Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2022/2508 K.2024/195

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı dava dilekçesinde özetle; davalı S.S. Atso Toplu İşyeri Yapı Kooperatif üyesi olduğu dönemde aidat ödemelerinden kaynaklı faiz alacaklarının fazla tahsil edildiğini belirterek 13/12/2021 tarihinde yapmış olduğu ödemenin fazla olan 23.262,49-TL'nin istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ...'in hisselerini 13/02/2021 günü Yönetim Kurulunun 2021/4 sayılı kararı ile ...'e 2021/45 sayılı kararı ile ...'e satmış olduğunu, bu sebeple davacının davalı kooperatifte üyeliği kalmadığını, bu sebeple husumet yönünden itirazları bulunduğunu, dava dilekçesinde bahsi geçen %3 lük oranın yönetim kurulunca alınan bir karar olmadığını, bu oranın 18/04/2018 tarihli genel kurul toplantısında alınan bir karar olduğunu ve davacının da bu genel kurul toplantısında bu karara evet oyu kullandığını, yasal itiraz süresi olan bir aylık sürenin geçtiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... Davanın dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı istinaf dilekçesinde özetle. "Mahkemenin kararı açıkça hukuka aykırıdır. Nitekim, karar gerekçesi incelendiğinde kooperatif hissesini devrettiğim kızımın söz konusu hisseyi borç ile aldığına ilişkin bir yanılgı söz konusudur. Söz konusu tarihte, banka hesaplarımın aynı gün içinde yüklü miktarda eft'ye müsaade etmemesi sebebiyle söz konusu eft kızım olan ... tarafından ve detaylı bir açıklama yapılarak gerçekleştirilmiştir.

Bu açıklama incelendiğinde söz konusu ödemenin şahsımın borcuna yönelik olduğu açıktır. Borçlar Kanununun açık hükmü uyarınca söz konusu ödemenin hangi banka hesabından yapıldığının bir önemi bulunmamaktadır. Bu sebeple, şahsım adına ödenen şahsımın borcuna yönelik kooperatif tarafından tahsil edilen açıkça hukuka aykırı faiz bedelinin iadesini istemekte açıkça hukuki faydam vardır.

Bu sebeple de mahkemenin kararı açıkça usulsüz ve hukuka aykırıdır, ayrıca, birlikte hesaplanmış olan avukatlık ücreti de hatalıdır. Söz konusu karar esasa dahi girilmeksizin usulden reddedilmiştir. Söz konusu vekalet ücretinin 2.250TL olarak hesaplanması gerekirken 9.200TL olarak hesaplanmıştır" beyanı ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

DELİLLER

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/09/2022 tarih, 2022/560 Esas - 2022/1340 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; alacak istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın "Davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine" karar verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde ; davacının, davalı S.S. Atso Toplu İşyeri Yapı Kooperatif üyesi olduğu dönemde aidat ödemelerinden kaynaklı faiz alacaklarının fazla tahsil edildiğini belirterek 13/12/2021 tarihinde yapmış olduğu ödemenin fazla olan 23.262,49-TL'nin istirdadına karar verilmesi için eldeki davanın açıldığı, ilk derece mahkemesince açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verildiği, verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Eldeki davada; dosyaya sunulan 13/12/2021 tarihli 44 ve 45 sayılı kooperatif yönetim kurulu kararlarından, davacının, kooperatifteki ortaklık paylarını eşi ... ile kızı ...'e devrettiği ve bu devrin yönetim kurulunca onaylanması ile kooperatifteki ortaklığının sona erdiği anlaşılmaktadır. Dava dilekçesine ekli dekontta aynı tarihte yeni ortak ...'in kendi banka hesabından davalı kooperatifin hesabına "... aidat ve faiz borcu " açıklaması ile 139.000,00 TL ödeme yapıldığı, davacının yeni ortak olan eşinin hesabından yapılmış olan bu ödemenin 23.262,49 TL sinin fazla ödeme olduğunu belirttiği anlaşılmaktadır.

Kooperatif ortaklığı devredilebilir, ancak ortaklık sıfatı payın devralınması ile otomatik kazanılamaz, devralanın KK’nın 8. maddesi uyarınca giriş isteminde bulunması, yönetim kurulunun da aynı maddenin 2. fıkrasına göre gerekli incelemeyi yapması ve bu kişinin ortak olabilmek için gerekli şartlara sahip bulunması hâlinde, anılan kişiyi kooperatife kabul etmesi, aksi hâlde talebin reddedilmesi gerekir.

Kanun “devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması hâlinde” o kişiyi kabul etmesi zorunluluğunu yüklemiştir. Yönetim kurulu, ortaklığı devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması hâlinde, bu kişiyi ortaklığa kabul eder (KK m. 14). Devralanın kooperatif tarafından ortaklığa kabulü ile devir eden kooperatiften çıkmış olur. Ortaklığın devri için alacağın temliki hükümleri uygulanır, ancak devrin kooperatifçe kabulü şarttır.

Kooperatif kabul etmemiş ise yapılan devir geçersizdir (Poroy, Reha/ Tekinalp, Ünal/ Çamoğlu, Ersin: Ortaklıklar ve Kooperatif Hukuku, İstanbul 2005, s. 966, 972).

Kooperatifler Kanunu’nun 35. maddesi uyarınca; ortakları şahsen sorumlu veya ek ödemelerle yükümlü bir kooperatifte, durumunu bilerek yeni giren ortak, girişinden önce doğmuş olan borçlardan diğer ortaklar gibi sorumlu olur.

Kural olarak, payın devralınması suretiyle ortak olunması hâlinde kooperatife yeni giren ortak tüm hak ve borçları ile ortaklık sıfatını kazandığından devreden ortağın önceden kabul ve taahhüt etmiş olduğu şahsi sorumluluk veya ek ödeme yükümlülükleri ortaklık sıfatını sonradan kazanan ortak için de geçerlidir. Hâliyle bu kişilerin ayrıca bir kabul ve taahhütte bulunmalarına lüzum yoktur (Örnek, Özge: Yargıtay Kararları Işığında Kooperatif Ortaklarının Hakları, Yükümlülükleri ve Sorumlulukları, Ankara 2020, s. 135). (Emsal Hukuk Genel Kurulunun15.03.2022 tarihli 2017/(23)6-2621 Esas 2022/306 Karar sayılı ilamı)

Taraf sıfatı, dava konusu hak ile kişiler arasındaki hukuki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisi olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı dava konusu hakkın sahibini, davalı sıfatı ise o hakkın yükümlüsünü anlatır. Uygulamada davacı sıfatı aktif husumeti, davalı sıfatı pasif husumeti karşılayacak şekilde kullanılmaktadır.

Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise davayı bu kişi veya kişilerin, kime karşı bu hukuki korunma isteniyor ise o kişi veya kişilere karşı açılması gerekir. Taraf sıfatı maddi hukuka göre belirlenir.

Taraf sıfatı bir def'i değil itiraz olduğundan taraflarca süreye ve davanın aşamasına bakılmaksızın her zaman ileri sürülebileceği gibi ileri sürülmemiş olsa dahi mahkemeler ve temyiz halinde Yargıtay'ca kendiliğinden gözetilir (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 12.10.2016 gün 2016/4130 Esas, 2016/4227 Karar sayılı ilamı ve benzer içtihatları).

Eldeki davada, ilk derece mahkemesince; davacı kooperatifteki ortaklık paylarının tamamını dava öncesinde dava dışı eşine ve kızına devretmiş ve bu devir yönetim kurulunca onaylanarak ortaklığı sona ermiştir. Yapılan ödeme de davacı tarafından değil yeni ortak ... tarafından yapılmış görünmektedir. Bu haliyle davacının bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmamakta olduğu görüş ve kanaatiyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine şeklinde karar verilmişse de, davacının eldeki davada aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığından, mahkemece davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan reddedilmesine karar vermek gerektiğinin düşünülmemesi doğru olmamış bu nedenle de verilen kararın kaldırılması gerektiği anlaşılmıştır.

Gerekçeli karar başlığında; davalı vekilinin adresinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.

Bu nedenlerle; davacının istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle reddine, yerel mahkemenin kararının kaldırılmasına dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir hususta bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere ;

1-Davacının ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle ESASTAN REDDİNE,

2-Kamu düzeni nedeniyle Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/09/2022 tarih, 2022/560 Esas ve 2022/1340 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince, KALDIRILMASINA,

YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,

a)Davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan REDDİNE,

b)Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 80,70-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 316,57-TL'nin yatıran tarafa karar kesinleştiğinde talep üzerine iadesine,

c)Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 9.200,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

ç)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

d)Gerekçeli kararın HMK nun 321/2 maddesinin son cümlesi gereğince talep aranmaksızın tebliğine,

e)Karar tebliğ giderleri düşüldükten sonra artan gider avansının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,

3-İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;

a)İstinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,

b)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından, istinafa gelirken peşin alınan 80,70-TL'nin mahsubu ile kalan 346,90-TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302/5 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

c)İstinaf eden tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,

ç)İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca; karar kesinleştikten sonra ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,

d)İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

4-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.05/02/2024

... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*