Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/1026 K.2024/1553

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ile yapılan KOTUS protokolü uyarınca toplu taşıma hizmeti verdiğini, davalının müvekkiline üye olmayıp ... ve ... plakalı otobüsler ile toplu taşıma faaliyeti gösterdiğini, belediyenin toplu taşıma araçları çalışma yönetmeliği uyarınca ferdi çalışmanın yasak olduğunu ve kooperatife üye olmak gerektiğini, davalının toplu taşımacılık ruhsatı bulunması ve Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ile KOTUS protokolünü imzalamış olması sebebiyle davalının kooperatif üyelerine sağlanan tüm hizmetlerden yararlandığını,

Kooperatifçilik Genel Müdürlüğünün yaptıkları teftiş sonucunda müvekkiline üye olmayan şahısların üye olmalarının sağlanması ve üye olmayanlardan hizmet bedeli alınması gerektiğinin bildirildiğini, davalıya ihtarname gönderilerek aldığı hizmetlerin bedelini ödemesinin ihtar edildiğini beyan ederek davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasındaki uyuşmazlığın, müvekkilinin üyesi olmadığı bir kooperatife aidat ödemeye zorlanması olduğunu, müvekkilinin KODUS protokolü uyarınca çalıştığını, lakin bireysel taşımacılık yapıyor algısı oluşturulmak istendiğini, kooperatif üyeliğinin zorunlu olmadığını, davacı tarafça hizmet bedeli adı altında zaten müvekkilinden para kesildiğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... Asıl davanın KABULÜ ile 8.621,24-TL'nin ıslah tarihi olan 22/11/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Birleşen davanın usulden REDDİNE, ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davalı karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının 2015 senesinde davacı Kooperatife üye olmak için başvuru yaptığı, başvuru talebinin hiçbir gerekçe gösterilmeden davacı kooperatifçe reddedildiğini, bu red üzerine davalının halihazırda başkanlığını yaptığı S.S.

53 No'lu kooperatifi kurduğu ve İzmit- Derince arasında taşımacılık hizmeti vermeye başladığını, yargılamanın ilerleyen safhalarında da bu durumun kendi tanıkları ve gelen belgelerle de kabul edildiğini, bununla beraber davalının toplam 28 güzergahta hizmet verdiğini ve bu durumun araştırılmasının Mahkemeden talep edilmesine rağmen araştırma yapılmadan karar verildiğini, davacı yanın tüm bu iddialarının dayanağının ise Kocaeli Büyükşehir Çalışma Yönetmeliği olduğunu, bir kişinin aidat ödemesinin tek şartının ve yolunun mevcut kooperatife üye olması olduğunu, huzurdaki davada ise davalı kooperatife üyeliğin söz konusu olmayıp,

kanunen de üye olmasının mümkün olmadığını, davalıdan haksız ve usulsüz kazanç elde edildiğinin açık olduğunu, öncelikle vekaletsiz iş görmeden bahsedilebilmesi için vekaletsiz iş gördüğünü iddia eden kişinin kendi yararına değil iş gördüğü kişi yararına hareket etmiş olmasının gerektiğini, ancak huzurdaki davada kesintinin ve alacak hakkının dayanağını oluşturan hizmetin Belediye tarafından sağlanmakta olduğunu, ücret alacağının kooperatifçe kendi yararına talep edildiğini belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

Davacı vekili tarafından istinaf başvurusuna karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.

DELİLLER

Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/12/2022 tarih, 2018/503 Esas - 2022/701 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Asıl ve birleşen dava alacak talebine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesi kararına karşı asıl dava davalısı, birleşen dosya davacı vekili tarafından asıl dava yönünden istinaf başvurusu yapılmıştır.

İnceleme; 6100 sayılı HMK.'nun 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde; istinafa konu edilen asıl davada; Asıl dosya davacısının İzmit-Derince güzergahında taşıma faaliyetinde bulunduğu, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçinde Çalışan Özel Halk Otobüs, Minibüs ve Dolmuş Taksileri Çalışma Yönetmeliği’nin 7/H maddesine göre toplu taşıma araçlarının çalıştıkları hatlarda ferdi çalışamayacakları, çalıştıkları hatta faaliyette bulunan kooperatife üye olmalarının gerektiği, davalının da davacı kooperatife ait hatta çalıştığı, davacının hizmetlerinden faydalanmasına rağmen ödeme yapmadığından bahisle eldeki davanın açıldığı, davalının davanın reddine talep ettiği, mahkemece yapılan yargılama sonunda asıl davanın kabulüne karar verildiği, karara karşı asıl dosya davalısının istinaf yasa yoluna başvurduğu görülmüştür.

1-Kamu düzeni yönünden yapılan incelemede;

Görevle ilgili düzenlemeler; kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında resen gözetilir. Taraflar da, yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile resen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.

Dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın, bu kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı açıkça düzenlenmiştir.

TTK'nın 5. maddesinde; “aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5-(3) maddesine göre de. Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 99. maddesine göre; bu kanunda düzenlenen hususlardan doğan hukuk davaları, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava sayılır.

Eldeki davada; davalının davacı kooperatifin üyesi olmadığı, bu nedenle davanın kooperatif ve üyesi arasındaki mutlak ticari dava sayılamayacaktır. Davacının tacir olduğuna dair dosya içerisinde bilgi bulunmadığı görülmektedir. Yine davalının davacı kooperatifin ortağı olmadıkları çekişmesizidir.

Esasen uyuşmazlık, davacı kooperatif tarafından sunulduğu savunulan hizmet yada hizmetlerden davalının yararlanıp yararlanmadığı, bu bağlamda yararlanılan hizmet bedellerinin davalı tarafından ödenmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmakta olup, davacı kooperatifin fiilen verdiği hizmet yada hizmetlerin karşılığını davacılardan vekaletsiz iş görme hükümleri çerçevesinde isteyebileceği,(Benzer yönde Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 2017/3024 esas 2018/8319 karar sayılı ilamı, Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 2016/1111 esas 2018/4346 karar sayılı ilamı)davacının talebinin de bu yönde olduğu,

dolayısıyla eldeki davanın mutlak ticari davalardan da olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, istinafa konu edilen asıl dava yönünden; mahkemece öncelikle davalının tacir olup olmadığı araştırılarak davalı tacir değilse görevsizlik kararı verilmesi ve davalı tacir ise davanın esası hakkında karar verilmesi gerektiğinden kararın kaldırılması gerekmiştir. (Benzer yönde dairemizin 2021/112 esas 2021/1907 karar sayılı ilamı) 2-Kaldırma nedenine göre sair istinaf istemleri incelenmemiştir. Açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kamu düzeni yönünden kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının HMK'nın 353-(1)-a)-3) maddesince kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalının; İstinaf Başvurusunun bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

2- Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/12/2022 tarih, 2018/503 Esas - 2022/701 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)-a)-3) ve 355. maddesi uyarınca kamu düzeni gereğince KALDIRILMASINA,

3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,

5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.06/11/2024

... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*