Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2025/594 K.2025/1113

Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı menfi tespit ve davalıya fazla ödenen bedelin iadesi talebi nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davalı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde;

Vekil edenin Kocaeli Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün Gebze Mustafa Paşa Mahallesi ... Ada ... Parsel 4 derslik ana okulu ikmal yapım işini aldığını, bu işe yönelik davalı ile aralarında 140.000TL'ye 25.08.2021 tarihinde sözleşme yapıldığını, sözleşmeye istinaden 110.000,00-TL'lik çek verildiğini ve kalan 30.000,00 TL'nin de karşı tarafa ödendiğini, ancak sözleşme konusu işlerin büyük bir kısmının yapılmadığını, tespit raporu ile davalının 16.800,00 TL'lik iş yaptığının tespit edildiğini, işler için başka bir firma ile anlaştıklarını, çekin ibraz edildiğini ve karşılığının ödenmediğini beyan ederek; borçlu olmadıklarının tespitine, yapılan fazla ödemelerin iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

Davacı ile aralarında olan 25/08/2021 tarihli sözleşme kapsamının malzemeli işçilik olduğunu, sözleşmenin 5. maddesinde 140.000,00 TL malların toplam bedeli yazılmış ise de, 110.000,00 malzeme + 30.000,00 TL işçilik bedeli + KDV üzerinden anlaşma sağlandığını, işçilik alacağı 30.000 TL nin sözleşmenin imzalanmasından itibaren 15 gün içinde, malzeme karşılığı 110.000,00 TL nin ise sözleşmenin imzalanması ile birlikte verileceğinin kararlaştırıldığını, 110.000,00 TL bedelli çekin bu nedenle verildiğini, verdiği çekin tedarikçi firma tarafından karşılıksız olması nedeniyle iade edildiğini, daha sonra kendilerine 1.000,00 USD elden ödeme yapıldığını ve malzemelerin şantiyeye gönderildiğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...''Davanın kısmen kabulü ile; davanın tarafları arasında akdedilen 25/08/2021 tarihli satış sözleşmesi başlıklı sözleşmenin ve bu sözleşme uyarınca davacının davalı şirkete vermiş olduğu Ziraat Bankası Kocaeli Alemdar Şubesine ait 04/11/2021 tarihli 110.000,00 TL bedelli keşidecisi davacı, lehtarı ise davalı olan çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacı tarafından davalıya ödenen 41.800,00 TL'nin son ödeme tarihi olan 21/09/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine'' karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Mahkemece, davacı yana 27.09.2022 tarihli 2.duruşmanın 1 no'lu ara kararından başlamak üzere keşif için verilen ara karar bilirkişi ücretleri ve keşif giderleri 19.09.2023 tarihi 5.duruşmaya kadar yatırılmadığını, verilen 2 haftalık kesin süre neticesinde bilirkişi ücretleri davacı tarafından yatırıldığını, celselerin sırf bu yüzden 3 kez ertelendiği düşünüldüğünde mahkeme tarafından kesin süre olmuş bilirkişi ve keşif giderlerinin süresinde yatırılmamasından dolayı davacının bilirkişi ve keşif yapılması talebini reddetmesi gerektiği kanısında olduklarını,

keşif ve bilirkişi incelemesinin yapılmamış sayılmasına göre mevcut davacı delillerine göre tahkikatın neticelendirilmesinin gerektiğini, mahkeme kısmi kabul, kısmi redde konu kararında fazladan ödendiğine karar verilen 41.800,00 TL faizin başlangıç tarihini hatalı değerlendirmiştir.

Davacı tarafça müvekkilin temerrüde düşürülmemesi neticesinde bizce faiz başlangıç tarihi davacı tarafça dava açılış tarihinde harca esas gösterilmeyen ancak 09.07.2024 tarihli duruşmanın ara kararı uyarınca 23.07.2024 tarihinde yatırılan harç ikmal tarihi itibariyle faiz başlangıç tarihine karar verilmesinin gerektiğini, eser sözleşmesinden kaynaklı olan uyuşmazlık netice de yargılamayı gerektirdiğinden aslında harcı yattığını, dava şartının yargılama sürerken giderildiğini,

davacı tarafça harca esas gösterilen ve eksik harcın ikmal edildiği tarih olan 23.07.2024 tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerekirken eksik ve hatalı olarak verilmiş olan kararın bu gerekçeyle de ortadan kaldırılmasını, davacının sözleşme kapsamında edimlerini yerine getirmediğini, ödemesi gereken tutarları süresi içerisinde ödemediği sabitken, işin vekil edence tamamlandığına yönelik savunmalarının mahkemece kabul edilmediğini, idare davacının elektrik işi dışındaki diğer işleri yapmadığını, yapılan işlerde bir çok hata mevcut olduğunu,

mahkemece vekil edenin oransal olarak eksik yaptığı işlerin kalan kısmının kim tarafından nasıl yaptırıldığını, davacı yandan sordurup ispat ettirmesinin gerektiğini, tespit edilen işin tamamlanma oranı çok düşük olup bu konuda hüküm kurmaya ve denetime açık rapor alınmadığını, vekil eden davaya ve ihaleye konu işin tüm elektrik alt yapı işini tamamladığını, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklı menfi tespit ve davalıya fazla ödenen bedelin iadesi talebi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK

3. Değerlendirme ve karar Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı menfi tespit ve davalıya fazla ödenen bedelin iadesi talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hükme karşı davalı vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.

Davacı vekili; müvekkilinin Kocaeli Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün Gebze Mustafapaşa Mahallesi ... ada ... parselde 4 derslikli anaokulu ikmal yapım işini üstlendiğini, bu işin elektrik işlerinin yapımının 25.08.2021 tarihli sözleşme ile davalıya taşere edildiğini, sözleşmeye istinaden davalıya 110.000,00-TL'lik çek verildiğini ve kalan 30.000,00 TL'nin de karşı tarafa ödendiğini, ancak sözleşme konusu işlerin büyük bir kısmının yapılmadığının yaptırılan delil tespiti ile tespit edildiğini beyanla davalıya borçlu olmadığının tespitine ve yapılan fazla ödemelerin iadesine karar verilmesini talep etmiş,

23/07/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile, müvekkili tarafından iadesi istenilen bedelin 53.000,00 TL, davalı şirkete borçlu olmadıkları bedelin ise 123.200,00 TL olduğu beyan edilmiştir.

Davalı vekili; davacının dava dışı idareden ihale yoluyla almış olduğu okul inşaatı işinin elektrik işlerinin yapımını önce dava dışı firmaya taşere etmişse de firmanın işi tamamlayamaması üzerine davacı ile 25.08.2021 tarihli sözleşme imzalandığını, davacının müvekkiline 110.000,00-TL'lik çek verildiğini ancak çekin sorunlu olduğunu, davacının müvekkile 30.000 TL ödemeyi zamanında yapmayıp peyderpey ve gecikmeli yaptığını, müvekkilin yüklendiği işin altyapısını bitirdiğini ve işin tamamlama oranının davacının yaptırdığı delil tespitinde belirlenen orandan daha fazla olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

Davacı iş sahibi, davalı yüklenicidir.

Taraflar arasında davacının dava dışı idareden ihale yoluyla yapımını üstlendiği Kocaeli Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün Gebze Mustafapaşa Mahallesi ... ada ... parselde 4 derslikli anaokulu ikmal yapım işinin elektrik işlerinin davalı yükleniciye taşere edilmesine ilişkin 25.08.2021 tarihli sözleşme düzenlendiği, işin bedelinin 140.000 TL götürü bedel olarak kararlaştırıldığı, sözleşme kapsamından davacının davalıya 110.000,00-TL'lik çek verdiği ve 30.000,00 TL'de nakdi ödemede bulunduğu hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Davacı tarafça Gebze 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/78 değişik iş sayılı delil tespiti dosyasında 14.12.2021 tarihli keşif tarihi itibariyle alınan bilirkişi raporunda dava konusu elektrik işlerinin 6.912 TL sinin dava dışı firmaca yapıldığı, davacı ile davalı arasında kararlaştırılan sözleşme kapsamında davalının üstlendiği işin %12 sini tamamladığı rapor edilmiştir.

Davacı ile dava dışı idare arasında dava konusu okul inşaatına ilişkin hakediş evrakları incelendiğinde; dava konusu inşaat işi kapsamında 3 adet hakediş düzenlendiği, 3. Hakedişin kesin olduğu ve işin geçici kabulünün yapılmış olduğu, hakedişlere esas pursantaj cetvellerinde dava konusu elektirik işlerinin tüm işin %18,6832 oranına tekabül ettiği, 3.8.2021 tarihli 1 nolu hakedişte elektrik işlerinin 0,0609 oranında, 8.10.2021 tarihli 2 nolu hakedişte elektrik işlerinin %3,1743 (tüm elektrik işinin yaklaşık %17 sinin tamamlandığı) oranında, 20.6.2022 tarihli 3 nolu (kesin) hakedişte ise elektrik işlerinin %18,6832 (tüm elektrik işinin tamamlandığı) oranında tamamlandığı anlaşılmaktadır.

Yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre sözleşmenin fesh edilmemiş olması ve hukuken ayakta bulunması halinde kural, gerçekleştirilen imalâtı yüklenicinin yapmış olmasıdır. Bunun aksini süren iş sahibi, yüklenicinin işi eksik bıraktığı ve eksikliği kendisinin giderdiğini yasal delillerle kanıtlamak zorundadır.

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda somut dosya ele alındığında; dava konusu elektrik işlerinin önce dava dışı firmaya taşere edildiği ve işin tamamlanamaması üzerine kalan işlerin taraflar arasında kararlaştırılan 25.08.2021 tarihli sözleşme kapsamında 140.000 TL götürü bedelle davalı yükleniciye taşere edildiği ve işin davalı tarafça tamamlanmamış olduğu özellikle davalı vekilinin davaya verdiği cevap dilekçesi içeriğindeki açıklamalardan anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla, her ne kadar davacı ile dava dışı idare arasında dava konusu okul inşaatına ilişkin hakediş evraklarından dava konusu elektrik işlerinin 20.6.2022 tarihli 3 nolu (kesin) hakedişte tamamlandığı anlaşılmakta ise de, işin davalı tarafça tamamlanmadığı davalı beyanı ve davacının yaptırdığı delil tespiti raporu ile sabit olup davacı iş sahibince yukarıda sözüedilen yüklenici karinesinin aksi ispat edilmiştir.

Davalı yüklenici tarafından davacının yaptırdığı delil tespitinden sonra dava konusu iş kapsamında imalat yaptığı da yasal delillerle kanıtlanamadığından gerek delil tespit raporu ile davacı ile dava dışı idare arasında düzenlenen hakediş evrakları ve gerekse mahkemece yargılama aşamasında yapılan keşif ve bilirkişi incelemelerine göre davalı yüklenici tarafından gerçekleştirilen fiziki seviyenin %12 oranında kaldığı, buna göre davalı yüklenicinin sözleşme fiyatlarıyla 16.800 TL hakedişinin bulunduğu,

davacı tarafından 30.000 TL nakdi ve 30.000 TL de bakiye çek ödemesi olmak üzere davalıya toplamda 60.000,00 TL ödemede bulunulduğundan davacının bakiye 41.800,00 TL davalıya fazla ödemesi bulunduğu, davalının hakediş miktarı gözetildiğinde de ihtilafa konu çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığı anlaşılmakla, mahkemece, dava konusu çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ve davacı tarafça fazladan ödenen 41.800,00 TL'nin davacıya iadesine dair verilen karar yerindedir.

Buna karşılık, davacı tarafça davalıya dava öncesi miktar belirtir biçimde yöntemince ihtarname keşide edilerek davalı temerrüde düşürülmediğinden iadeye karar verilen miktara ilişkin faiz başlangıcının harcın yatırıldığı 23/07/2024 tarihi olarak esas alınması gerekirken ödeme tarihi olarak belirleme yapılması doğru görülmemiştir. Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılması ile yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

* · ... · Başkan · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Katip · ... · ¸e-imzalı