Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/304 K.2024/337

Taraflar arasındaki İtirazın İptali davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın arabuluculuk dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacı tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ve davacı arasında ... sözleşme hesabı ile taraflar arasında abonelik sözleşmesi imzalandığını, 3 adet elektrik fatura borcu bedellerinin toplamı olan 24.444,29.-TL için davalı hakkında Sakarya 1.İcra Müdürlüğünün 2022 / 14218 E. dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının borca itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, 26.10.2023 tarihinde arabulucuk sürecinin başlatıldığını, davalı taraf ile anlaşma sağlanamadığını belirterek itirazın iptalini ve icra inkar tazminatına hükmolunmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı şirkete UETS ile dava dilekçesinin tebliğ edildiğini, süresi içinde icra dosyasına itiraz ettiklerini davacıya borcunun bulunmadığını, ayrıca İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/872 esas sayılı dosyası ile 27/07/2022 tarihinde kesin konkordato mühleti verildiğini beyan etmiş davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...usulüne uygun şekilde arabuluculuk dava şartının yerine getirilmemiş olması sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, yerel mahkeme eksik inceleme ve değerlendirme ile davanın usulden reddine karar verildiğini, yerel mahkemece usulüne uygun şekilde arabuluculuk dava şartının yerine getirilmemiş olması sebebiyle davanın usulden reddine karar verildiğini, dava dilekçesinin davalıya tebliğ edildiğini, cevap dilekçesi verilmiş olup davalı tarafça arabuluculuğun geçersiz olduğuna ilişkin hiçbir itiraz belirtilmediğini, bu durumun davalının arabuluculuk aşamasından haberi olduğunu ve aşamalara ilişkin itirazı olmadığını açıkça gösterdiğini,

gönderilen adreste davet mektubunun ulaştığı, davalının dava aşamasında arabuluculuğa ilişkin hiçbir itirazının olmadığı sabit olup arabulucunun yapmış olduğu tüm aşamaların hukuka uygun olduğunu beyanla; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İtirazın İptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 Sayılı HMK, 6325 sayılı Kanun, 6102 sayılı TTK,

3. Değerlendirme Dava, itirazın iptali talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır. Mahkemece, davacı tarafından başvurulan zorunlu arabuluculuk usulüne uygun yapılmadığından davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine dair verilen karar davacı vekilince istinaf edilmiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2022/3398-5294 Esas-Karar sayılı, Bölge Adliye Mahkemeleri Kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine dair ilamda belirtildiği üzere, dava şartı olarak arabuluculukta zorunlu olan unsur, arabuluculuğa başvurmaktır. Arabuluculuğa başvuran tarafın, arabulucunun araştırma ve davet yükümlülüğünü usulüne uygun olarak yerine getirmemesinin sonuçlarına katlanmasını beklemek mahkemeye erişim hakkının ölçüsüz şekilde sınırlandırılması sonucunu yaratır.

Kanun’da açıkça arabulucuya başvuran tarafın elinde olması hâlinde karşı tarafa ait bilgileri büroya vermesi gerektiği ifade edildiğine göre, arabulucunun sorumluluğunu yerine getirmemiş olması sebebiyle arabuluculuk dava şartının gerçekleşmediğini kabul etmek Kanun’da öngörülmeyen bir yükümlülüğün sonuçlarından başvuran tarafın sorumlu tutulması anlamına gelir.

Böyle bir kabul şeklinin başvuranın hak aramasını aşırı derecede zorlaştıracağı ve hakkın özüne zarar vereceği açıktır.

Hak arama özgürlüğü sadece arabuluculuğa başvuran tarafa değil uyuşmazlığın taraflarına aittir.7036 sayılı Kanun’un ilgili maddelerinde (büro ile birlikte) tarafların iletişim bilgilerini temin etmek, gerektiği takdirde bu konuda araştırma yapmak, tarafları her türlü iletişim vasıtasını kullanarak toplantıya davet etmek ve bu aşamaları belgelendirmek konusunda arabulucuya açık bir sorumluluk yüklenmiştir.

Ayrıca 6325 sayılı Kanun’da da arabulucunun görevini özenle, tarafsız bir biçimde ve şahsen yerine getirmesi gerektiği ifade edilmektedir.

6325 sayılı Kanun’un “Arabuluculuk Sicili” başlıklı Altıncı Bölümünde arabulucular sicili, sicile kayıt koşulları ve sicilden silinme şartları. “Arabuluculuk Eğitimi ve Eğitim Kuruluşları” başlıklı Yedinci Bölümünde ise arabulucuların eğitimi hususları ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Kanun’da ayrıca Arabuluculuk Daire Başkanlığı kurulması ve Arabuluculuk Kurulu oluşturulması öngörülmüştür.

6325 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesinin birinci fkrasının (f) bendine göre Arabuluculuk Daire Başkanlığının görevlerinden birisi; “arabulucu sicilini tutmak, sicile kayıt taleplerini karara bağlamak, 21 inci maddenin birinci ve üçüncü fıkraları kapsamında arabulucunun sicilden silinmesine karar vermek ve bu sicilde yer alan kişilere ilişkin bilgileri elektronik ortamda duyurmaktır”.

Arabuluculuk Kurulunun görevleri ise 32 nci maddenin birinci fıkrasında sayılmış olup bu görevler arasında arabuluculuk hizmetlerine ilişkin temel ilkeler ile arabuluculuk meslek kurallarını belirlemek, arabuluculuk eğitimine ve bu eğitimin sonunda yapılacak olan sınava ilişkin temel ilke ve standartları tespit etmek, arabulucuların denetimine ilişkin kuralları belirlemek ve 21 inci maddenin ikinci fıkrası kapsamında arabulucunun sicilden silinmesine karar vermek gibi görevler yer almaktadır.

Görüldüğü gibi Kanun’da arabuluculuk faaliyetinin en önemli parçası olan arabulucular ile ilgili oldukça detaylı hükümlere yer verilmiştir. Arabulucunun arabuluculuk faaliyeti sırasında uyması gereken kurallara uymaması yahut sorumluluklarını yerine getirmemesinin arabulucu açısından doğuracağı sonuçlar Kanunda ayrıntılı olarak düzenlendiğine göre arabulucunun kusuru sebebiyle arabuluculuk toplantısından haberdar olmadığını iddia eden tarafın yukarıda açıklanan kanuni düzenlemeler çerçevesinde hak arama hürriyetini kullanabileceği konusunda tereddüt olmamalıdır.

Yukarıda yapılan açıklamalara göre, arabulucunun taraflara ulaşma ve toplantıya davet etme sorumluluğunu usulünce yerine getirmeden arabuluculuk faaliyetini sonlandırması hâlinde dahi arabuluculuk dava şartının gerçekleşmiş sayılacağı kabul edilmelidir.

Somut olayda, arabulucunun davalının usulüne uygun şekilde arabuluculuk faaliyetinden haberdar edilmemesi nedeniyle arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediğinden bahsedilemeyecektir.7155 sayılı Kanun'un 20. Maddesiyle TTK'ya eklenen 5/A maddesinde öngörülen arabuluculuk dava şartının gerçekleşmiş sayılacağı kabul edilmelidir.

Davalı tarafın arabuluculuk ilk oturumuna katılmadığından sürecin sonlandırılması üzerine arabulucuk son tutanağı düzenlendiğine göre, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş ve son tutanağın da dava dilekçesine eklenmiş olması suretiyle davacının eldeki davayı açmak için kendisine yüklenen bütün yükümlülükleri yerine getirdiği, bu durumda eldeki dava için arabuluculuk dava şartının gerçekleşmiş olduğunun kabulü gerekir.

Bu nedenle Mahkemenin davalının arabuluculuk faaliyetine usulüne uygun davet edilmediğinden bahisle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş olması isabetli görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece yanılgılı değerlendirme ile davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

* · ... · Başkan · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Katip · ... · ¸e-imzalı