Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2025/753 K.2025/771

Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı tazminat talepleri nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davalı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Vekil eden şirket ile davalı şirket arasında plastik şeffaf eldiven imalatı hususunda sözleşme

akdedilmiş olduğunu, geçerlilik süresinin 28.05.2020 ile 31.12.2020 (7 ay)

tarihleri arasında olduğu, tarafların 3 ay öncesinden yazılı olarak bildirmek kaydı ile

sözleşmeyi sonlandırabileceği, ancak davalı tarafın bu şarta uymaksızın sözleşmeyi fesih

etmiş olduğunu,

Davalı tarafın müvekkil şirketin üreteceği her 1 kg ürün için KDV hariç 3,50 TL hammadde bedelinden 50 ton ürün satın almayı taahhüt etmiş olduğunu, fireli çıkan ürünleri hammadde kilogramını 2,50 TL eksiği tutar ile müvekkil şirkete fatura ederek iade etmeyi

kabul etmiş olduğunu,

davalı tarafın her ay almayı taahhüt ettiği 50 ton ürünün tamamını değil bir kısmını almamış olduğunu, vekil eden şirkete iadesi gereken firelerin önemli bir kısmını iade etmemiş olduğunu, vekil eden şirketin “plastik poşet” imalatı yapıyorken davalı tarafın mezkûr sözleşme ile

teşvik etmesi üzerine “plastik şeffaf eldiven imalatı” alanında ilave yatırım yapmış

olduğunu, vekil eden şirketin, davalı tarafın sözleşmeye sadık kalması durumunda 7 aylık süre sonunda 350 ton bobini davalıya satmış olacağını, ancak yaklaşık 148 ton ürünü satabilmiş olduğunu, üretilen ürünlerin 1 kilogramının %55’inin fire (deşe) verdiğini, sözleşme gereği iade

edilmesi gereken deşe miktarının ancak 7.160 kg’ını iade alabildiklerini, 148 ton

ürünün deşe miktarının yaklaşık 81,4 ton (814.000 kg) tuttuğunu, davalı tarafın yaklaşık

74,24 ton deşeli ürünü müvekkil şirkete iade etmemiş olduğunu, vekil eden şirketin sözleşme gereği deşeleri 2,50 TL/kg’a iade alıp, 1,00 TL/kg maliyet ile hammaddeye dönüştürerek 1,50 TL/kg kazanabilecek olduğunu, sözleşmedeki ürün fiyatını belirler iken bu deşelerden alacağı tutarı hesaba katmak suretiyle fiyat vermiş olduğunu, iade edilmeyen deşeler sebebiyle müvekkilin maddi zarara uğramış olduğunu, vekil eden şirketin sözleşmeye güvenerek her ay 50 ton ürün yapabilmek adına 141.600,00

TL’ye bir adet “bodinoz makinesi” aldığını, makinelerin iyileştirilmesi için

115.640,00 TL masraf etmiş olduğunu, o tarihte piyasada yoğun talep gören ürünlerin

üretimi için makinelere ödenen bedellere karşın alınan bodinoz makinesinin şimdi

100.000,00 TL etmediğini,

davalının sözleşmeye aykırı olarak 200 ton eksik siparişte bulunmuş olduğunu, müvekkili

şirketin 1,75 TL/kg kârdan zarar etmiş olduğunu, davanın kabulünü fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak

kaydıyla şimdilik 35.000,00 TL alacağın ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar

verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

Vekil eden şirketin 2014 yılından beri kırtasiye, plastik ve piknik malzemeleri ithalatı ve

ihracatı yapmakta olduğunu, vekil eden şirket ile davacı şirket arasında “plastik şeffaf eldiven imalatı” hususunda imalat

sözleşme akdedilmiş olduğunu,

28.05.2020 ile 31.12.2020 tarihleri arasında geçerli olan sözleşmenin eser

Sözleşmesi niteliğinde olduğunu, davacı tarafın sürekli olarak ayıplı ürün üretimi yapması

nedeniyle müvekkil şirketin sözleşme hükümlerine uygun olarak sipariş vermeyi durdurmuş

olduğunu,

davacı tarafın sözleşmedeki edimlerini yerine getirmemiş olduğunu, taraflarınca

ayıp ihbarının e-posta ile yapılmış olduğunu ve sözleşmede belirtilen tek taraflı fesih hakkının kullanılmış olduğunu,

müvekkili şirketin defalarca ayıp ihbarı yapmış olmasına karşın davalı tarafın cevap vermediği gibi Ağustos 2020’den sonra siparişin taraflarınca durdurulmuş olmasına rağmen

bu durum için dahi kendilerine ihbarda bulunmamış olduğunu, siparişlerin sözleşmeye aykırı olarak ayıplı teslimi dolayısıyla haklı nedenle sözleşme gereği

olarak müvekkil şirketin herhangi bir tazminat ödemeksiniz fesih hakkının olduğunu, vekil edeni firmanın alım garantisi vermemiş olması dolayısıyla sipariş

verilmemiş olmasının davacıya tazminat talep etme hakkı vermediğini, sözleşmenin feshi için davacı şirkete 10.08.2020 tarihli e-posta

gönderilmiş olduğunu, davanın reddine karar

verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...''Davanın kısmen kabul-kısmen reddine,davacının iade edilmeyen deşeler nedeni ile oluşan tazminat talebinin kısmen kabulüne, 68.442,76.-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,Davacının ilave makine alımı ve mevcut makinelerin iyileştirilmesi nedeni ile doğan tazminat talebinin reddine, davacının mahrum kaldığı kar kaybı talebinin reddine'' karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Mahkeme davanın esasını oluşturan deşe hususunun ne olduğunu yeterince inceleyip anlamadan, delilleri yeterince tetkik etmeden aleyhe karar verdiğini, vekil eden şirketin davacı şirketle yazılı protokol kapsamında bedelini ödeyerek davacı şirketten plastik eldiven imal etmek üzere plastik bobin satın aldığını, vekil edenin davacıdan bedelini ödeyerek satın aldığı bobinlerle plastik eldiven imalatı esnasında ortaya çıkacak deşe miktarını satma karşılığında da davacıdan hiç bir fiyat indirim ve iskonto almadığını,

bedelini tam olarak ödeyerek satın aldığı bobinlerden plastik eldiven üretimi esnasında ortaya çıkan ve mülkiyeti vekil eden şirkete ait olan deşeleri davacı şirkete satma gibi bir yükümlülüğünün bulunmadığını, vekil eden tamamen mülkiyeti kendisine ait olan deşeleri ilk zamanlarda davacıya taraflar arasında kararlaştırılan 2,75 TL birim fiyat üzerinden satmış ise de daha sonradan;

davacı şirketin sattığı ürünlerdeki kalite düşüklüğü ve ayıp'tan dolayı %60 lara varan deşe çıkarması sebebi ile vekil eden şirket hem kalitesiz ve ayıplı bobin üretip vekil edene teslim eden davacı şirkete ucuz fiyatla deşeleri vermek sureti ile mükafatlandırmamak ve hem de ortaya çıkan bu yüksek deşe miktarını yeniden üretime ve ekonomiye kazandırmak için vekil eden şirket kendisi makine satın alarak mülkiyeti kendisine ait olan deşeleri değerlendirerek şirket menfaatine kaynak yarattığını, tam aksine vekil edene ait olan ve bedeli vekil eden tarafından ödenmiş bobinlerden ortaya çıkan deşe, Fire,

Hurda Malzemeyi vekil eden şirketin başlangıçta değerlendirme sıkıntısı olması Sebebi İle davacı şirketin kgını 2,75 TL fiyat üzerinden vekil eden şirketten satın alma taahhüdü olduğunu, vekil edenin mülkiyeti kendisine ait olan deşeleri davacıya satıp satmamakta muhayyer olduğunu, vekil eden şirketin mülkiyet hakkı kendisine ait olan deşeleri davacıya satmadığından dolayı davacının zarara uğradığını ve deşe miktarının tazminini talep etmesinin ne taraflar arasındaki yazılı sözleşmede ve ne de yasal olarak hiç bir dayanağı bulunmadığını, davanın reddini, Arabuluculuk Ücreti,

yargılama harç ve masrafları ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklı tazminat talepleri istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK

3. Değerlendirme ve karar

Dava; eser sözleşmesinden kaynaklı tazminat taleplerine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

İlk derece mahkemesinin 2021/28 E. 2023/919 K. sayılı ilamı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmesi üzerine taraf vekillerince istinaf yasa yoluna başvurulmuş, vaki istinaf başvurusu nedeniyle dairemizin 2024/215 E, 2024/656 K sayılı ilamı ile mahkeme kararının 6100 sayılı HMK.353/1-a-6 maddesi uyarınca eksikliklerin giderilmesi amacıyla kaldırılmasına karar verilmiştir.

Dairemizin 2024/215 E, 2024/656 K sayılı kararında;

‘’….

Bu durumda mahkemece; gerektiğinde mahallinde keşif de yapılmak suretiyle daha önce rapor düzenleyen bilirkişilerden alınacak ek raporla veya yeniden oluşturulacak bilirkişilerden alınacak raporla, dosyadaki tüm deliller incelenmek suretiyle dava konusu ürünlerin ayıplı olup olmadığı yahut davacı üretiminin sözleşmenin 6.1.1 maddesine aykırı olup olmadığının belirlenmesi, davacının sözleşmeye aykırı üretimine dayalı davalının ayıp iddiasının kanıtlanamaması durumunda davacı tarafın kar kaybı talebi hakkında yöntemince hesaplama yapılması,

öte yandan, sözleşme gereği ürün işlenirken ortaya çıkan ve davalı tarafça iade edilmediği öne sürülen fire bedelinin kararlaştırılan sözleşmedeki "hammadde-2,75 TL" olarak düzenlenen fiyatlama gözönüne alınarak iade edilmeyen fire bedelinin tespit ve hesaplanması yapılmak suretiyle belirtilen yönlerde denetime elverişli ve gerekçeli rapor alınarak sonrasında oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.…’’ Denilerek mahkeme kararı kaldırılmıştır.

Kaldırma kararı sonrasında mahkemece, bilirkişi incelemesi yapılarak yazılı şekilde hüküm kurulmuş, hükme karşı davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Davacı vekili; taraflar arasında plastik eldiven imalatı konulu sözleşme imzalandığını, davalının sözleşmeyi yazılı bildirim şartına uymadan feshettiğini, taahhüt ettiği gibi her ay 50 ton ürün almadığını, iadesi geren firelerin bir kısmını iade etmediğini, davacının sözleşme gereklerini yerine getirebilmek için ilave makine alımı ve iyileştirmesi yaptığını, sözleşmenin haksız feshi nedeniyle davacının zarara uğradığını, zarar kalemlerinin; iade edilmeyen deşeler nedeni ile ortaya çıkan zarar, ilave makine alımı ve mevcut makinelerin iyileştirilmesi kaynaklı zarar, kar mahrumiyetinden ibaret olduğunu belirterek davanın kabulünü talep etmiştir.

Davalı vekili; davalının, davacının sürekli olarak ayıplı üretim yapması nedeniyle sipariş vermeyi durdurduğunu, davalının tek taraflı fesih hakkını kullandığını, E-posta ile davacıya bildirim yapıldığını, sözlü olarak da defalarca bildirim yapıldığını belirterek davanın tüm talepler yönünden reddini talep etmiştir.

Taraflar arasındaki bila tarihli "İmalat(Fason) Sözleşmesi" ile, davacı Askim Plastik ... Ltd. Şti.'nin imalatçı, davalı Ece Piknik ... A.Ş.'nin sipariş veren olarak anıldığı, 2. maddeye göre, aylık üretim adetlerinin 28 Mayıs 2020-31 Aralık 2020 tarihleri arasında geçerli olmak üzere, aylık 50 bin ton bobin üretileceği, ürün işlenirken çıkan orjinal firenin "hammadde-2,75 TL" den imalatçıya fatura edilerek iade edileceği ve diğer hususlar sözleşmede detaylı olarak kararlaştırılmıştır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında “plastik şeffaf eldiven imalatı” hususunda 28.05.2020 ile 31.12.2020 (7 ay) tarihleri arası dönem için fason imalat sözleşmesi ilişkisi bulunduğu, davalı tarafça sözleşmenin süresinden evvel davacının edimlerini ifa etmediği gerekçesiyle feshedildiği, mahkemece toplanan delillerden, davacı tarafça üretilip davalıya teslim edilen net ürün miktarının 117.307,80 Kg olduğu, kararlaştırılan sözleşmede, ürün işlenirken çıkan orjinal firenin "hammadde-2,75.-TL" den imalatçıya fatura edilerek iade edileceği hususu düzenlendiği,

mahkemece dinlenen davalı tanığı ...'in, %60'lar civarında deşe çıktığı yönündeki beyanı doğrultusunda mahkemenin aldırdığı bilirkişi raporunda sektör ortalaması fire oranı %45'in uygulanması gerektiği yönündeki seçeneğin esas alınmasının yerinde olduğu, buna göre, 117.307,80 Kg üründen %45 fire ile 52.788,51 kg deşe çıkacağı, bunun 7.160 kg ının davalı tarafça davacıya iade edildiği, davalının davacıya iade etmediği bakiye 45.628,51 kg deşe bulunduğu ve bunun birim fiyatı 4.70 TL ise de davacı tarafça davalıdan sözleşme ile 2,75 TL den alınacağının kararlaştırıldığı,

davalının 45.628,51 kg deşeyi davacıya iade etmeyerek davacının zararına neden olduğu, sözkonusu zararın mahkemece davacı tarafın kazancının 1,5.-TL olacağını bildirmesi ve bu yöndeki ikrarı dikkate alınarak 1,5.-TL fire birim fiyatı ile yapılan hesaplama sonucunda 45.628,51.-TL * 1,5.-TL = 68.442,76.-TL olduğu yönündeki kabulün oluşa ve dosya kapsamına uygun düştüğü anlaşıldığından bu miktar yönünden davanın kısmen kabulüne dair verilen karar yerinde görülmüştür.

Açıklanan nedenlerle; mahkeme kararı yerinde görüldüğünden, davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip ... · ¸e-imzalıdır