Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/2146 K.2025/635

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davacının, dava dışı Rüyam Makine Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. şirketinde sigortalı eleman olarak çalıştığını, birikmiş alacaklarına ilişkin işyerinden 35.000,00-TL bedelli 24/11/2022 ödenme tarihli Qnb Finansbank çekini aldığını, davacının ...

Gebze/Kocaeli adresinde bir ev kiraladığını, bu evin eski kiracısı olan davalı ...'un evi tahliye ederken kendi eşyalarını davacıya bırakacağını ve eski kombiyi değiştirerek yenisini takacağını söylemesi üzerine davacının, davalının kendisine vaat ettiği bu mal teslimleri karşısında işveren firmadan aldığı çeki cirolayarak davalıya verdiğini, ancak davalının evi tahliye ederken davacıya vereceğini söylediği hiçbir malı bırakmadığını, bu durumu gören müvekkilinin defalarca aramasına rağmen davalıya ulaşamadığını,

davalının edimini yerine getirmediğinden ve davacıyı dolandırdığından dolayı ve söz konusu çekin tahsili halinde davacının mağdur olacağını belirterek öncelikle çekin Tahsilinin Önlenmesi için tedbiren ödeme yasağı konulmasına ve ilgili bankaya bildirilmesine, davanın kabulü ile borcu olmadığının tespiti ile çekin iptaline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ... 1-Davanın REDDİNE, 2-Mahkememizin 08/03/2023 tarihli tedbir kararının kaldırılmasına ve bu hususta ilgili İcra Müdürlüğü'ne müzekkere yazılmasına ... " karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı söz konusu evi tahliye ederken davacıya vereceğini söylediği hiçbir malı bırakmadığını, eşyaların bırakılmadığını gören davacı defalarca aramasına rağmen davalıya ulaşamadığını ve bu nedenle dolandırıldığını, yerel mahkemeden söz konusu soruşturmanın akıbetinin beklenilmesini çıkacak sonuca göre dolandırıcılık olayının sabit görülmesi halinde işbu davanın da ispatlanacağı davacı tarafça belirtilmesine ve ilk duruşmada da bu husus kabul edilmesine rağmen sonraki duruşma gerekçe gösterilmeksizin vazgeçildiğini, yerel mahkeme tarafından eksik ve yetersiz inceleme neticesinde verilen hüküm haksız ve hukuka aykırı olduğunu, beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı tarafça, istinaf dilekçesine karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.

DELİLLER

Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/06/2023 Tarih - 2022/905 Esas - 2023/644 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; menfi tespit istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde; davalı tarafından, davacı aleyhine Ardahan İcra Dairesi'nin 2023/87 Esas sayılı dosyası ile QNB Finansbank İsmet Paşa Gebze Şubesinden verilme, keşidecisi Rüyam Makine Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., lehtarı ..., cirantası ... olan ... seri nolu, 24/11/2022 keşide tarihli, 35.000,00 TL bedelli çeke istinaden kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatılmasına üzerine, davacı tarafından eldeki davanın açıldığı ve açılan davada çek nedeniyle borçlu olmadığına karar verilmesinin talep edildiği, davalı tarafından davanın reddinin talep edildiği, ilk derece mahkemesince açılan davanın reddine karar verildiği, verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Dosya arasına alınan Ardahan İcra Dairesi'nin 2023/87 Esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; davalı alacaklı tarafından davacı borçlu aleyhine 35.000,00.-TL asıl alacak, 661,88.-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 35.661,88.-TL alacak için kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi yapıldığı görülmüştür.

Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukukî ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit davası olarak adlandırılmaktadır. Menfi tespit davası 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) “ispat yükü” başlıklı 6. maddesinde; kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü tutulmuştur. İspat yükünü düzenleyen 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 190. maddesi “(1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.

(2) Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir” şeklindedir.

Her somut olaydaki maddi vakıaya göre lehine hak çıkaran taraf ve ispat yükü şekilleneceğinden, maddî hukuk kuralına ilişkin bu vakıaların doğru ve net bir şekilde belirlenerek ortaya konulması gerekmektedir. Maddede aksine düzenleme olmadıkça ibaresi eklendiğinden, kanunda ispat yükü ile ilgili özel bir düzenlemeye yer verildiğinde, ispat yükü genel kurala göre değil de kanunda belirtilen özel düzenlemeye göre belirlenecektir.

Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (TMK m. 6). İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.

Ancak takip kambiyo senedine dayandığı zaman, ispat yükü yer değiştirir ve ispat yükü davacı/borçluda olur.

Eldeki dava, zorunlu unsurları ihtiva eden kambiyo senedi vasfındaki çekten kaynaklanmakta olup ispat yükü davacıdadır.

Eldeki davada; davacının kiraladığı evin eski kiracısı olan davalının evi tahliye ederken kendi eşyalarını müştekiye bırakacağını ve eski kombiyi değiştirerek yenisini takacağını söylediği, davacının buna karşılık çalıştığı iş yerinden aldığı QNB Finansbank İsmet Paşa Gebze Şubesinden alınan keşidecisi Rüyam Makine Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., lehtarı ..., cirantası ... olan ... seri nolu, 24/11/2022 keşide tarihli, 35.000,00 TL bedelli çeki davalıya verdiği, davalının taahhüt ettiği yükümlülükleri yerine getirmediği, bunun üzerine, bedelsiz kaldığı iddia edilen çek yönünden borçlu olunmadığına karar verilmesi için eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Eldeki davada, davaya konu edilen çekin veriliş amacının kiralama sözleşmesine bağlandığı; ancak davacı tarafça dosyaya sunulmuş bir kira sözleşmesinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Genel anlamda, çekin verilişindeki temel ilişkinin ancak senede karşı senet kuralı ile ispat edilebileceği gözetildiğinde davacı tarafça delil başlangıcı sayılabilecek delil veya delillerin de dosyaya sunulmadığı görülmüştür.

Öte yandan, davacı tarafından, davalı aleyhine başlatılan soruşturma sonucunun beklenilmesi talep edilmişse de. Gebze Cumhuriyet Başsavcığı'nın 2023/8296 sayılı soruşturma dosyasının incelenmesinde.

2023/8296 sayılı soruşturma dosyasında 19/10/2023 tarihinde şüpheliye atılı suçun işlendiğine dair kamu davasının açılmasını haklı kılacak düzeyde yeterli delilin elde edilememiş olduğundan kamu adına kovuşturma yapılmasına yer olmadığına şeklinde karar verildiği, verilen bu kararın da kesinleşmiş olduğu anlaşılmıştır.

Açıklanan tüm bu neden ve gerekçelerle, ilk derece mahkemesince; "...dosya kapsamında davacının iddiaları dışında davanın kabul edilebilmesine yetecek ölçüde bir yazılı delil olmadığı, davanın kesin delillerle ispatlanamadığı ve bu durumda davalı yönünden ispatlanamayan ve sübut bulmayan davanın reddine..." şeklinde karar verilmiş olmasında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı değerlendirilmiştir.

Gerekçeli karar başlığında dava alt başlığını "Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan" şeklinde yazılması gerekirken uyuşmazlığa uygun düşmeyecek şekilde "Alım Satım" şeklinde yazılması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine, karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-HMK'nın 353-(1)-b)-1) maddesi uyarınca; Davacının İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE,

2-Bakiye 345,55 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302-(5) maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

3-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,

4-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davacı taraf üzerinde bırakılmasına,

5-İstinaf eden davacı tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davacıya iadesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

8-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.28/03/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Katip ... ¸e-imzalıdır.

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*