Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/1999 K.2023/1872

:2-... - ... - ...

VEKİLİ

Av. ... - ...

DAVALI :HASIMSIZ

DAVANIN KONUSU

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ :25/04/2023

KARAR TARİHİ :13/11/2023

KR. YAZIM TARİHİ :28/11/2023

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ve yetkilisinin ... adresindeki işyerinde gizli kasada muhafaza edilmekte olan aşağıda numaraları yazılı çekleri ve hem şirketin hem de ...'nun imza kaşesi meydana gelen hırsızlık olayı neticesinde rızası hilafına elinden çıktığını, müvekkili şirket yetkilisi, bayram tatili dönüşünde hırsızlık olayını öğrenmiş ve derhal kolluk birimlerine başvurarak şikayetçi olduğunu, işbu çekleri, müvekkili şirket ve yetkilisinin rızası hilafına elden çıktığını, her ne kadar çekler boş olması nedeniyle henüz kambiyo vasfını haiz değil ise de, çalınan imza kaşesi ile çeklere kaşe basılarak,

boşluklar doldurulmak suretiyle çekler tedavüle konulabileceğini ve müvekkillerin zararına sebebiyet verebileceğini, nitekim benzer bir olayda Yargıtay, bu şekilde çeklerin boş olan kısımların sonradan doldurularak tedavüle sürülmesinin mümkün olduğu göz önüne alınmak suretiyle çeklerin iptaline karar verilmesi gerektiği şeklinde içtihat oluşturduğunu, bu nedenlerle; öncelikle tedbir taleplerinin kabulü ile müvekkilinin ileride telafisi imkansız zararlara uğramasının önüne geçilmesi maksadıyla.

Albaraka Türk Katılım Bankası Gebze Şubesinden alınmış olan davacı Maktekser Makina İş Makineleri Liman Vinçleri İmalat Bakım ve Onarım Sanayi Tic. A.Ş.'ye ait olan iki ayrı koçanda yer alan C1 seri numaralı, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...,..., ..., ..., ..., ..., ..., .., ..., ..., ... çek numaralı çekler, Türkiye Finans Katılım Bankası Anonim Şirketi ...

Şubesinden alınmış olan davacı Maktekser Makina İş Makineleri Liman Vinçleri İmalat Bakım ve Onarım Sanayi Tic. A.Ş.'ye ait olan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... çek numaralı ve ...'na ait olan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... çek numaralı çekler, İşbankası Anonim Şirketi ...

Şubesinden alınmış olan davacı Maktekser Makina İş Makineleri Liman Vinçleri İmalat Bakım ve Onarım Sanayi Tic. A.Ş.'ye ait olan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... çek numaralı çekler hakkında teminatsız ya da uygun görülecek teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına kararın muhatap bankalara bildirilmesini, davanın kabulü ile, Albaraka Türk Katılım Bankası ...

Şubesinden alınmış olan davacı Maktekser Makina İş Makineleri Liman Vinçleri İmalat Bakım Onarım Sanayi Tic. A.Ş.'ye ait olan iki ayrı koçanda yer alan C1 seri numaralı, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... çek numaralı çekler, Türkiye Finans Katılım Bankası Anonim Şirketi ... Şubesinden alınmış olan davacı Maktekser Makina İş Makineleri Liman Vinçleri İmalat Bakım ve Onarım Sanayi Tic.

A.Ş.'ye ait olan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... çek numaralı ve ...'na ait olan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... çek numaralı çekler, İşbankası Anonim Şirketi ... Şubesinden alınmış olan davacı Maktekser Makina İş Makineleri Liman Vinçleri İmalat Bakım ve Onarım Sanayi Tic.

A.Ş.'ye ait olan ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... çek numaralı çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... Davacı hesap sahibi olup, keşideci konumunda olduğundan davanın dinlenebilirlik koşulu oluşmadığı anlaşılmakla çek iptali davasının REDDİNE ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. "Her ne kadar çekler boş olması nedeniyle henüz kambiyo vasfını haiz değil ise de, çalınan imza kaşesi ile çeklere kaşe basılarak, boşluklar doldurulmak suretiyle çekler tedavüle konulabilir ve müvekkillerin zararına sebebiyet verebilir.

Nitekim benzer bir olayda Yargıtay, bu şekilde çeklerin boş olan kısımların sonradan doldurularak tedavüle sürülmesinin mümkün olduğu göz önüne alınmak suretiyle çeklerin iptaline karar verilmesi gerektiği şeklinde içtihat oluşturmuştur (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2013/12236 E.-2014/2603 K.), Kolluk güçlerinin yaptığı soruşturma sonucunda çekleri çalan şahıslar yakalanmış ve ekte sunulan sorgu tutanağı ile tutuklanmışlardır.

Yargıtay kararından da görüleceği üzere davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken eksik ve hatalı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup hükmün bu yönüyle kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesi gerekmektedir" beyanı ile yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

DELİLLER

Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/04/2023 tarih, 2023/331 Esas - 2023/401 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; kıymetli evrakın iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince; "Davacı hesap sahibi olup, keşideci konumunda olduğundan davanın dinlenebilirlik koşulu oluşmadığı anlaşılmakla çek iptali davasının reddine" karar verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde; davacı şirketin kasada muhafaza edilmekte olan çekler ile şirketin yetkilisi konumunda olan ...'nun imza kaşesinin meydana gelen hırsızlık olayı neticesinde rızası hilafına elinden çıktığı, çalınan çeklerin boş yaprak şeklinde oldukları belirtilerek bu çeklerin iptaline karar verilmesi için eldeki davanın açıldığı, ilk derece mahkemesince açılan davanın reddine karar verildiği, verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nun 818/1-s maddesi uyarınca çek hakkında da uygulanacak aynı Yasa'nın 759. maddesine göre çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

TTK'nun 760. maddesine göre mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Aynı Yasa'nın 764. maddesine göre ise elden çıkan çek, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa iptaline karar verilir.

Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu tür davalarda, davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu konusunda, mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunulmasını yeterli saymak gereklidir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek, ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir. Dolayısıyla mahkemeyi tereddüde sevk eden hususlar, esasen anılan davalarda tartışılacaktır.

Çek iptal işlemleri öncelikle mahkemeye bir dilekçe verilmesi ile başlamaktadır. İptal ve ödemeden men talebinde bulunan kişi, zayi olan çekin zilyedi olduğunu gösterir delillerini mahkemeye sunmalıdır. Örneğin; çekin önü ve arkasının yer aldığı bir fotokopisi önemli bir ispat aracıdır. Çek fotokopisinin bulunmaması halinde ise çek bedeli, muhatap banka ticari ünvanı, ödeme yeri, keşide yeri, keşide tarihi ve keşidecinin adının iptal talepli dilekçede gösterilmesi gerekir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 790. maddesinde "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır.

Eldeki davada, ilk derece mahkemesince; dava konusu çeklerde davacının keşideci olduğu, davacının açtığı dava ile keşidecisi olduğu çeklerin iptalini talep ettiği, 6102 sayılı TTK'nun 818/1-s maddesi uyarınca çekler hakkında da uygulanacak aynı Yasa'nın 757 ve devam eden maddeleri gereğince zayi nedeniyle çek iptal davası açma hakkının hamile tanınmış bir hak olduğu, keşidecinin bu hükme dayanarak iptal davası açma hakkı bulunmadığı,

bu nedenle davacının da ihtilaf konusu çeklerin keşidecisi olup 6102 sayılı TTK'nun 757 vd. maddelerine dayanarak çek iptali davası açamayacağından davanın reddine şeklinde karar verilmişse de, davacının da dava dilekçesinde belirttiği üzere iptali istenilen çeklerin boş çek niteliğinde olduğu, eş söyleyişle çeklerin henüz keşide edilmedikleri, dolayısıyla davacıların keşideci olmadıkları, bunun yanında davacıların iptali istenilen çeklerde yetkili hamil olduklarına dair dosyada herhangi bir delil bulunmadığı,

böylelikle davacıların bu çeklerde yetkili hamil olduklarını ispat edemedikleri anlaşılmakla, açıklanan tüm bu neden ve gerekçelerle davanın, davacıların davaya konu çeklerde yetkili hamil konumunda olduklarını ispat edememeleri nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken bunun yapılmayış olması doğru olmamış bu nedenle verilen kararın kaldırılması gerektiği anlaşılmıştır.

Gerekçeli karar başlığında; davacı şirket ve vekilinin adreslerinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir. Bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle reddine, kararın HMK'nın 355. maddesi gereğince kamu düzeni gereğince kaldırılmasına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir hususta bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK.'nun 353-(1)-b)-2) madde uyarınca kararın gerekçesi düzeltilerek esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M

Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere ;

1-Davacının ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle ESASTAN REDDİNE, Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/04/2023 tarih, 2023/331 Esas - 2023/401 Karar sayılı kararının HMK.'nun 355. maddesi gereğince kamu düzeni gereğince KALDIRILMASINA,

YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,

a- Davacıların davaya konu çeklerde yetkili hamil konumunda olduklarını ispat edememeleri nedeniyle DAVANIN REDDİNE,

b-Alınması gereken harç başlangıçta peşin olarak alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

c-Davacı tarafın yapmış olduğu yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,

ç-Davacı tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının işbu kararın kesinleşmesinden sonra 6100 s. HMK’nın 333/1. maddesi gereğince yatırana iadesine,

2-İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;

a-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken harç peşin alındığından, yeniden alınmasına yer olmadığına,

b-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,

c-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davacı taraf üzerinde bırakılmasına,

ç-İstinaf eden davacı tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davacıya iadesine,

d-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

e-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

f-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 13/11/2023

... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*