Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2025/1846 K.2026/372

Av. ... Av. ...

DAVA

Eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedelinin tahsili istemine

BİRLEŞEN İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

2023/18 ESAS - 2023/211 KARAR SAYILI DOSYASI

DAVACI : ... VEKİLLERİ : Av. ... Av. ... Av. ... DAVALI : ... - ... VEKİLİ : Av. ...

DAVA

Eser sözleşmesinin ayıplı ifası sebebiyle ödenen iş bedelinin tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemi

HÜKÜM

Kararın kaldırılması-gönderme

İSTİNAF EDEN

Davalı-birleşen dava davacı vekili

Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedelinin tahsili ve eser sözleşmesinin ayıplı ifası sebebiyle ödenen iş bedelinin tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davaları nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı Davalı-birleşen dava davacı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl dava davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Davalı şirketin talebiyle müvekkilden uyuşmazlık konusu “Zeyer marka Koç Başı” için teklif almak istediğini, davalıya 16/10/2020 tarihli ve 189086 referans nolu teklif sunulduğu, teklifin onaylanması ile “Zeyer marka Koç Başı” olarak tabir edilen “45 derece Spindle Kafa Revizyon İşlemi” işi başlandığı, uyuşmazlık konusu ürüne hem yeni parçalar tedarik edilerek demontaj, montaj işlemi yapıldığı, işbu revizyon işlemi karşısında davalı şirketin KDV hariç 19.750,00 Euro ödemeyi kabul ettiği, bedelin %50'si peşin, kalanı iş bitimiyle ödeneceğinin kararlaştırıldığı,

işin tamamlanarak teslim aşamasında davalı mühendisleriyle davalı işyerine gidildiği, davacı tarafından keyfiyetle montaja izin verilmediği, ürün için başka bir firma ile anlaşılacağının söylendiği, müvekkile kalan bakiyenin ödenmediği, 08/01/2021 tarihinde davalı firmaya sevkinin ve tesliminin yapıldığı, 11/01/2021 tarihinde davalı firmaya gidildiğinde de ana makineye montajına izin verilmediği, davalıya dişli revizyonu için teklif verildiğinni, müvekkilin dişli tamirini yaparak montaja hazır hale getirdiğini, davalı firma yetkilisinin 19/01/2021 tarihli mailinde dişlinin Zeyer firmasına yaptırılacağının belirtildiği,

faturanın bakiyenin Euro karşılığı üzerinden kesildiği, kalan bakiye 9.875,00 Euro bedelin fiilen ödeme tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden ödenmesi gerektiği, yapılan iş için yüksek hız rulmanlarından oluşan malzemelere 17.092,21 TL'nin dava dışı tedarikçiye ödendiği, davacı müvekkilin tüm edimlerini yerine getirdiği,

davalıdan bakiye alacağın tahsil edilmesi gerektiği, davalı şirket tarafından davacı şirkete ödenmeyen, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak koşuluyla, 9.875,00 Euro bakiye bedelin davanın açıldığı tarihten itibaren fiili ödeme tarihine kadar Euro faizi ile birlikte fiili ödeme günündeki TL karşılığı üzerinden ödenmese kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Müvekkil şirket Zayer Platin Bohrwerk Tezgahın 45 derece spındle kafa revizyon işlemi için davalı şirketten teklif aldığını, davalı tarafından müvekkil şirkete 16.10.2020 tarihli ve 189086 referans numaralı teklif formu sunulduğunu teklif formuna göre işin teslim süresinin 35-45 gün olduğunu, sözleşme bedelinin 19.750,00 Euro olduğunu, ödemenin de % 50 peşin % 50 iş tesliminde olacağı kararlaştırıldığını, 20.10.2020 tarihinde davalıya 9.875 Euro ödeme yapıldığını, ancak davalının anlaşmaya aykırı davranarak hasarlı dişlileri ve rulmanları değiştirmediğini,

teslim tarihine yetiştirilemeyen mal çalışır duruma getirilemediğini ve kullanılamadığını, davalı tarafından hatalı ve eksik iş yapıldığını, davalı tarafın 29.09.2021 tarihinde müvekkil şirkete 207.561,33 TL'lik e-arşiv fatura düzenlediğini, müvekkili şirket tarafından Gebze 11. Noterliği'nin 06.10.2021 tarih ve 24813 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile de söz konusu fatura iade edildiğini, müvekkili şirket Zayer Türkiye yetkili servisi olan Dörtem Mühendislik Dış Ticaret Ltd Şti ile anlaşma sağlanarak revizyon işlemi yaptırıldığını,

davalı tarafa ödenen 9.875 Euro iadesini için İstanbul Anadolu 21. İcra Müdürlüğü 2021/19440 E. Sayılı dosyasıyla takip başlatıldığını, davalı taraf kötü niyetli ve haksız bir şekilde icra takibine itiraz ettiğini ve takip durdurulduğunu belirterek davanın kabulü ile davalının İstanbul Anadolu 21. İcra Müdürlüğü 2021/19440 E. Sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, davalının haksız ve kötü niyetli itirazı nedeniyle takip konusu alacağın % 20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

Davacının ticari ilişkiden kaynaklı alacağı bulunduğunu iddia ederek 9.875,00.-Euro bedelin faiziyle tahsili için dava açtığını, davanın reddi gerektiği, Zayer Platin Bohrwerk Tezgahına ait 45 derece Spindle Kafa Revizyon İşlemi için davacıyla 16/10/2020 tarihli ve 189084 referans numaralı teklif formu ilc 35-45 ış günü teslimli, 19.750,00.-Euro bedelli (yarısı peşin kalanı iş bitiminde) olmak üzere taraflar arasında eser sözleşmesi kurulduğu, ticari bir satış işlemi olmadığı, 20/10/2020 tarihinde davacıya 9.875,00.-Euro bedel ödendiği, teslim tarihinde yetiştirilemeyen malın, çalışır duruma getirilemediği,

eksik ve hatalı iş yaptığı, davacı ile mekanik revizyon konusunda anlaşıldığı, Spindle aktarına diştilerinin değişiminin yapılmadığı, bu durumda davacıya malını kabul edilmeyeceğinin söylendiği, montaja izin verilmemesinin gereksiz ve fazladan ış yapılmasını engellemeye yönelik olduğu, zaman kaybına neden olmamak adına montajın kabul edilmediği, müvekkil şirketin, kullanılmaz halde teslim edilen malın Zayer servisi Dörtem Mühendislik Dış Ticaret Ltd.

Şti. firması ile anlaşarak, revizyon işleminin yapılması sağlamak ıçin, 1805/2021 ve 24/08/2021 tarihli raporları düzenlendiği, eksiklerin belirtildiği, beyan edilmektedir.

29/09/2021 tarihinde 207.561,33.-TL tutarlı fatura düzenlendiği, faturanın iade edildiği, davacının üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediği, müvekkil şirketin başlangıçta ödediği 9.875,00.-Euro bedeli de geri ödemediği, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, davanın reddine kararı verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasındaki ayrı yargı çevresinde tarafımızca açılan davayla aynı konuda olduğundan, işbu davanın HMK m.166/2 gereğince Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/915 E. Sayılı dosyasıyla birleştirilmesine karar verilmesine, müvekkiline yapılan ödeme koşulları gerçekleştirilmiş hizmet bedeline ilişkin olduğundan davanın esastan reddine, müvekkili tarafından İstanbul Anadolu 21. İcra Müdürlüğü 2021/19440 E. Sayılı dosyasına yapılan itirazın kabulü ile takibin iptaline, davacı tarafından kötü niyetli olarak açılan icra takibi sebebiyle %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre; "Asıl dava yönünden davanın kabulüne, 9.875,00 Euro alacağın dava tarihi olan 21/11/2022 tarihinden itibaren Devlet bankalarının Euro cinsinden açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanarak fiili ödeme tarihindeki Türk Lirası karşılığının davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, Birleşen İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/18 Esas Sayılı Dosyası Yönünden davanın reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde Davalı-birleşen dava davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Davacı tarafın anlaşmadan kaynaklı yükümlülüklerine aykırı davranarak hasarlı dişlileri ve rulmanları değiştirmediğini, teslim tarihine yetiştirilemeyen mal çalışır duruma getirilemediğini ve müvekkil şirket tarafından kullanılamadığını, taraflar arasındaki maillerden de davacının sözleşmenin gereklerini yerine getirmediği, eksik ve hatalı iş yapıldığı, teslim süresi olarak 35-45 gün belirlemelerine rağmen, malı süresinde teslim edemeyeceğinden ek süre istediği,

ek süre sonunda hala eksik ve çalışamaz durumda mal teslim ettiği görülebileceğini, davacının taraflar arasındaki anlaşma yükümlülüklerini yerine getirmediği bilirkişi raporuyla da ispatlandığını, taraflar arasında yapılan anlaşmada mekanik revizyon üzerinde anlaşma sağlandığını, elektronik parçalar revizyon işleminden hariç tutulduğunu, ancak mekanik parçalar anlaşmaya dahil edilmediğini, davacının dilekçesindeki iddialar asılsız olduğunu, davacı üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediği işin teslimi sonrasında ödemesi kararlaştırılan bakiye bedel de davacıya ödemediğini, istinaf başvurularının kabulüyle,

kararın kaldırılarak asıl davanın reddine, birleşen davanın ise kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl davada eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedelinin tahsili istemine; birleşen dava ise, eser sözleşmesinin ayıplı ifası sebebiyle ödenen iş bedelinin tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı HMK, 6098 sayılı TBK, 6102 sayılı TTK

3. Değerlendirme ve karar

Asıl dava, eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedelinin tahsili istemine; birleşen dava ise, eser sözleşmesinin ayıplı ifası sebebiyle ödenen iş bedelinin tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Mahkemece, asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiş ise de; yapılan inceleme ve araştırma hüküm vermek için yeterli değildir. Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz.

Davacı-birleşen dava davalısı yüklenici, davalı-birleşen dava davacısı iş sahibidir.

Taraflar arasında ''45°Spindle Kafa Revizyon İşlemi''ne ilişkin 19.750 Euro+KDV bedel karşılığında yüklenici tarafından revizyon dair davalı-birleşen dava davacısının siparişi, davacı-birleşen dava davalısının da siparişe ilişkin teklif formu sunması üzerine eser sözleşmesi ilişkisi kurulduğu anlaşılmaktadır. Teklif formunda teslim süresi için 35-45 gün olduğu, yapılan işlem için 19.750,00 Euro ödemenin %50 peşin %50 iş tesliminde yapılacağı kararlaştırılmıştır. İş sahibi firma tarafından 20.10.2020 tarihinde yükleniciye Banka kanalıyla 9.875 Euro ödeme yapılmıştır. İş sahibi tarafından sözleşme konusu iş üçüncü kişilere yaptırılması sebebiyle sözleşmenin eylemli olarak fesh edildiğinin kabulü gerekir.

Eser sözleşmeleri, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmelerdir. Eser sözleşmelerinde kural olarak yüklenici işinin ehli ve basiretli bir iş adamı olarak yükümlendiği imalâtı fen ve sanat kurallarına, sözleşmeye, iş sahibinin amacına uygun tamamlayarak teslim etmek zorundadır. İmalâtın ayıplı olması halinde iş sahibinin hakları TBK 475. maddesinde sayılmıştır.

Buna göre eserin iş sahibinin kullanamayacağı derecede ayıplı olması veya hakkaniyet kaideleri gereği eseri kabul etmesinin iş sahibinden beklenememesi veya eserin sözleşmede açıkça kararlaştırılan nitelikleri taşımaması halinde iş sahibi eseri kabulden kaçınarak sözleşmeden dönebilir.

Aynı maddenin II. fıkrasında ayıbın eserin reddini gerektirecek nitelikte bulunmaması halinde iş sahibinin işin ayıbı oranında bedelden indirim ve eğer aşırı bir masrafı gerektirmez ise bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere eserin ücretsiz onarımını isteyebileceği hükmü getirilmiştir.

İş bedelinin tamamı ödenmeyen sözleşmelere dayalı ihtilâflarda, eksik iş bedeli talep edilemez. İş sahibinin eksik işlerin bedelini yükleniciden talep edilebilmesi için öncelikle iş bedelinin tümünü ödemiş olması halinde saptanan tüm eksik iş bedelinin ya da ödemesi gereken iş bedelinin mahsubu yapıldıktan sonra eksik işlerin giderim bedelinden kalan miktarın yükleniciden istenebilmesi olanaklıdır.

İş sahibi tarafından iş bedelinin tümünü ödememiş olması durumunda, sözleşmenin götürü bedelli sözleşme olduğu dikkate alınarak, yüklenicinin haketmiş olduğu bedel ya da iş sahibinin fazla ödemesi olup olmadığının, davalının gerçekleştirdiği imalatın ayıp ve eksiklikler dikkate alınmak suretiyle gerçekleştirilen imalâtın işin bütününe göre fiziki oranı tespit edilip, bu oranın götürü bedelle uygulanarak ve yapılan ödemeyle karşılaştırılarak hesaplanması gerekmektedir.

Mahkemece asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiş ise de hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan imalatın bütünü itibariyle kabule icbar edilemeyecek derecede ayıplı olup olmadığı tereddüte mahal vermeyecek şekilde belirlenmemiş, başka deyişle, ayıbın eserin tümden reddini gerektirecek nitelikle olup olmadığı ortaya konulmamış,

ayrıca eser sözleşmesine konu bütün imalata konu iş kalemleri ile ayıp ve eksiklikler (montaj ve kurulumun iş kapsamında olduğu gözetilerek montajın tüm iş içerisindeki yerine isabet eden puantaj oranı saptanmak) belirlenmek suretiyle fiziki gerçekleşme oranını yüzde (%) olarak saptanmamıştır.

Hükme esas alınan raporda açıklanan hususlarda açıklama ve teknik değerlendirme bulunmaması ve mahkeme yapılan fiziki oran tespitinde gerçekleştirilmeyen montaj işinin gözetilmemesi sebebiyle anılan rapor hükme esas alınarak karar verilmesi doğru değildir.

Bu durumda mahkemece; yüklenici tarafından gerçekleştirilen imalatın bütünü itibariyle kabule icbar edilemeyecek derecede ayıplı olup olmadığı tereddüte mahal vermeyecek şekilde belirlenmeli, başka deyişle, ayıbın eserin tümden reddini gerektirecek nitelikle olup olmadığı, iş sahibinin ayıp ve eksik iş olarak sürdüğü hususların sözleşme kapsamında olup olmadığı,

sözleşmenin götürü bedelli belirlenmiş olduğu da gözetilerek yüklenici tarafından gerçekleştirilmeyen montaj işinin taraflar arasındaki götürü sözleşmedeki fiziki seviyesinin yüzde olarak ne kadar olduğu belirlenerek bütün imalata göre yüklenicinin gerçekleştirdiği imalatı ayıp ve eksiklikler (montaj işinin yapılmadığı dikkate alınarak) belirlenmek suretiyle fiziki gerçekleşme oranını yüzde (%) olarak belirlenmesi,

bu oranı, götürü bedele (23.305,00 Euro)'ye uygulanması suretiyle iş bedelinin tespiti bu şekilde sözleşme kapsamındaki davacının hakediş bedeli ortaya konmalı, dosyaya rapor sunan teknik bilirkişiden veya yeni bir bilirkişden belirtilen hususları kapsayan gerekçeli ve denetime elverişli rapor veya ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesinden iş sahibinin ispatlanan ödemeleri düşülmesinden sonra asıl ve birleşen dava hakkında karar verilmelidir.

Yukarıda yazılı sebeplerle, davalı-birleşen dava davalı vekilinin diğer istinaf sebepleri incelenmeksizin eksikliklerin tamamlanmasına amacıyla 6100 Sayılı H.M.K'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

* · Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır