Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/1281 K.2024/1321

Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklana itirazın iptali ve bir kısım alacak; birleşen dava, alacak ve inkar tazminatı istemi nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davalı birleşen dosya davacı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. ASIL DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde;

Vekil eden şirketin Gebze’de kalıp ve imalat faaliyeti ile iştigal ettiğini, 14/07/2021 tarihinde davalı tarafından bir talepte bulunulduğunu, vekil eden şirketin de o tarih itibari ile “5’li set 2.500 adet ve 10 lu set 2.500 adet olmak üzere Led-Alüminyum V-Profil den oluşan toplamda 5.000 adet ürünün 51.000 Euro bedel ile satımı konusundaki satış teklifi S08767 gönderildiğini, davalı tarafça vekil edene gönderilmeyen 2xköşe konnektörünün numunesinin daha sonra gönderildiğini ve bu numune üzerinden, S08767 nolu Satış Teklifinde bu üründe fiyatlamada olmadığından,

bu ürün için plastik enjeksiyon kalıp tasarım ve üretiminin vekil eden şirketçe yapıldığını ve plastik parça imalatının da gerçekleştirildiğini, bu kalıp ve imalat için de ayrıca fiyatlandırma yapılacağının davalıya bildirildiğini, gerek geçen süre ve ek işler için farklı fiyat uygulanacağının davalı tarafa bilgi olarak verildiğini, davalı tarafça gönderilecek paketleme için gerekli ambalaj ve tanıtım etiketlerinin gönderilmediğini, bu ürünlerin gelmediğinden gecikme yaşandığını, gecikme olacağının davalı tarafa telefon ve whatsapp yazışmaları ile bildirildiğini, aynı mailin davalı şirket yetkilisine de gönderidiğini, mailde,

gönderilmeyen ambalaj malzemeleri ve vekil edene yansıyan sıkıntıların da 30/09/2021 tarihinde davalı tarafa bildirildiğini, bu maili yazmadan 1 hafta önce de denetim için hazır olunduğu bildirilmesine rağmen sürecin davalı tarafından sağlıklı yönetilmediği için gecikme yaşandığını, daha sonra denetim yapıldığını ve tespit edilen eksikliklerin giderilmesinin istendiğini, tespit edilen eksikliklerin 7 adedinin davalı şirket kaynaklı, 1 adedinin ise vekil eden şirketten kaynaklı olduğunu, bu denetim sonrası düzeltmeler için denetim firmasına talepte bulunulduğunu,

vekil eden şirketin yine aracı olarak davalı şirket adına tedarikçi bulduğunu ve bu firmanın fiyat teklini paylaşıp poşet alımı için gerekli 1.520 Euro'nun vekil eden şirkete gönderildiğini, 08/12/2021'de tekrar denetime gelinerek birkaç gün içinde gelen raporda ürünlerin sevkine onay verildiğini, onay sonrası ürünlerin teslim alınmadığını, 21/12/2021'de 29.000 Euro ödeme gönderdiğini, davalı tarafa, 18.12.2021'de fatura kesildiğini, bugüne kadar da bu fatura için herhangi biri itiraz ve reddi söz konusu olmadığını, bu sebeple;

davalı hakkında yapılan Gebze İcra Müdürlüğü'nün 2022/3143 Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline, alacağın %20’sinden az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini, süresinde ihracat yapılmadığından, Kdv istisnasının kaldırılmasına sebebiyet verilerek vekil eden şirket tarafından davalıya kesilen fatura üzerinden devlete ödenen 224.079,03.-TL Kdv’nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı şirketten tahsili ile vekil edene verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. ASIL DOSYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; özetle;

İcra takibi konusu yapılmayan bir alacağın itirazın iptali davasında talep edilmesinin yasal olarak mümkün olmadığını, davacı tarafın dilekçesinde icra talebindeki alacağından başka ek olarak 224.079,03.-TL daha talep ettiğini, davacı tarafın, faturaya konu malları üretmediği gibi vekil eden şirkete teslim de etmediğini, çünkü sözleşme kurulduğu andan itibaren sözleşmeye konu malların 25 gün içerisinde hazır edileceğinin yazılı olduğunu, davalı taraf olarak artık bu ürünlerin kabulünün zaten mümkün olmadığını, vekil eden şirketin aracı şirket olarak bir başka firmaya ürün temin ettiğini,

vekil eden şirketin sözleşmenin ifasında atfının kabil bir kusuru bulunmadığını, davacı tarafa, Antalya 22. Noterliği'nin 14 Ocak 2022 tarih ve ... yevmiyeli ve Antalya 22.Noterliği'nin 01 Şubat 2022 tarih ve 01878 yevmiyeli ihtarnameleri keşide edilerek sözleşmenin fesh edildiğini, yapılan peşinat ödemelerinin Ankara 11. İcra Dairesi'nin 2022/8474 Esas sayılı dosyası ile icra takibine konu edildiğini, davanın reddine ve kötüniyetli davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderlerinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DOSYA

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle;

Vekil eden şirketin her türlü dekorasyon tanzim ve yapımının, malzemelerin imalatı vb alanlarda hizmet sunduğunu, davalı ile vekil eden arasında 5li set 2500 adet ( birim fiyatı 7.50 Euro) ve 10 lu set 2.500 (birim fiyatı 12,90 Euro) adet olmak üzere Led-alüminyum V-Profil den oluşan toplamda 5.000 adet ürünün 51.000 EURO bedel ile satımı konusunda sözleşme (yazılı sözleşme ve pro-forma faturada S08767) kurulduğunu, sözleşmeye göre sözleşme bedelinin %30 una tekabül eden 15.300 Euro'nun 14/07/2021 tarihinde ürün imalat avansı olarak banka hesabına gönderildiğini,

davalı tarafın talebi üzerine 27/10/2021 tarihinde 1.520 Euro ve 21/12/2021 tarihinde 29.000 Euro daha fatura ödemesinin yapıldığını, ancak sözleşmeye konu edimin ifasında geçen sürede gecikme nedeni ile sözleşmenin fesh edildiğini ve ihtarname çekildiğini, vekil eden tarafından feshedilen sözleşmeye istinaden davalı tarafa yaptığı fatura avansı-ürün imalat avansı-fatura ödemesinde yer alan bedellerin mevcut olduğunu, vekil edene ödenmediğini, davanın kabulü ile 45.526,34 Euro alacağın 15.05.2022 tarihinden itibaren ticari temerrüd faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

davalının yaptığı itiraz nedeni ile alacağın %20 sinden aşağı olmamak kaydı ile tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DOSYA

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle;

Davanın yetkili mahkeme olan Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerektiğini, davanın esas itibari ile itirazın iptali olmasına rağmen %20 icra inkar tazminatı talep edilmesinin hatalı olduğunu, davalı şirkete karşı Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen 2022/370 Esas sayılı dosya ile itirazın iptali davasının görüldüğünü, davacı tarafın dava konusu bedelde indirim yapılması istenildiğini ve vekil edence kabul edilmemesi üzerine ürünleri almaktan imtina ettiğini, buna kılıf olarak ihtarname gönderildiğini,

ihtara rağmen ürünleri teslim almayan davacı hakkında Gebze İcra Müdürlüğünün 2022/3143 sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını ve Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinde itirazın iptali davası açıldığını ancak aleyhlerine sonuçlandığını, dosyanın Sakarya BAM'a istinaf yolu ile gönderildiğini ve kararın kesinleşmediğini, davalı tarafça teslim alınıp ihraç edilmeyen ürünler için KDV muafiyetinin son bulduğu ve vekil eden tarafından 225.000,00-TL tutarında kdv ödemesi yapıldığını, davacının kendi kusurundan yararlanarak sözleşmeden dönmesinin mümkün olmadığını, yerel mahkeme sonucunun bekletici mesele yapılmasını talep ettiklerini,

beyan ederek, yetki itirazının kabulü ile yetkili Gebze Asliye Ticaret Mahkemesine dosyanın gönderilmesine, Gebze dosyasının bekletici mesele yapılmasına, davacının davasının reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;... ''Asıl dosya 2023/817 Esas sayılı dava yönünden; davacının itirazın iptali talebinin kısmen kabulüne, kısmen reddine; davalı borçlunun Gebze İcra Müdürlüğü'nün 2022/3143 Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazının 19.080,00.-Euro asıl alacak ve 17,25.-EURO faiz alacağı olmak üzere toplam 19.097,25.-Euro alacak yönünden iptaline, takibin bu miktarlar için devamına, takip konusu edilen asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda T.C.

Merkez Bankasının bir yıllık Euro cinsi mevduata uyguladığı faiz oranında faiz işletilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine; birlikte ifa kuralı gereğince; taraflar arasındaki sözleşme konusu 5'li set 2500 adet ve 10'lu set 2500 adet olmak üzere toplam 5.000 adet Led alüminyum V-Profil ürününün mevcut haliyle bulunduğu yerde davacı tarafından davalıya teslimine, Takip konusu alacak likit olmadığından, kabul edilen kısım için davacı alacaklının icra inkar tazminatı isteminin reddine, davacının takip yapmakta kötüniyetli olduğu ispat edilemediğinden,

reddedilen kısım için davalının kötüniyet tazminatı istemlerinin reddine, davacının Kdv alacağı talebinin, kısmen kabulüne, kısmen reddine; toplam 216.168,40.-tl kdv alacağının dava tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, birleşen dava yönünden, davanın reddine, davacının takip yapmakta kötüniyetli olduğu ispat edilemediğinden, reddedilen kısım için davalının kötüniyet tazminatı istemlerinin reddine'' karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı karşı davacı vekilince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Taraflar arasındaki sözleşmeyi ihlal eden davacı tarafın, sözleşme kapsamında kapsamında olmayan talepler ile özellikle götürü bir şekilde teslimene taahhüt ettiği ürünlerde ek maliyet çıkartması ve bunun bedelinin defaten vekil eden şirketten istenmesi süreci neticesinde, ürün tesliminin de temerrüde düştüğünü, vekil eden şirketin sözleşme kapsamında ki ödemeleri dışında ek ödeme talebine maruz kalması sözleşmenin borçlusunun sözleşmeyi ifada kusurlu olmasını ortadan kaldırmadığını, sözleşmenin ifasını geciktiren davacı taraf olduğunu, davacının sözleşmeyi ifada gecikmesi üzerine,

davalı tarafından ihtar çekilmiş ve dava konusu ürünleri hazır etmesi değil, aynı zamanda davalıya teslim etmesi de istendiğini, sözleşme belli süreye tabi olduğunu, davacı tarafın, cevabında sadece ürünlerin hazır olduğunu beyan ettiğini, mahkemede davalı taraf ürünleri teslim alamadığından kötüniyetli sayıldığını, davacı tarafın ürünün teslime hazır olduğu beyanı hukuken muteber olmadığını, ürünün hazır olduğunu ispat etmesi gerektiğini, ispat edilmeyen bir vakıanın, yani ihtarda ki bu süre zarfında ürünün teslime hazır olduğuna dair bir tesbitin olmadığı bir olayda, davalıyı kötüniyetle itham etmek mümkün olmadığını,

davalının ihtar süresinde davaya konu ürünlerin teslime hazır olup olmadığının sabit olmadığı gibi bu vakıanın da davacının insiyatifinde kaldığını, davacı tarafın ancak, ürünleri hazır ettiğine dair, ürünlerin hazır olduğunun tesbiti halinde davalının teslim almamasının kötüniyet olabileceğini, hem esas dava ve hem de birleşen davadaki hüküm gerekçesini oluşturan deliller yanlış takdir edildiğini ve ispat yükünün tarafı değiştirdiğini, kararının usul ve esasa aykırı olduğu açık olduğunu, asıl davanın reddini, birleşen davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklana itirazın iptali ve bir kısım alacak; birleşen dava, alacak ve inkar tazminatı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK

3. Değerlendirme ve karar

Asıl dava, eser sözleşmesinden kaynaklana itirazın iptali ve bir kısım alacak; birleşen dava, alacak ve inkar tazminatı istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

İlk derece mahkemesinin 2022/370 Esas - 2023/166 Karar sayılı ilamı ile davanın reddine karar verilmesi üzerine davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuş, vaki istinaf başvurusu nedeniyle dairemizin 2023/630 E, 2023/1245 K sayılı ilamı ile mahkeme kararının 6100 sayılı HMK.353/1-a-6 maddesi uyarınca eksikliklerin giderilmesi amacıyla kaldırılmasına karar verilmiştir.

Dairemizin 2023/630 E, 2023/1245 K sayılı kararında;

‘’….

Bu durumda, davacı yüklenicinin sözleşme konusu işi, iş sahibine teslim ettiğini ya da teslime hazır olduğu halde iş sahibi davacının alacaklı temerrüdüne düşmüş olduğunu yasal delillerle kanıtlaması gerekmekte olup, davalı iş sahibi, az yukarıda açıklandığı üzere 14.1.2022 tarihli ihtarla aynen ifa talep etmiş, bu ihtara karşı davacı da 18.1.2022 tarihli ihtarla ürünleri teslime hazır olduklarını bildirdiğinden bu haliyle davalı iş sahibi ürünleri kabulden kaçınmakta haklı olmadığından (Yargıtay 15. H.D.

2015/127 E, 2015/5939 K sayılı emsal kararı), mahkemece, kararlaştırılan 5’li set 2.500 adet (birim fiyatı 7.50 EURO) ve 10 lu set 2.500 adet (Birim fiyatı 12,90 EURO) olmak üzere LED-Alüminyum V-Profil den oluşan toplamda 5.000 adet ürünler üzerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak,

ürünlerin sözleşme koşulları ve tekniğine uygun olarak yapılıp teslime hazır halde olup olmadığının belirlenmesi ve ayrıca varsa yukarıda belirtilen sözleşme kapsamındaki ürünler dışındaki ürünlerin işin yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçlerine göre bedellerinin de tespiti yaptırılması yönlerinden bilirkişi raporu aldırılıp oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir. …’’ Denilerek mahkeme kararı kaldırılmıştır.

Kaldırma kararı sonrasında davalı tarafça Ankara 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/395 Esas sayılı dosyasıyla açılan dava iş bu dosya ile birleştirilmiş, mahkemece, bilirkişi incelemesi yapılarak yazılı şekilde hüküm kurulmuş, hükme karşı davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Davacı-birleşen dosya davalısı yüklenici, davalı-birleşen dosya davacısı iş sahibidir.

Davacı birleşen dosya davalısı; 5’li set 2.500 adet (birim fiyatı 7.50 EURO) ve 10 lu set 2.500 adet (Birim fiyatı 12,90 EURO) olmak üzere LED-Alüminyum V-Profil den oluşan toplamda 5.000 adet ürünün 51.000 EUR bedel ile satımı konusundaki davalı siparişi üzerine ilave yaptırılan kalıp ve davalı adına alınan ambalaj ve ambalaj hizmetleri için satış teklif formunun güncellendiğini, ürünlerin teslime hazır halde bulunmasına rağmen davalının teslim almaya yanaşmadığı ve bakiye bedeli de ödemediğini, davalı hakkında 18.12.2021 tarihli fatura düzenlediklerini beyanla bakiye 21.455 EURO ve ferisi için itirazın iptalini ve 224.079,03.-TL KDV alacağının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı birleşen dosya davacısı; 5’li set 2.500 adet (birim fiyatı 7.50 EURO) ve 10 lu set 2.500 adet (Birim fiyatı 12,90 EURO) olmak üzere LED-Alüminyum V-Profil den oluşan toplamda 5.000 adet ürünün 51.000 EUR bedel karşılığı anlaşıldığını, davacıya avans ödemeleri yapıldığını, sözleşme ile teslimin 25 gün olarak kararlaştırılmasına rağmen ürünlerin tesliminin yapılmadığını, bu nedenle ürünlerin müvekkilce kabulünün mümkün olmadığını beyan ederek davanın reddini savunmuş, birleşen dava ile, ödenen iş bedelinin iadesini talep etmiştir.

Taraflar arasında 5’li set 2.500 adet (birim fiyatı 7.50 EURO) ve 10 lu set 2.500 adet (Birim fiyatı 12,90 EURO) olmak üzere LED-Alüminyum V-Profil den oluşan toplamda 5.000 adet ürünün 51.000 EUR bedel ile satımı hususunda akdi ilişki mevcut olup, davacı, davalı siparişi üzerine ilave yaptırılan kalıp ve davalı adına alınan ambalaj ve ambalaj hizmetleri için satış teklif formunun güncellendiğini iddia etmekte, davalı ise, davacının ilave sipariş iddiası hususunda bir kabulü bulunmamaktadır.

Davalı iş sahibi tarafından davacıya çekilen 14.1.2022 tarihli ihtarnamede iş bu ihtarın tebliğinden itibaren malın tesliminin yapılması yönünden edimin aynen ifası talep edilmiş, bu ihtara karşı davacı tarafından çekilen 18.1.2022 tarihli ihtarnamede ekstra efor sarfedilerek ürünleri hazırladıkları bildirilerek ürünlerin teslim alınması ve eksik bedelin ödenmesinin bildirildiği, davalı iş sahibi tarafından çekilen 1.2.2022 tarihli ihtarnamede ise sözleşmenin feshedildiğinin bildirildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece dairemiz kaldırma aldırılan bilirkişi heyeti raporuna göre, dava konusu ürünlerin sözleşme koşulları ve tekniğine uygun olarak teslime hazır halde bulunduğu, davacı yüklenici tarafından teklife ek plastik köşebent kalıbı yapıldığı, bu imalatın gerekli olduğu ve ek maliyet oluşturduğu, sözleşme konusu ürün maliyeti toplam bedelinin yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçlerine göre toplam 64.900,00 EURO olarak belirlendiği, davalı yanca yapılan ihtilafsız ödemelerin mahsubu sonrasında, davacının talep edebileceği bakiye iş bedeli tespit edilen tutara göre 19.080,00 EURO ve takip tarihi itibarı ile işlemiş faizi 17,25 EURO, KDV tutarının 216.168,40 TL olarak hesaplandığı anlaşılmaktadır. Anılan bilirkişi raporu denetlemeye ve hüküm kurmaya elverişli niteliktedir.

Tüm dosya kapsamı itibariyle, davacı yüklenicinin sözleşme konusu işi davalı iş sahibine teslim ettiğini ya da teslime hazır olduğu halde iş sahibi davacının alacaklı temerrüdüne düşmüş olduğunu yasal delillerle kanıtlaması gerekmekte olup, davalı iş sahibi, az yukarıda açıklandığı üzere 14.1.2022 tarihli ihtarla aynen ifa talep etmiş,

bu ihtara karşı davacı da 18.1.2022 tarihli ihtarla ürünleri teslime hazır olduklarını bildirdiğinden bu haliyle davalı iş sahibi ürünleri kabulden kaçınmakta haklı olmadığından dairemiz kaldırma kararı sonrası aldırılan hükme elverişli bilirkişi heyeti raporu uyarınca dava konusu ürünlerin sözleşme koşulları ve tekniğine uygun olarak teslime hazır halde bulunduğu, davacı tarafça ek imalatlar da yapıldığı bu haliyle sözleşme konusu eserin toplam bedelinin yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçlerine göre toplam 64.900,00 EURO olarak belirlendiği,

bu bedelden davalı tarafça ödenen bedeller düşüldüğünde davacının 19.080,00 EURO ve takip tarihi itibarı ile işlemiş faizi 17,25 EURO, KDV alacağı tutarının ise 216.168,40 TL olduğu, belirtilen nedenlerle davalı iş sahibinin ürünleri kabulden kaçınamayacağı ve ödediği bedelin iadesini isteyemeyeceğinden mahkemece asıl davada belirtilen miktarlar yönünden davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın ise reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, asıl ve birleşen davada verilen kararlarda isabetsizlik bulunmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

* ... Başkan ... ¸e-imzalı ... Üye ... ¸e-imzalı ... Üye ... ¸e-imzalı ... Katip ... ¸e-imzalı