Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2024/1808 K.2026/443

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin yetkili hamili bulunduğu ve keşidecisinin General Ticari Araçlar Yedek Parçaları Dış Tic. Ltd.

Şti. olduğu, Türkiye İş Bankası İkitelli Sanayi/İstanbul şubesi nezdindeki 31.12.2022 tarih, 121.650,00-TL bedelli ve ... seri numaralı çek yaprağının, davacı şirketin yedinde iken kaybolduğunu ve bulunamadığını, çekin meşru hamil olmayan 3. kişilerin eline geçmesi ve bu kişilerce tahsili yoluna gidilmesi gözetilerek Balıkesir Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde 2022/898 Esaslı çek iptali davası açıldığını, yetkili hamilin doğru bir şekilde belirlenmesi dava konusu çek için önem teşkil ettiğini, çekin sahibinin tek yetkili ve meşru hamilinin davacı olduğunu,

bu çekin davalı ... tarafından kötü niyetli olarak Akbank'a kredi teminatı olarak verildiğini, bu sebeplerle davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediğini, çekin kaybolmadığını, ayrıca ciro edilen bir çekin kaybolduğuna inanmanın mümkün olmadığını, davacının çeki kullandığını, daha sonra kötü niyetli olarak iadesini istediğini, davalının iyiniyetli ve meşru hamil olduğunu, davalının ibraz süresi içerisinde işlem yaptığından ilgili çekin kambiyo vasfında olduğunu, kambiyo senetlerinin illetten mücerret olduğunu, ayrıca davaya konu çek sebepten mücerret olmakla birlikte davacının iddialarını "senede karşı senetle ispat" kuralı gereğince kesin delille ispat yükü altında olduğunu,

davacının çekin veya bedelinin iadesini talep etmesi halinde öncelikle çekin yetkili hamili iken elinden çıktığını ve sonrasında da davalı tarafın iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiğini, davacı tarafça iki hususa yönelik olarak dava dilekçesinde herhangi bir beyan bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... Açılan davanın REDDİNE ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının yedinde bulunan çeki kaybettiğini, bu nedenle çek iptal davası ikame edildiğini, davada ihtiyati tedbir talebine ilişkin olarak çek için ödeme yasağı konulduğunu, dava konusu çek incelendiğinde görüleceği üzere yetkili hamilin davacı firma olup çeki banka kredisine teminat olarak veren davalı ...'nın yetkili hamil olmadığını, ilk derece mahkemesi detaylı herhangi bir inceleme yapmadan yetersiz ve eksik inceleme ile sadece davalının duruşmadaki beyanları doğrultusunda ve bu beyanları ve davacı olarak iddiaları somut delillerle kanıtlayamadıkları gerekçe göstererek davanın reddine karar verildiğini belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

DELİLLER

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 11/06/2024 tarih, 2024/16 Esas - 2024/360 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılmış bulunan çek istirdadı istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde. Türkiye İş Bankası İkitelli Sanayi/İstanbul şubesinden verilme, keşidecisi General Ticari Araçlar Yedek Parçaları Dış Tic. Ltd.

Şti., keşide tarihi 31.12.2022, bedeli 121.650,00-TL olan ... seri numaralı çekin lehtarının ve ilk cirantasının davacı olduğu, davacının çekin elinden rızası dışında çıktığını (kaybolduğunu), çekin meşru hamil olmayan 3. kişilerin eline geçmesi ve bu kişilerce tahsili yoluna gidilmesi gözetilerek Balıkesir Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde 2022/898 Esaslı çek iptali davası açtığını, çekin davalı ... tarafından kötü niyetli olarak Akbank'a kredi teminatı olarak verildiğini belirterek çekin istirdatı için eldeki davayı açtığı, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verildiği,

verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK'nın 790. maddesinde; “Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır.” hükmü yer almaktadır.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi ise, “Çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür” hükümlerini içermektedir.

Açıklanan kanun hükümleri uyarınca çekin istirdadı davasında davacının, kendisinin yetkili hamil olduğunu kanıtlaması yanında, yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu da kanıtlaması gerekir.

6102 sayılı TTK'nın 677. maddesindeki düzenlemeye göre, imzaların istiklali prensibi benimsenmiş olup, ciro imzalarından biri sahte bile olsa, düzgün ciro silsilesine göre çeki iktisap edenin, çeki iktisapta ağır kusurunun bulunduğunun ayrıca kanıtlanması gerekir.

Dava konusu çekin fotokopisinin incelenmesinde; Türkiye İş Bankası İkitelli/Sanayi Şubesine ait, 31.12.2022 keşide tarihli, ... çek seri numaralı, keşidecisinin General Ticari Araçlar Yedek Parçaları Dış Ticaret Ltd. Şti., lehtarının davacı şirket olan 121.650,00-TL bedelli çek olduğu, ciro silsilesine göre çekin davacı tarafından davalı ...'ya ciro edildiği ve çekin davalı yanca Akbank'a kredi teminatı olarak ibraz edildiği tespit edilmiştir.

Somut olayda; yukarıdaki düzenlemeler uyarınca rızası hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına yahut menfi tespite karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesinin gerektiği, bu durum karşısında davada ispat yükü, çekin istirdatına karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracağı, somut olayda dava konusu çekin düzgün bir ciro silsilesi ile davalı elinde bulunduğu,

davacı tarafından çekin rıza dışı elden çıktığını ispatlayamadığı gibi davalının kötü niyetli ya da ağır kusurlu olduğunu ispat edemediği, davalının çekin ticari ilişki kapsamında davacı tarafından ciro edilerek kendine verildiğine dair yemin ettiği, bu nedenle ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Mahkemece, gerekçeli karar başlığında; taraf vekillerinin adreslerinin yazılmamış olması, 6100 sayılı HMK'nın 297/1-b maddesine aykırı olmakla birlikte sonuca etkili olmadığından, kaldırma nedeni yapılmamış ve bu hususa eleştiri getirilmekle yetinilmiştir.

Tüm bu açıklamalara, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak, davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca; ESASTAN REDDİNE,

2-İstinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,

3-Alınması gereken 732,00-TL istinaf karar harcından, istinafa gelirken peşin alınan 427,60-TL'nin mahsubu ile kalan 304,40-TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302/5 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

4-İstinaf eden tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,

5-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca; karar kesinleştikten sonra ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

8-Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.05/03/2026

Başkan ... e-imzalıdır

Üye ... e-imzalıdır

Üye ... e-imzalıdır

Katip ... e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*