Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/1818 K.2025/273

:...... VEKİLİ :2-....

DAVA

3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit

DAVA TARİHİ : 01/11/2021

KARAR TARİHİ : 13/02/2025

KR. YAZIM TARİHİ : 13/02/2025

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı takip alacaklısı tarafından Gebze İcra Müdürlüğü’nün 2019/4622 Esas sayılı dosya tahtından müvekkil davacıya, davalı takip borçlusu Unigum Gıda Maddeleri San. Tic. A.Ş’nin hak ve alacaklarının haczi için İKK’nun 89/1 ve 2.maddeleri uyarınca gönderilen haciz ihbarnamelerinin usulsüz olarak muhtara tebliği sebebiyle itiraz süresi geçirilmiş ve itiraz edilemediğini,

yine İİK’nun 89.maddesi uyarınca 1. ve 2. haciz ihbarnamelerine 7 gün içerisinde itiraz edilmemesi sebebiyle borç zimmetinde sayılan müvekkili davacıya ikinci ihbara rağmen müddeti içinde itiraz etmemesi sebebiyle borcun zimmetinde sayıldığına dair 3.haciz ihbarnamesi gönderilmiş ve bu ihbarın tebliğinden itibaren 15 gün içinde borcu icra dairesine ödemesi veya malı aynı sürede teslimi ile ihbarnamenin tebliğinden itibaren 15 gün içinde menfi tespit davası açması ve bu davayı açtığına dair belgeyi bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 20 gün içinde ilgili icra dairesine sunması aksi takdirde.

15 gün içinde zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemesi veya elinde sayılan malı icra dairesine teslim etmesi; aksi halde cebri icra yolu ile borcun tahsil edileceği veya malın aynen alınacağı ihtar olunduğunu, süresinde 3.haciz ihbarnamesine itiraz ettiklerini, davacı müvekkil ile davalı takip borçlusu Unigum Gıda arasında Beşiktaş 25. Noterliği’nin 31.01.2018 tarih ve 04376 yevmiye numaralı fason sözleşmesi uyarınca fason üretim konusunda anlaşma olup;

ham madde tedarikinin de tarafımızca sağlanması sebebiyle borçlu olması bir yana müvekkil davacı, alacaklı konumunda olduğunu, söz konusu husus ticari defter ve kayıtlar üzerinden yapılacak bilirkişi incelemesiyle ortaya çıkacağını, bu sebepleplerle davalı takip borçlusuna, borçlu olmadıklarının tespiti ve İKK’nun 89/1 ve 2 uyarınca gönderilen haciz ihbarnamelerinin iptaline, İİK 89/3. maddesi gereğince iş bu menfi tespitini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "...Davanın REDDİNE, ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahal mahkemesinin yargılamanın hukuki mahiyetinde yanılgı içinde olduğunu, huzurdaki yargılamanın konusunun davacı üçüncü kişinin haciz ihbarnameleri tarihi itibariyle davalı takip borçlusuna, borçlu olmadığının tespiti ve İKK’nın 89/1 ve 2 uyarınca gönderilen haciz ihbarnamelerinin iptali istemiyle.

İİK 89/3. maddesi uyarınca açılan menfi tespit davası olduğu, dosyada mübrez 23/03/2023 tarihli bilirkişi raporuyla da; davacı şirketin borçlu olmadığı aksine takip borçlusu şirketten alacaklı olduğu tespit edilmesine rağmen mahkemece taraflar arasında ticari ilişki olduğu şeklindeki isabetsiz bir gerekçeyle haklı davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalı vekili tarafından istinaf başvurusuna karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.

DELİLLER

Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/07/2023 tarih, 2021/803 Esas - 2023/770 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava üçüncü kişinin açtığı menfi tespit talebine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesi kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusu yapılmıştır.

İnceleme; 6100 sayılı HMK.'nin 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde; davalılardan takip alacaklısı ... tarafından tarafından diğer davalı takip borçlusu Unigum Gıda Maddeleri Sanayi ve Ticareti Anonim Şirketi aleyhine takip başlatıldığı, anılan takipten davacıya gönderilen 89/1 ve 2. İhbarnamelerine süresinde itiraz edilmemesi üzerine davacıya 3. İhbarnamenin gönderildiği, davacı tarafından ilk iki ihbarnamenin usulsüz olarak tebliğ edildiği ve davacının takip borçlusuna bir borcunun olmadığı, aksine alacaklı olduğundan bahisle eldeki davanın açıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacının istinaf yasa yoluna başvurduğu görülmüştür.

1-Kamu düzeni yönünden yapılan incelemede;

2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan 3. kişi tarafından açılan borçlu olmadığının tespiti davasında, tarafların tacir ve temel ilişkinin ticari nitelikte bulunduğu ya da borcun kambiyo senedinden kaynaklandığı durumlarda görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi mi yoksa Asliye Hukuk Mahkemesi mi olduğu hususuna BAM Daireleri arasında çıkan uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 06.11.2023 tarih ve 2023/5228 Esas-2023/6468 Karar sayılı İçtihadında;

"...2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkemenin; davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisinin bulunmadığına, yukarıda belirtilen Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığın bu şekilde giderilmesine..." karar verilmiştir.

Anılan Yargıtay İçtihadı ile belirlendiği üzere somut uyuşmazlıkta görevli mahkeme Ticaret Mahkemeleri olmayıp Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Bu durumda ilk derece mahkemesince; davanın görevsizlik nedeni ile dava şartı yokluğundan dolayı usulden reddine karar verilmesi gerekirken esastan karar verilmesi doğru olmadığından kararın kaldırılması gerekmiştir.

2-Kabule göre de. 6100 sayılı yasanın 222.maddesine göre. Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

Diğer tarafın anılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz. Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.

Eldeki olayda; mahkemece davacının defteri incelenmiş, aralarında ticari ilişki olan davalı takip borçlusu Unigum Gıda Maddeleri Sanayi ve Ticareti Anonim Şirketi’nin ticari defterleri ve tarafların BS-BA kayıtları incelenmeden, davalının ticari defterlerinin incelenmesi hususunda 6100 sayılı yasanın 222.maddesindeki hususlar irdelenmeden, anılan yasal düzenlemedeki usul işletilmeden ve davacının defterlerinde davacının takip borçlusuna bir borcu olmadığı tespit edilmesine rağmen sırf taraflar arasında ticari ilişki olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi de hatalıdır.

Gerekçeli karar başlığında; taraf vekillerinin ve davalının adresinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.

Açıklanan bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kamu düzeni yönünden kabulüne, kararın HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzeni gereği kaldırılmasına, yukarıda (1) ve (2) nolu bentlerde incelenenler dışında kalan diğer istinaf istemlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir hususta bulunmadığından; 6100 sayılı yasanın 353/1-a maddesi gereği dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353-(1)-b)-2) madde gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

Davacının istinaf başvurularının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

1-)Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/07/2023 tarih, 2021/803 Esas - 2023/770 Karar sayılı kararının HMK'nın 353-(1)-b)-2) maddesi gereğince HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzeni gereğince KALDIRILMASINA,

YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,

a-Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'ne açılan davanın dava şartı (görev) yokluğu nedeniyle HMK'nın 114-(1)-c) ve 115-(2) maddeler gereğince USULDEN REDDİNE,

Dairemiz kararı kesin nitelikte olduğundan, HMK'nın 20. maddesi uyarınca bu kararının tebliğ tarihinden itibaren (2) haftalık kesin süre içinde ve talep halinde dosyanın yetkili ve görevli Gebze Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, aksi halde ilk derece mahkemesince davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına,

b-6100 sayılı HMK'nın 331-(2) maddesi gereğince görevsizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi hâlinde, yargılama giderlerine o mahkemece hükmedilmesine,

c-6100 sayılı HMK'nın 331-(2) maddesi gereğince görevsizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise, talep halinde mahkemece verilecek ek kararla dosya üzerinden bu durumun tespiti ile yargılama giderleri ve vekalet ücreti hususunda karar verilmesine,

2-)İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;

a)İstinaf Karar Harcının talebi halinde ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,

b)İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,

c)İstinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların, istinaf edenin üzerinde bırakılmasına,

ç)İstinaf eden tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,

d)İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

e)Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

f)Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.13/02/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*