Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/1223 K.2024/1690

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı arasında imzalanan 29.01.2014 tarihli sözleşme gereğince müvekkilinin davalı şirketin Azerbaycan'da yürütülecek temsilcilik işleri, daha önce hazırlanan temsilcilik sözleşmesinde belirtilen görevler, iş geliştirme faaliyetleri, kamu kurum ve kuruluşlarla ilgili bir çok iş takibi, lojistik destek verme gibi bir takım hizmetler sunmayı kabul ve taahhüt ettiğini, müvekkilinin sözleşmenin kendisine yüklemiş olduğu tüm sorumlulukları eksiksiz olarak yerine getirdiğini, davalı tarafça da bu işlerin karşılığında bir kısım ödeme taahhüdünde bulunulduğunu,

müvekkiline Baku Tower Projesi için müşavirlik bedeli olarak 213.200,00 TL, Baku Property projesi için ise 44.940,00 TL komisyon bedeli ödenmesinin kabul ve taahhüt edildiğini, davalı şirketin yapmış olduğu projelerle ilgili hak edişlerini aldığını ancak müvekkiline ödemesi gereken toplam 258.140,00 TL ödemesini yapmadığını, davalı şirkete karşı Körfez İcra Müdürlüğü 2016/502 Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının yetki itirazı üzerine takip dosyası Kocaeli'ne gönderildiğini, Kocaeli 4. İcra Müdürlüğü 2016/11079 Esas sayılı dosyası olduğunu,

borçlu tarafa gönderilen ilamsız ödeme emrine borçlu tarafça bu kez esas yönünden itiraz edildiğini ve takibin durdurulmasına karar verildiğini, borçlunun itirazı haksız ve tamamen kötü niyetli yapılmış bir itiraz olduğunu belirterek fazlaya ilişkin talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydı ile borçlunun haksız olarak yapmış olduğu itirazının iptaline, ve takibin devamına, borçlunun takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında Baku Tower ve Baku Property projelerine ilişkin olarak hizmet sözleşmesi imzalandığını, projeler devam ederken davacının 06/06/2015 tarihinde görevini bıraktığını, taraflar arasındaki hizmet sözleşmesinin 20 TL/ton üzerinden kararlaştırıldığını, davacının görevini bıraktığı tarih itibari ile gerçekleşen üretim ve montajın 777 ton olduğunu, karşılığının 15.540,00 TL olduğunu, davacıya toplamda 88.562,00 TL ödendiğini, davacıya 88.562,00 TL - 15.540,00 TL = 73.022,00 TL fazla ödeme yapıldığını belirterek davanın reddine, davacının alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... 1-Davanın KISMEN KABUL VE KISMEN REDDİNE,

2-Davalının Kocaeli 4. İcra Müdürlüğü'nün 2016/11079 Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin 169.578,00 TL asıl alacak üzerinden ve asıl alacağa takip tarihinden tahsil tarihine kadar işletilecek yasal faizi ile birlikte devamına,

3-Alacak likit olduğundan İİK 67/2. Madde uyarınca 169.578,00 TL üzerinden hesaplanacak %20 oranında icra inkar tazminatına davalıdan tahsil edilerek davacıya verilmesine,

4-İspat edilemeyen fazlaya yönelik alacak ile takip öncesinde temerrüt oluştuğu tespit edilmediğinden işlemiş faiz talebinin REDDİNE ..." şeklinde hüküm kurulmuştur.

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı taraf vekillerince istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece BAM kaldırma kararına uygun şekilde inceleme yapılmadığını, BAM kararının ısrarla üzerinde durduğu noktalarda ek rapor hazırlanması sağlanmadan hüküm kurulduğunu, davacının, 06/06/2015 tarihi itibarıyla görevini bıraktığını ve taraflar arasındaki hukuki ilişkiyi sona erdirdiğini, söz konusu tarih itibarıyla herhangi bir hak ve alacağı bulunmamakta olup, aksine davalı şirkete borçlu olduğunu, dosyaya sunulan ödeme belgeleri dikkate alındığında davacıya hak ettiğinden fazla ödeme yapıldığını,

hatta proje sahibi tarafından davalı şirkete teslim edilmek üzere davacıya emaneten verilen tutara da davacı tarafından el konulduğunu belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece taraflar arasındaki sözleşmenin doğru bir şekilde değerlendirildiğini, davalının işverenden hak ediş alıp almadığının hiç bir öneminin bulunmadığının tespit edildiğini, talimat yolu ile İTÜ'de görevli 3 kişilik inşaat mühendisi bilirkişiler tarafından hazırlanan raporda dosyanın detaylı olarak incelendiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin doğru bir şekilde yorumlanarak hesaplama ve değerlendirme yapıldığını, hatta davalının yapımını üstlendiği projenin dahi detaylı bir şekilde değerlendirildiğini,

yerel mahkemenin bu raporu dikkate alması ve sözleşmeyi de doğru bir şekilde irdelemesinin yerinde olduğunu ancak davacı tarafından yapıldığı iddia edilen ödemeler konusundaki değerlendirmesinin doğru olmadığını, davalının, davanın hiç bir aşamasında ödeme belgesi sunamadığını, sözleşmeye istinaden davacıya yapılan bir ödemenin ispat edilemediğini, her ne kadar mahkemece davacıya yapıldığı iddia edilen ödemelerin 3. kişiler veya başka işler için yapıldığının davacı tarafından yazılı olarak ispatlanması gerektiğine dair değerlendirme yapılmış ise de buna katılmanın mümkün olmadığını,

yerel mahkemece davacıya bir kısım ödeme yapıldığı gerekçesi ile ödendiği iddia edilen rakamın düşülerek karar verilmesinin doğru olmadığını, öte yandan faiz başlangıcının icra takibinden itibaren başlatılmasının da yerinde olmadığını belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

DELİLLER

Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 02/03/2023 tarih, 2022/277 Esas - 2023/149 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; davacı tarafından başlatılan icra takibine yapılan vaki itirazın iptali ile takibin devamı ve icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiş karara karşı taraf vekillerince istinaf yoluna başvurulmuştur. İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde; davacının, davalı ile 29.01.2014 tarihli sözleşme imzaladığı, imzalanan sözleşme gereğince davacının, davalı şirketin Azerbaycan'da yürütülecek temsilcilik işleri, iş geliştirme faaliyetleri, kamu kurum ve kuruluşlarla ilgili iş takibi, lojistik destek verme gibi bir takım hizmetler sunmayı kabul ve taahhüt ettiği, davacının, sözleşmenin kendisine yüklemiş olduğu tüm sorumlulukları yerine getirdiği, davalı tarafça da bu işlerin karşılığında bir kısım ödeme taahhüdünde bulunulduğu,

davacıya Baku Tower Projesi müşavirlik bedeli olarak 213.200,00 TL, Baku Property projesi için ise 44.940,00 TL komisyon bedeli ödenmesinin kabul ve taahhüt edildiği, davalı şirketin yapmış olduğu projelerle ilgili hak edişlerini aldığı, ancak davacıya ödemesi gereken toplam 258.140,00 TL ödemenin yapılmadığı iddiasıyla, davacı tarafından ödenmeyen bu alacaklar için davalı şirkete karşı Körfez İcra Müdürlüğünün 2016/502 Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı,davalının yetki itirazı üzerine takip dosyasının Kocaeli'ne gönderildiği,

Kocaeli 4. İcra Müdürlüğü 2016/11079 Esas sayılı dosyasında davalı tarafından aleyhine başlatılan takibe itiraz edildiği, itirazın hükümden düşürülmesi için eldeki davanın açıldığı, ilk derece mahkemesince açılan davanın kısmen kabulüne karar verildiği, verilen karara karşı taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulduğu, Dairemizin 21/03/2022 tarih, 2021/994 Esas ve 2022/573 Karar sayılı ilamı ile;

ilk derece mahkemesince öncelikle taraflar arasındaki sözleşmeye konu olan Azerbaycan ülkesindeki inşaatların tamamlanma durumları net bir şekilde tespit edilmeli, bunun için gerekli tüm araştırmalar yapılmalı, sonrasında ise taraflar için önemli olan davalının bu inşaatlar için iş verenden hak ediş alıp almadığı, aldıysa ne miktarda aldığının açık olarak tespit edilmesinden sonra ve davacının davalıya verdiği danışmanlık hizmetini tam olarak ne zaman sonlandırıldığının da tespiti ile yapılacak tüm bu inceleme ve araştırma sonrasında gerektiğinde farklı bir heyetten yeni bir bilirkişi raporu aldırılarak,

elde edilecek deliller ışığında oluşacak kanaate göre olumlu olumsuz bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle kaldırılmış ise de Mahkemece; kaldırma kararı öncesinde İTÜ'den seçilen teknik bilirkişilerin hesaplamaları ile davacının sözleşmeden kaynaklı olarak alacağının 258.140,00 TL olduğu hesaplanmış, davalı tarafından yapılan 88.562,00 TL'lik ödeme mahsup edildiğinde davacının alacağının 169.578,00 TL olduğu sabit olduğu,

bu kapsamda Kocaeli 4. İcra Müdürlüğü'nün 2016/11079 Esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 169.578,00 TL asıl alacak üzerinden ve asıl alacağa takip tarihinden tahsil tarihine kadar işletilecek yasal faizi ile birlikte devamına, haksız olarak itiraz edildiği sabit görülen miktar üzerinden davalının icra inkar tazminatına mahkumiyetine karar verilmiştir.

Uyuşmazlık: davacının, davalı ile yapmış olduğu 29.01.2014 tarihli sözleşme nedeniyle komisyon bedeline hak kazanıp kazanmadığı, kazanmış ise miktarının ne kadar olacağı noktasındadır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 190. maddesinde, "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir."; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun(TMK) 6. maddesinde, "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." şeklinde yer alan hükümlerle, açılmış bir davada ispat yükünün kural olarak davacıya yüklendiği tartışmasız olup dosya kapsamında da ispat yükü davacı taraf üzerindedir.

Somut olayda; davacı, davalı ile arasında imzalanan 29.01.2014 tarihli sözleşmenin kendisine yüklemiş olduğu tüm sorumlulukları eksiksiz olarak yerine getirdiğini, davalı tarafça Baku Tower Projesi için müşavirlik bedeli olarak 213.200,00 TL, Baku Property projesi için ise 44.940,00 TL komisyon bedeli ödenmesinin kabul ve taahhüt edildiğini, davalı şirketin yapmış olduğu projelerle ilgili hak edişlerini aldığını ancak müvekkiline ödemesi gereken toplam 258.140,00 TL ödemesini yapmadığını iddia ettiği, davalının ise davacının görevini bıraktığı tarih itibari ile gerçekleşen üretim ve montajın 777 ton olduğunu savunduğu anlaşılmıştır.

Davacının 06/06/2015 tarihinde görevini bıraktığında taraflar arasında uyuşmazlık yoktur. 29.01.2014 tarihli sözleşmede komisyon ödemelerinin hak ediş ödemelerinin paralelinde gerçekleşeceğinin belirtildiği görülmektedir. Bu durumda davalı yanın cevap dilekçesi ile belirtmiş olduğu ton miktarının üzerinde çalıştığını (iş yapıldığını) ve komisyon bedeline hak kazandığını HMK 190. ve TMK 6. Maddeleri gereğince davacının ispat etmesi gerekir.

Dairemiz kaldırma kararında da.

İlk derece mahkemesince öncelikle taraflar arasındaki sözleşmeye konu olan Azerbaycan ülkesindeki inşaatların tamamlanma durumları net bir şekilde tespit edilmesi, bunun için gerekli tüm araştırmaların yapılması, sonrasında ise taraflar için önemli olan davalının bu inşaatlar için iş verenden hak ediş alıp almadığının ve aldıysa ne miktarda aldığının açık olarak tespit edilmesi, sonrasında da davacının davalıya verdiği danışmanlık hizmetinin tam olarak ne zaman sonlandırıldığının tespiti ile farklı bir heyetten yeni bir bilirkişi raporu aldırılarak karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

İlk derece mahkemesince kaldırma kararı sonrası ek rapor alındıktan sonra danışmanlık ücretinin tamamına hak kazanıldığı kabulü ile bakiye alacağa hükmedilmişi ise de varılan sonuç yukarıda yapılan açıklamalara göre yerinde olmayıp kararın kaldırılması gerekmiştir.

Bu durumda ilk derece mahkemesince yapılması gereken iş; yukarıdaki açıklamalar ışığında ispat yükünün davacıda olduğu gözetilerek, 17/08/2020 tarihli bilirkişi raporunda 29.01.2014 tarihli sözleşmede dava konusu işlerin tonajları da yazılmış olsa da (bu tonajların yanında “yaklaşık” kelimesi yazılmıştır) hukuki anlamda işin sonunda ortaya çıkacak nihai tonaj üzerinden mi (nihai tonaj davalı tarafından dosyaya sunulan günlük raporlarda görülmektedir) yoksa sözleşmede belirlenen tonaj üzerinden mi ödeme yapılacağı ile ilgili hukuki değerlendirmenin mahkemeye ait olduğunun belirtilmesi karşısında,

sözleşme yukarıda açıklandığı üzere sözleşme bedelinin ancak işin tamamının yapılması halinde hak edileceğinin kabulü ile davalının cevap dilekçesi ile davacının görevini bıraktığı tarih itibari ile gerçekleşen üretim ve montajın 777 ton olduğunu savunduğu gözetilerek davacının,

davalının cevap dilekçesi ile belirtmiş olduğu tonun üzerinde çalıştığını (is yapıldığı) ispat yükü altında olması nedeniyle dosyadaki delillerin bu kapsamda değerlendirilmesi ve gerektiğinde bilirkişi kurulundan davacının işi bıraktığı 06/06/2015 tarihi itibariyle yapılan işe oranla ne kadar alacağı olduğu ve varsa alacak miktarının belirlenmesi için ek rapor alınarak oluşacak sonuca göre bir karar vermek olmalıdır.

İlk derece mahkemesinin yaptığı yargılama ve verdiği kararda tespit edilen ve yukarıda belirtilen eksiklik ve hatalar dairemizce HMK'nın 353/1-a.6 maddesi kapsamında "uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması" olarak nitelendirildiğinden davacı vekilinin bu aşamada istinaf talebinin değerledirilmesine yer olmadığına, davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacının bu aşamada istinaf talebinin değerledirilmesine yer olmadığına,

2-Davalının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere ESASTAN KABULÜNE,

3-Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 02/03/2023 tarih, 2022/277 Esas ve 2023/149 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

4-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

5-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,

6-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

7-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

8-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

9-İİK'nın 36/5 maddesi gereğince davalı vekilince Kocaeli İcra Dairesinin 2020/35377 Esas sayılı dosyasına sunulan teminatın davalıya iadesine, İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.21/11/2024

... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*