Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2025/735 K.2025/822

2- ... VEKİLİ :Av. ...

DAVALI

ANG OTOMASYON ELEKTRİK MÜŞAVİRLİK VE İNŞAAT SANAYİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - ... - Yeşilyurt Mahallesi Mahmutpaşa Cad. No: 112/1 Başiskele/Kocaeli VEKİLİ : Av. ...

DAVA

Eser sözleşmesinin kaynaklı bononun teminat senedi olmasına dayalı menfi tespit

HÜKÜM

İstinaf başvurusunun esastan reddi

İSTİNAF EDEN

Davacılar vekili

Taraflar arasındaki eser sözleşmesinin kaynaklı bononun teminat senedi olmasına dayalı menfi tespit davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacılar vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;

Vekil edenlerinden ...'in cam montalama konusunda faaliyet gösteren bir şirkette ortak olduğunu, ...'in ise o şirkette işçi olarak çalıştığını, vekil edenleri ile davalı firma arasında inşaatın cam giydirme ve kompozit işlerinin üstlenilmesine ilişkin sözleşme akdedildiğini, sözleşmede iş bedeli olan tutarın belli bir kısmının ön ödeme olarak nakit olarak ödeneceği ve bu ödemeler karşılığında davacı tarafından davalı şirkete teminat senedi verileceği kararlaştırıldığını,

ön ödemenin ilk taksiti olan 50.000,00 TL'nin taraflarına ödendikten sonra davaya konu ... numaralı 07.03.2023 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli senedin davalı firmaya teslim edildiğini, davalı şirkete belediyenin inşaata izin vermediğini, davalı şirket inşaatın devam edemeyeceğini davacıya sözlü olarak bildirdiğini, davalı şirketin inşaatın yapımına izin verilmediğini taraflarına beyan etmesine rağmen inşaatın yapım işlerine kaldığı yerden başka yükleniciler ile devam ettiğini, vekil edenin ise davalı şirketin kendilerine yaptığı ön ödeme ile üstlenilen işte kullanılmak üzere çeşitli malzeme temini için harcama yaptığını,

davalı şirketin sözleşmede kararlaştırılmış olan ön ödemeye ilişkin teminat senedi bedeli için Kocaeli İcra Dairesinin 2023/56554 E. sayılı dosyası ile vekil edenleri aleyhine 50.000,00 TL tutarındaki bono ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatıldığını, vekil edenlerinin sözleşmeye konu inşaatın üstlenilen işinde kullanılmak üzere gerekli olan sair malzemelerinin temini için ikinci ön ödemeyi beklerken ilk ön ödeme tutarının ödenmesi için aleyhlerine icra takibine girişilmiş olmasının sözleşmelerin temelini oluşturan ahde vefa ilkesine aykırı olduğunu,

belirterek vekil edenlerinin borçlu olmadığının tespiti ile Kocaeli İcra Dairesi'nin 2023/56554 Esas sayılı icra takibinin iptaline ve kötü niyetli ve ağır kusurlu olunması sebebiyle de davalı tarafın takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı tarafın cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre; "sübut bulmayan davanın reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel mahkemenin bononun teminat vasfının hakim tarafından yeterince incelenmediğini ve bu hususta yetersiz gerekçe açıkladığını, davalı tarafın kötüniyetli olduğunu ve dürüstlük kuralına aykırı davrandığını, davalının usule ve esasa aykırı sözleşmeyi fesih yoluna gittiğini ve keyfi davranış sergilediğini, paranın amaca uygun kullanımı ve müvekkilinin kusursuz olduğunu, ispat yükünün yanlış belirlendiğini, vekalet ücretinin ve yargılama giderlerine ilişkin hükmün hukuka aykırılık teşkil ettiğini, bu nedenle yerel mahkeme kararının kaldırılarak, davalarının kabulüne karar verilmesini, icra takibinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinin kaynaklı bononun teminat senedi olmasına dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK, 6102 sayılı TTK, 2004 sayılı İİK

3. Değerlendirme ve karar

Dava, eser sözleşmesinin kaynaklı bononun teminat senedi olmasına dayalı menfi tespit talebine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Davacı, takip ve dava konusu senedin teminat senedi olduğu, bononun bedelinin bir kısmıyla malzeme alındığı, geri kalan kısmının iade edildiğini, sözleşmenin davalı tarafından haksız olarak feshedilmesi sebebiyle yapılan takibin hukuksuz olduğu iddiasına dayanmış, davalı eser sözleşmesi uyarınca davacının sözleşmedeki edimlerini yerine getirmediğini gerekçesiyle davanın reddini savunmuştur. Bu durumda ispat külfeti davacıda olup dava konusu senedin teminat senedi olduğunu yazılı delille ispatlamalıdır. 6102 sayılı TTK'nun 776. maddesi uyarınca bonolar kayıtsız ve şartsız belli bir bedeli ödeme vaadini içermekte olup, bunun aksine bononun teminat bonosu olduğunun yazılı bir şekilde ispatı gerekir. ( Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2018/3950 Esas, 2020/656 Karar sayılı kararı da bu yöndedir.)

Kocaeli İcra Dairesi'nin 2023/56554 Esas sayılı takip dosyasına konu edilen bononun, 07/03/2023 tarihinde düzenlendiği, bononun bedelinin 50.000,00 TL, keşidecisinin davacı ..., diğer davacı ...'in kefil, lehtarın davalı ... olduğu, taraflar arasında imzalanan 06/03/2023 tarihli sözleşme ile cam montajı işinin davacılardan ... tarafından üstlenildiği, davalının ise sözleşme bedeli olan 510.000,00 TL ödemeyi taahhüt ettiği, sözleşmenin ilk sayfasındaki hükümlerine göre yüklenici davacının yapılacak nakit ön ödemeler için teminat senedi düzenleyerek davalı iş sahibine teslim etmeyi kabul ettiği görülmüştür.

TTK'nın 689, 690, 778. maddelerine göre yetkili hamilin rehin (teminat) cirosu ile bir bononun veya poliçenin hamili olan kişi, kendi cirantası dışındaki senet borçlularına karşı, kendi adına, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yapabilir. Fakat bir bono veya poliçeyi rehin (teminat) cirosu ile elinde bulunduran hamil, kendi cirantasına karşı kambiyo senetlerine mahsus takip yapamaz. (Baki Kuru, İcra İflas Hukuku El Kitabı, 2013, syf. 765)

Taraflarca imzalanan 06/03/2023 tarihli eser sözleşmesi kapsamında davacıların Ang Otomasyon Elektrik'e alt olan ... adresindeki ... projesindeki cam giydirme ve kompozit işlerinin anahtar teslim yapım işini üstlendiği, sözleşme bedelinin 510.000,00 TL olarak belirlendiği, sözleşmede yüklenici davacının yapılacak nakit ön ödemeler için teminat senedi düzenleyerek davalı iş sahibine teslim etmeyi kabul ettiği, sözleşmeye göre ilk ödeme olan 50.000,00 TL'nin 07.03.2023 tarihinde verileceği kararlaştırıldığı ve ödemenin bu tarihte gerçekleştirildiğini, bunun üzerine davacı tarafça dava konusu bononun davalı tarafa verildiği anlaşılmıştır.

Dava konusu bonunun 07/03/2023 düzenleme tarihli, 50.000,00 TL bedeli, keşidecisinin davacı ..., diğer davacı ...'in kefil, lehtarının davalı ... olduğu, avansın ödeme tarihi ile senetin düzenlenme tarihi, miktarın ve taraflarının aynı olduğu, bu hali ile sözleşme hükümlerinin değerlendirilmesinde bononun teminat senedi olduğu açıktır.

Teminat senedi sözleşmeden bağımsız olarak kambiyo senetlerine mahsus icra takibine konu edilemeyecek olup, dava konusu olan Kocaeli İcra Dairesi'nin 2023/56554 Esas sayılı takip dosyasının dayanağının yalnızca teminat senedi olduğundan teminat bonosunun sözleşmeden bağımsız şekilde kambiyo takibine konu edilemeyecektir.

Dava menfi tespit davası olarak açılmış olup, davacının talebi takibe yönelik usuli itirazlarla sınırlı olmadığı ve bonodan kaynaklı olarak borçlu olup olunmadığının tespiti gerekmektedir. Davacı taraf, senet miktarının 30.000 TL'nin malzeme alındığını, 20.000 TL'nin ise şirket ortağının hesabına iade edildiğini beyan ederek senedin bedelsiz kaldığını ileri sürmüştür. Davacının kabulünde olduğu üzere satın alınan malzemeler sözleşme konusu işte kullanılmamıştır.

Ayrıca, Sgk kayıtları ile sicil kayıtlarıyla bakiye bono bedelinin iade edildiği kişinin şirket ortağı ya da temsilcisi yada şirketin ticari vekili olmadığı ve dekont açıklamasında sözleşme kapsamında yapılan ödeme olduğu belirtilmediği anlaşılmakla ödemenin sözleşmeye ilişkin olduğu ispatlanamamıştır.

Davacının işin yapılarak teslim edildiği veya davalıdan hak edişin bulunduğu ileri sürülmediğinden davacının sözleşmeden kaynaklanan edimlerini yerine getirmediği, bononun teminat olarak verilmesi senedin doğrudan bedelsizliğine sebebiyet vermeyeceği, teminatı veren teminat altına aldığı taahhüdü yerine getirmiş ise veya teminat gerektiren ihtiyaç ortadan kalkmış ise senet bedelsiz hale geleceği, yani senet teminat senedi olarak verildiğinde teminat rizikosunu gerçekleşinceye kadar geçici bedelsizlik gerçekleşince de kesin bedelsizliğin söz konusu olacağı,

borçlu lehdara karşı teminatın kapsamına aldığı rizikonun gerçekleşmediğini yani temin edilen koşulların bulunmadığını senedin bedelsiz kaldığını şahsi defii olarak ileri sürebileceği, yukarıda da detaylı olarak vurgulandığı üzere davacı şahsi defiisi olan bedelsizliği ispat yükü altında olduğu, ancak bu ispat külfetini yerine getirmemiş olmakla davacının borçlu olmadığının tespiti davasının reddine dair Mahkeme kararında bir isabetsizlik bulunmamış, davacının bu yöne değinen istinaf isteminin esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

* ... Başkan ... ¸e-imzalı ... Üye ... ¸e-imzalı ... Üye ... ¸e-imzalı ... Katip ... ¸e-imzalı