Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2024/1489 K.2024/1508

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Talep eden vekilinin dava dilekçesinde özetle; talep eden şirketin ... adresinde bulunan şubesinin bulunduğu iş yerinde, 24.05.2024 tarihinde meydana gelen yoğun yağış nedeniyle şirkete air ticari defterlerinde bulunduğu odanın çatısının ve tavanının yıkılması nedeniyle odayı su bastığını, dilekçe ekinde sunmuş oldukları fotoğraflar ve resimlerden bu durumun net bir şekilde anlaşılacağını, bu olay neticesinde şirkete ait ticari defterlerin tahrip olarak zayi olduğunu, tüm bu nedenlerle; zayi olan davacı şirkete ait şirket yönetim kurulu karar defteri, pay defteri, iş sağlığı ve güvenliği defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defterinin zayi olduğunun tespiti ve iş bu defterlerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ... Davacı vekilinin talebinin reddine ... " karar verilmiştir. Bu karara karşı talep eden vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; sunulan fotoğraflardan da anlaşılacağı üzere yoğun yağış sonrası tavandan sızan su ile ticari defterlerin zarar gördüğü, kullanılamaz hale geldiği, okunamaz ve anlaşılamaz bir hal aldığı, ticari defter ve diğer belgelerin kayıtlarının amacının bu defterleri kullanmak olduğu, yağış sonrasında bu ticari defterlerin amacının yitirildiği, bu kayıtlara göre işlem yapılmasının mümkün olmadığı açıkça ortada olduğunu, zayi kelimesinin sadece Türk Dil Kurumu anlamı yorumlanarak fiziken yerinde bulunan belgeler açısından zayi durumunun ortaya çıkmayacağı yorumlaması da kabul edilebilir olmadığını beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

DELİLLER

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/05/2024 Tarih - 2024/305 Esas - 2024/335 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

DAVA; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde; davacı şirketin ... adresinde bulunan şubesinin bulunduğu iş yerinde, 24.05.2024 tarihinde meydana gelen yoğun yağış nedeniyle şirkete air ticari defterlerinde bulunduğu odanın çatısının ve tavanının yıkılması nedeniyle odayı su bastığını ve şirkete ait ticari defterlerin tahrip olarak zayi olduğunu belirterek davacı şirkete ait şirket yönetim kurulu karar defteri, pay defteri, iş sağlığı ve güvenliği defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defterinin zayi olduğunun tespiti ve iş bu defterlerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep ettiği, ilk derece mahkemesice davanın reddine karar verildiği, karara karşı talep eden vekilinin istinaf kanun yoluna başvurduğu anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 82-(7) maddesine göre; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine zayi belgesi verilmesini isteyebilir. Madde metninde yangın, su baskını veya yer sarsıntısı ibarelerinden sonra yer alan "gibi" sözcüğüyle benzer olayların kastedildiği, ziya haline ilişkin sınırlı sayıda bir düzenleme getirilmediği anlaşılmaktadır (Yargıtay 11. H.D. 2016/4865 E. 2017/2800 K.10.05.2017).

Öte yandan, tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir. İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmektedir. Davacı tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlüdür.

İlk derece mahkemesince, zayi belgesi verilmesi için hükümde belirtilen defter ve belgeleri ziyaa uğramasının gerektiği ve zayi olmak ifadesinin "yitmek, kaybolmak" anlamına geldiği, ancak davacının zayi olduğunu ileri sürdüğü defter ve belgelerin tavandan sızan su ile ıslanarak zarar görmesine rağmen bütün olarak zayi olmadığı gerekçesi ile talebin reddine karar verilmiş ise de ilk derece mahkemesince bu kanaate fotoğrafların incelenmesi ile varıldığı dosya üzerinde bilirkişi tarafından yahut mahkeme tarafından fiziki inceleme yapılmadığı, bu hali ile verilen kararın dosya kapsamına uygun olmadığı anlaşıldığından kararın kaldırılması gerekmiştir.

Bu durumda ilk derece mahkemesince yapılması gereken iş; davacının dava dilekçesi ekinde zayi olduğunu ileri sürdüğü belgelerden hangilerinin tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeler olduğu ile bunlardan hangilerinin zayi olduğunun tam olarak belirlenmesi için önceki SMMM bilirkişiden zayi olduğu ileri sürülen defter ve belgelerin fiziki olarak incelenmesi suretiyle ek rapor alınarak sonucuna göre bir karar verilmesi olmalıdır.

Açıklanan nedenlerle; talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının HMK'nın 353-(1)-a)-6) maddesince kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Talep edenin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)-a)-6) maddesi gereğince ESASTAN KABULÜNE,

a-Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/05/2024 Tarih - 2024/305 Esas - 2024/335 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

b-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

2-İstinaf Karar Harcının, talebi halinde ve ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,

3-İstinaf eden tarafından yapılan İstinaf başvuru giderlerinin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından değerlendirilmesine,

4-Kararın, 6100 sayılı HMK'nın 359-(4) maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362-(1)-g) maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.24/10/2024

... Başkan ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Katip ... ¸e-imzalıdır.

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*