından 28.01.2022 tarihinde blok şeklinde sökülü bir durumda araç ile birlikte teslim edilmesi üzerine müvekkil tarafından 11.02.2022 tarihinde araca "sandık motor" diye tabir edilen bir geçici motor takılarak ticari faaliyetine başladığını, aracın davalı tarafından kendisine teslim edildiği 28.01.2022 tarihinden aracın tekrar ticari faaliyete başladığı tarih olan 11.02.2022'ye kadar 14 günlük kazanç kaybı yaşadığını belirterek vekil eden ait aracın öncelikle ücretsiz bir sekilde tamirine,

tamirinin mümkün olmaması durumunda motorunun misli ile ücretsiz bir sekilde yenisi ile degistirilmesi veya bilirkişi tarafından fazlaya ilişkin hakkımız saklı kalmak kaydıyla bilirkişi marifetiyle motorun uğramış olduğu hasarda kusur durumunun tespit edilmesiyle birlikte kusur oranına göre ihtarnamenin tebliğ edildiği tarihten itibaren ticari temerrüt faizi ile birlikte şimdilik 500,00-TL motor bedelinin ödenmesine,

aracın ticari nitelikte bir araç olması nedeniyle 14 gün boyunca çalışamadığı günlere ilişkin ihtarnamenin tebliğ edildiği tarihten itibaren ticari temerrüt faizi ile birlikte şimdilik 500,00-TL kazanç kaybının ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde;

Araç ikinci el olup müvekkil şirkete getirilmeden önce başka servisler tarafından bakımı yaptırılmış bir araç olduğunu, bugüne kadar tüm bakımlarının vekil eden şirket tarafından yapıldığı beyanı gerçeğe aykırı olduğunu, davacıya bugüne kadar verilmesi gereken bakım ve onarımlar gereği gibi verildiğini, 28.12.2021 tarihinde araca muayene dahil herhangi bir işlem yapılmadığını, davacı araçtaki arızayı zamanında fark etmediğini, üstüne düşen sorumlulukları gereği gibi yerine getirmediğini ve kusurlu davrandığını, davacı tarafından onarım talebi olmadığından işlemler gerçekleştirilmediğini, arıza zamanında ve eksiksiz olarak tespit edildiğini, herhangi bir hizmet kusuru bulunmadığını, sökülmüş olan motorun delil niteliği bulunmadığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre; "Davanın kısmen kabul-kısmen reddine, davacının sahibi olduğu ... plaka sayılı, IVECO markalı, ... şase numaralı aracındaki ... numaralı motorunun, davalı şirket tarafından ücretsiz olarak onarılması talebinin kabulüne, davacının kazanç kaybı talebinin kısmen kabulüne, 168,69.-TL kazanç kaybı bedelinin temerrüt tarihi olan 28/02/2022 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Aracın susuz kalması nedeniyle IVECO servisi bulunan davalının bulunduğu iş yerine getirildiğini, yapılan kontrollerde motorun yandığı, krank yatak sardığının tespit edildiğini, servis yetkilileri tarafından motorun değiştirilmesi gerektiğini ancak yetkili servisin bu arıza açısından sorumluluk kabul etmediklerini, müvekkili tarafından aracın düzenli olarak davalı yetkili serviste yapıldığını,

davalının kendisine düzenli olarak teslim edilen ve bakım ve gözetim altında olduğu ve neredeyse 2 aylık süre içerisinde 6 defa aracın servise götürülmesine rağmen araçtaki suyun azalması hususunda herhangi bir işlem gerçekleştirilmemesi nedeniyle ihmali ve kusuru sonucu müvekkilin aracı ağır hasara uğradığını, davalı tarafından taleplerinin yerine getirilmediğini, dava konusu araca ait motorun davalı kusuru nedeniyle faydalanılamamasına ilişkin kazanç kaybı hesabının hatalı olduğunu, zarar kaleminin hesaplanmasında öncelikle dava konusu araçtan günlük kazancın elde edilebileceğinin tespit edilmesi gerektiğini,

alınan raporda müvekkili şirketin bütünüyle çalışamamasından kaynaklı bir talep varmış gibi günlük net kar hesaplaması yapıldığını, Yerel Mahkemece motorun davalı tarafından ücretsiz tamiri yönünde verdiği kararın müvekkili şirket açısından herhangi bir lehine hukuki durum oluşturmadığını, Yerel Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına, ıslah için uygun süre verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Aracın garanti süresinin bittiğini, garanti süresinde ve sonrasında bakımlarının başkaca servisler tarafından yapıldığını, dava konusu aracın yağ basıncı düşüklüğü sebebiyle geldiğini, bu esnada daha önce fazla yağ konulduğunun tespit edildiğini, davacının başka servislerde yaptırdığı işlemlerin müvekkiline yükletilmesi talebinin usul ve hukuka aykırı olduğunu, arızalı aracın 28.12.2021 tarihinden 29.01.2022 tarihine kadar davacı tarafından kulanıldığını,

eğer davacı basiretli bir tacirin hayatın olağan akışında yapacağı şekilde davrandıysa ise müvekkil şirketten hizmet alamaması akabinde aracını başka bir servise götürmüş olması gerektiğini, bunun gereğini yapmamış ise arızalı olduğunu bildiği halde aracı kullanmaya devam ettiğini, bu durumunda kullanıcı kusuru olduğunun açık olduğunu, davacının düzenli olarak aracın suyunu ve yağını kontrol etmemesi gösterge panelindeki ikazlara rağmen motoru çalıştırmaya devam etmesinin açık bir sürücü kusuru olduğunu, aracın yağa su karıştırması ile motorun su eksiltmesinin farklı arızalar olduğunu,

araçta düşük devirde yüksek hızlarda kullanım sonucu motorun kapasite üstü kullanılmasının kaydedildiğini, müvekkilinin üstüne düşen yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirdiğini, davacının yerine getirmediğini, davacının garantisi bitmesi nedeniyle arıza ve onarımların yetkili servise yaptırma zorunluluğu bulunmadığını, bu nedenlerle kusuru bulunmayan müvekkiline zarar izafe edilemeyeceğini belirterek, Yerel Mahkemece verilen kararın kaldırılmasını ve davanın tümden reddini talep etmiştir.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davacının kar kaybı oluştuğuna dair beyanları bakımından müvekkilinin kusuru bulunmadığını zararın müvekkile izafe edilemeyeceğini, yerel mahkemece verilen kararın hatalı olduğunu, bu nedenle kendi istinaf başvurularının kabulüne davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalıdan alınan servis hizmetinin ayıplı olması nedeniyle ücretsiz onarım, olmadığı takdirde misli ile değiştirilmesi, olmadığı takdirde kusur oranına göre belirlenecek bedelin ödenmesi ve kazanç kaybı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK

3. Değerlendirme ve karar Dava, davalıdan alınan servis hizmetinin ayıplı olması nedeniyle ücretsiz onarım, olmadığı takdirde misli ile değiştirilmesi, olmadığı takdirde kusur oranına göre belirlenecek bedelin ödenmesi ve kazanç kaybı istemlerine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; yapılan inceleme ve araştırma hüküm vermek için yeterli değildir. Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz. Bu kapsamda; Davacı iş sahibi, davalı yüklenicidir.

Dosyanın incelemesinde; taraflar arasında davacı şirketin sahibi olduğu ... plakalı araca verilen servis hizmeti sebebiyle araç tamirine ilişkin sözleşme ilişki bulunduğu, davacı verilen servis hizmetinin ayıplı olması sebebiyle aracın motorunun yandığı ve krank yatak sardığı iddiasıyla ücretsiz onarım, tamirinin mümkün olmaması durumunda motorunun misli ile ücretsiz değiştirilmesi,

bu talep kabul görmez ise motor arızası sebebiyle uğramış olduğu zararın tahsilini, aracın çalışamadığı günler kazanç kaybının tahsili için eldeki davayı açtığı, yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporlarında davalı yüklenici tarafından verilen tamir hizmetinin ayıplı olduğu, dava konusu aracın motorunun tamirinin mümkün olduğu, motorun tamiri için bilirkişi raporu tarihi itibariyle KDV dahil 145.425,00 TL tutarında harcama yapılması gerektiği, aracın motorunun makul tamir süresinin 6 gün olduğu,

davacı şirket defter incelemesine göre davacı şirketin dava ve kazaya konu aracın kaydi olarak 6 günlük ticari kazanç kaybının 168,69.-TL olduğu, rayiç kazanç kaybının arıza ve tamir tarihi itibariyle, davacı şirketçe sunulan bilgi ve belgelere davacı şirketin dava ve kazaya konu aracın rayiç piyasaya göre günlük kira bedeli üzerinden 6 günlük ticari kazanç kaybının 17.340,00.-TL olduğu,

ihtimalli olarak rayiç kazanç kaybının arıza ve tamir tarihi itibariyle, ilk arıza dönemlerine ait piyasada yapılan araştırmalar sonucuna göre, davacı şirketin davaya ve kazaya konu aracın rayiç piyasaya göre günlük kira bedeli üzerinden 6 günlük ticari kazanç kaybının 9.000,00.-TL olduğu belirlendiği, davacı tarafça dava konusu araca yeni motor alınarak kullanılmaya devam edildiği anlaşılmaktadır.

1-492 sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre yargı işlemlerinden bu Kanun'a bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir (2. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır (15. md.). Değer tayini mümkün olan hallerde dava dilekçelerinde değer gösterilmesi mecburidir. Gösterilmemişse davacıya tespit ettirilir.

Tespitten kaçınma halinde, dava dilekçesi muameleye konmaz (16/3. md.). Noksan tespit edilen değerler hakkında 30'uncu madde hükmü uygulanır (16/4. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınır (21. md.). Harçlar Kanunu 28. maddeye göre (1) sayılı tarifede yazılı nispi karar ve ilam harcının 1/4'ü peşin alınır (28. md.).

Yargılama sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için yargılamaya devam olunur, takip eden oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır (30. md.).

Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (32. md.). HMK 120/1. maddeye göre de davacı, yargılama harçlarını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

Harca tabi davalarda, başvurma harcı ve nisbi karar ve ilam harcının dörtte biri peşin olarak alınır (Harçlar Kanunu 27-28 mad). Dava açılırken harcın eksik alınmış olması halinde, mahkemece davaya devam olunabilmesi için harcın Harçlar Kanun'unun 30 ve 33. maddeleri uyarınca tamamlanması yoluna gidilir ve davacıya eksik harcı yatırması için süre verilir. Şayet verilen süreye rağmen eksik harç ikmal edilmez ise dosya işlemden kaldırılır ve HMK'nun 150. maddesi uyarınca süresinde harç tamamlanarak dava yenilenmez ise davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.

Davacı vekili tarafından dava değeri motor değeri açısndan için 500,00 TL, kazanç kaybı açısından 500,00 Tl olmak üzere toplam dava değeri 1.000,00 TL olarak gösterilmiş ve 27/05/2022 tarihinde 80,70 TL peşin ve 80,70 TL başvurma harcı yatırılarak eldeki dava açılmıştır. Yargılama aşamasında taleplere ilişkin harç tamamlaması ve ıslah harcı yatırılmadığı görülmüştür. Ücretsiz onarıma veya onarım bedeline hükmedilmesi durumda onarım bedeli üzerinden harç alınması gerekmektedir.

Mahkemece, onarım bedeline göre harç eksikliği varsa bakiye bedel üzerinden eksik harcın tamamlanmak üzere davacı vekiline Harçlar Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca süre verilmesi, harç ikmal edildiğinde, yargılamaya devam edilmesi, aksi halde dava dosyası ile ilgili dosyanın işlemden kaldırılması, yenilenmemesi halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekirken, eksik harçla yargılamaya devam edilerek hüküm kurulması doğru olmamıştır.

2-HMK’nin 177 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ıslah, yazılı veya sözlü olarak yapılabilmektedir. Uygulamada genellikle ıslah, ıslaha başvuran tarafın dilekçe ile mahkemeye başvurması sureti ile yapılmaktadır. Ancak duruşma sırasında ıslah talebinde bulunmak mümkün olup bu hâlde ıslah beyanı duruşma tutanağına geçirilir ve hazır olan karşı tarafa ıslaha karşı beyanda bulunmak üzere süre verilir. Karşı taraf dilerse ıslahın yapıldığı duruşmada beyanda bulunabilecektir. Islahın dilekçe ile yapılması hâlinde ise ıslah dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir.

Her ne kadar ıslah, mahkemenin onayına ihtiyaç olmadan yapılabilen tek taraflı bir usul hukuku işlemi ise de somut olayda, davacı vekilinin 13.03.2024 tarihli dilekçesi ile davasını ıslah edeceğini bildirmesine rağmen ıslah beyanı tutanağa geçirilmeden, davacıya ıslaha ilişkin işlemleri yapmak üzere 1 haftalık süre verilmeden yargılamaya devam edilerek karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

3-HMK’nın 332. Maddesinde;" (1) Yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedilir. (2) Yargılama gideri, tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ve dökümü hüküm altında gösterilir.(3) Hükümden sonraki yargılama giderlerini hangi tarafın ödeyeceği, miktarı ve dökümü ile bu giderlerin hangi tarafa yükletileceği, mahkemece ilamın altına yazılır" düzenlemesine yer verilmiştir.

Mahkemece ön inceleme duruşması ve keşif ara kararlarında keşif ve bilirkişi incelemesi masraflarının davacı tarafından karşılanmasına karar verildiği, davacı tarafça ara karara istinaden motorun çatlak testi için sökülen motor elemanları rektifiye işlemleri başka bir firmaya gönderildiği ve bilirkişi incelemesi kapsamında motorun sökme işlemi ve rektefiye işlemleri için 7.611,00 TL masraf yapıldığı iddia olunduğu, yargılama aşamasında bu harcamaya ilişkin fatura sunulduğu görülmüştür. Mahkeme, sunulan fatura kapsamındaki gideri yargılama gideri olup olmadığı değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru bulunmamıştır.

4-Hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu aracın motorun tamiri bedeli dava tarihi itibariyle belirlenmesi gerekirken rapor tarihi itibariyle belirlenmesi, davacı tarafça aracın sandık motor değişimi ile aracın tamir edildiği ileri sürülmesi rağmen davacı tarafın araç tamirine ilişkin fatura ve belgeleri sunması için sunması için süre ve imkan sağlanarak faturanın ve tamir bedelinin kadri matuf olup olmadığı yönünde inceleme yapılmaması, dava konusu aracı kullanmamış olmasından kaynaklı kazanç kaybının dava konusu aracın ayıplı hizmet sebebiyle makul tamir süresindeki kazanç kaybı bedeline göre belirlenmesi gerekirken davacı şirketin 2021-2022 tarihlerindeki net gelir kaybı hesaplamasının dikkate alınması doğru bulunmamıştır.

Mahkemece yapılacak iş, davacı vekiline aracın tamirine ilişkin fatura ve belgeleri sunması ve ıslah için süre ve imkan tanınması, ıslah talebi dikkate alınarak ücretsiz onarım talebi halinde dava tarihindeki onarım bedeli, onarım bedeli tazminatı talebi halinde onarım bedeli üzerinden (aracın onarıldığı dikkate alınarak) harcın tamamlanmak üzere davacı vekiline Harçlar Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca süre verilmesi, dava konusu aracın motorun tamiri bedeli dava tarihi itibariyle belirlenmesi,

davacı iş sahibince araçtaki ayıbın giderilmesi işine üçüncü kişilere tamamlatıldığına dair fatura incelenerek ilgili faturanın ayıbın giderimine yönelik olup olmadığı, fatura bedelinin kadri matuf olup olmadığı hususlarında gerektiğinde keşif de yapılmak suretiyle dosyaya rapor sunan bilirkişi heyetinden veya üniversitelerin otomotiv kürsüsünden seçilecek yeni bir bilirkişi heyetinden, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular çerçevesinde, belirtilen hususları kapsayan seçenekli,

gerekçeli ve denetime elverişli rapor veya ek rapor alındıktan sonra davacının kazanç kaybı talebi dava konusu aracı kullanmamış olmasından kaynaklı kazanç kaybının dava konusu aracın ayıplı hizmet sebebiyle makul tamir süresindeki kazanç kaybı bedeline göre belirlenmesi gerektiği dikkate alınarak hasıl olacak sonuca göre esas ve tüm yargılama giderleri hakkında karar verilmesi gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen nedenlerle, eksikliklerin tamamlanması amacıyla tarafların diğer istinaf sebepleri incelenmeksizin dosyanın 6100 Sayılı H.M.K'nun 353/1-a-4-6 maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

* ... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır