Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2025/1294 K.2025/1961

Taraflar arasındaki icra takibe konu yapılan çekten dolayı davalıya karşı borçlu olmadığının tespiti ile takibin iptali davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Davalının Sakarya 1. İcra Dairesi'nin 2024/1552 Esas sayılı icra takip dosyası ile davacı hakkında Kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlattığını, davacının davalıya borçlu olmadığını, davacı ile dava dışı Tufan Dış Ticaret LTD. Şti. arasında ... İli ... İlçesi ... Ada ...

Parsel üzerindeki Yapı Home Mall Avm isimli iş yerinin inşasına ilişkin Ana Taşeronluk Sözleşmesi yapıldığını, bu sözleşme gereğince Yapı Home Mall şantiyesinde yapılacak olan cephe kaplamalarının alüminyum kapaklı cephe ve kompozit imalat ve montaj bedeli olarak davacı şirkete ödenmek üzere Tufan Dış Ticaret Ltd.

Şti. tarafından 2022 yılının 3. ayından başlayan 10 aya yayılmıç toplam 30 adet çek düzenlendiğini ve ayrıca bu çekler ile birlikte nakit 2.500.000 TL 'nin de yine davacı hesabına ödenmesi hususunda anlaşıldığını, nakit ve çek olarak alınan toplam tutar karşılığında davacının 8.000.000,00-TL bedelli ... seri nolu çeki keşide tarihi boş şekilde davalıya teminat olarak verdiğini, bu hususta taraflar arasında 15/09/2021 tarihli Teminat Çeki Sözleşmesi bulunduğunu, davacının ana taşeronluk sözleşmesi gereği edimlerini yerine getirmesine rağmen dava dışı Tufan Ltd Şti nin bahsi geçen teminat senedini davacıya iade etmediğini,

bu sebeple Tufan Ltd Şti ile aralarındaki sözleşmenin fesih aşamasına geldiğini, muhatap şirkete Sakarya 1. Noterliği'nin 22/01/2024 tarihli 00816 yevmiye nolu ihtarnamesi gönderilerek teminat çekinin iadesinin istendiğini, dava dışı şirketin bu çeki keşide tarihini gerçeğe aykırı olarak doldurarak kötüniyetle ve muvazaalı olarak davalı ...'a ciro ettiğini, çekteki keşideci imzasının şüpheli olduğunu ve icra hukuk mahkemesinde yargılama konusu olduğunu, ayrıca çek sebebiyle savcılıkta soruşturma bulunduğunu, davalının çeki aldığı dava dışı Tufan Ltd Şti ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığını,

arabuluculuk görüşmelerinin sonuçsuz kaldığını belirterek davalıya borçlu olmadıklarının tespitine ve kötüniyet tazminatına hükmolunmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Çekin teminat çeki olduğuna dair bir kaydın bulunmadığını, teminat çeki olmadığını, iddianın yazılı belge ile ispatlanması gerektiğini, teminat iddiasının kişisel bir defi olup kendilerine karşı ileri sürülemeyeceğini, çeki ciro yoluyla iyiniyetle devraldıklarını, zorunlu arabuluculuk şartının gerçekleştirilmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre; "Davanın reddine, mahkememizce verilmiş olan tedbir kararının teminat yatırılarak icra edilmemesi sebebiyle koşulları oluşmadığından tazminat verilmesine yer olmadığına" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Sakarya 1.İcra Müdürlüğü 2024/1552 E. Sayılı icra takibine konu çek, bir teminat çeki olup lehtar tarafından kötü niyetli olarak 3. kişiye ciro edildiğini, davanın davalısı olan ciranta, çekin konusundan haberdar olup davadışı lehtar Tufan Dış Ticaret Şirketi ile birlikte hareket ettiğini, müvekkili şirket ile dava dışı Tufan Dış Ticaret Ltd. Şti. arasında Sakarya ili ... ilçesi ... Ada ...

Parsel üzerindeki yapı home mall avm isimli iş yerinin inşasına ilişkin Ana Taşeronluk Sözleşmesine binaen, vade tarihsiz şekilde teminat olarak verildiğini, çekin tarihsiz görüntüleri de mahkemeye ibraz edildiğini, müvekkili şirketin sözleşme kapsamında yer alan yükümlülüklerini sözleşmenin diğer tarafı olan Tufan Dış Ticaret LTD ŞTİ'nin temerrütüne rağmen iyi niyetle yerine getirdiğini, artık söz konusu durum çekilemez hale geldiğinde sözleşmenin feshi için gereken işlemleri başlattığını,

ana taşeronluk ve teminat sözleşmesi kapsamında temerrüde düşmüş konumda olan Tufan Dış Ticaret Ltd Şti'ne çekin iadesini gerçekleştirmesi için ihtarname keşide edildiğini ve Tufan Dış Ticaret Ltd Şti. bu tebligatın kendisine yapıldığı gün çek üzerinde yer alan tarih kısmını doldurmuş, haksız ve kötü niyetle çeki davalı ...'a sözde ciroladığını, basiretli bir tacirin özellikle de ödeme güçlüğü olduğu malum olan bir keşideciye ait bu denli yüksek tutarlı bir çeki hiçbir inceleme yapmaksızın alması bir yana,

ticari olarak daha güçlü konumda olan cirantaları taraf göstermeksizin tahsile çabalaması hayatın olağan akışına aykırı olduğunu ve kötü niyetli olduğunu, keşif ve bilirkişi incelemesi taleplerinin karşılanmadığı, yemin deliline dayanılmasına rağmen yemin teklif edilmediğini, bu nedenle yerel mahkeme kararının kaldırılarak yeniden karar kurularak davalarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Yerel mahkemece verilen kararda herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, davacı tarafın istinaf başvurusunun hukuki dayanak ve gerçeklikten yoksun olduğunu, bu nedenle davacı tarafın istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, icra takibe konu yapılan çekten dolayı davalıya karşı borçlu olmadığının tespiti ile takibin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK, 6102 sayılı TTK

3. Değerlendirme ve karar Dava, icra takibe konu yapılan çekten dolayı davalıya karşı borçlu olmadığının tespiti ile takibin iptali istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır. İlk Derece Mahkemesince, davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekilince istinafa başvurulmuştur.

Dosyanın incelemesinde. Somut uyuşmazlıkta, davacı ile dava dışı Tufan Dış Ticaret Ltd. Şti. arasında Sakarya İli ... İlçesi ... Ada ... Parsel üzerindeki Yapı Home Mall Avm isimli iş yerinin inşasına ilişkin Ana Taşeronluk Sözleşmesi yapıldığı, sözleşme gereğince Yapı Home Mall şantiyesinde yapılacak olan cephe kaplamalarının alüminyum kapaklı cephe ve kompozit imalat ve montaj bedeli olarak davacı şirkete ödenmek üzere Tufan Dış Ticaret Ltd.

Şti. tarafından 2022 yılının 3. ayından başlayıp, 10 ay vadeli toplam 30 adet çek düzenlendiği, çeklerin toplam bedelinin 5.500.000,00 TL olduğu, çekler ile birlikte nakit 2.500.000,00 TL davacı hesabına ödeneceği konussunda anlaşıldığını, toplam tutar karşılığında davacının 8.000.000,00 TL bedelli TEB 7009789 seri nolu çeki davalıya teminat olarak verdiği,

bu hususta taraflar arasında 15/09/2021 tarihli Teminat Çeki Sözleşmesi bulunduğunu, dava dışı şirketin dava konusu çeki davalıya ciro ettiği, dava ve takip konusu çekin teminat çeki sözleşmesinde belirtilen aynı numaralı ve miktarlı çek olduğu ve dolayısıyla anılan çekin protokol hükümlerinin teminatı olduğu uyuşmazlık konusu değildir.

Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi hükmü uyarınca; kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını kanıtlamakla yükümlüdür. Gerek doktrinde, gerek Yargıtay içtihatlarında kabul edildiği üzere ispat yükü, hayatın olağan akışına aykırı durumu iddia eden ya da savunmada bulunan kimseye düşer.

Öte yandan, ileri sürdüğü bir olaydan kendi yararına haklar çıkarmak isteyen kimsenin, iddia ettiği olayı kanıtlaması gerekir (HMK madde 190). Bu nedenle ispat külfeti öncelikle davacıdadır. Davacı ise hukuki ilişki gereği iddiasını ancak yazılı delil ile ispat edebilir. Bu yazılı delil, tarafların getirecekleri ve onların imzalarını taşıyan bir belge olmalıdır.

Yazılı delille veya yazılı delil başlangıcı yoksa davanın, ikrar (HMK.md.188) yemin (HMK.md227) gibi kesin delillerle de ispat edilmesi olanaklıdır.

Bir vakıayı ispat yükü kendisine düşen taraf, o vakıayı başka delillerle ispat edemezse, diğer tarafa yemin teklifinde bulunabilir. Yemin, iddianın ispatı yönünden son başvurulacak bir ispat vasıtasıdır. Hakim, davacının iddiasını, yazılı delillerle ispat edemediği kanaatine vardığı takdirde, davacı tarafa, dava dilekçesinde dayandığı yemin delilini de resen hatırlatmalıdır. Aksi halde, davacının tüm delilleri toplanıp, değerlendirilmemiş olur.

Somut olayda, Davacı, senedi elinde bulunduran davalı hamilin iyiniyetli hamil olmayıp, senedi iktisabında bile bile kendi zararına hareket ettiğini iddia etmektedir. Davacının dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayandığı hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Mahkemece, senedi elinde bulunduran davalı hamilin iyiniyetli hamil olmayıp, senedi iktisabında bile bile davacı zararına hareket ettiğini ispat yükünün davacıda olduğu gözetilerek, davacı tarafa iddiası doğrultusunda yemin hakkının hatırlatılması ve yemin teklifi hususunda süre verilerek hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle kaldırılmasına karar verilmiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle, eksikliklerin tamamlanması amacıyla davacının diğer istinaf sebepleri incelenmeksizin dosyanın 6100 Sayılı H.M.K'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

* · Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır