Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2024/2223 K.2025/222

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; keşidecisi davacı ...'nun yetkilisi olduğu Dikay Pazarlama Gıda, Sanayi ve Ticaret A.Ş. olan, aşağıda bilgilerine ayrıntılı olarak yer verilecek QNB Finansbank A.Ş.

Çekmeköy Şubesine ait toplam 4.750.000,00 TL bedelli beş adet çek, davacının iradesi çeşitli hileli davranışlar ile sakatlanmak suretiyle keşide edilip davalı ...'e teslim edildiğini, davalı hakkında suç duyurusunda bulunulmuş olmakla birlikte, davacı şirket tarafından davalıya keşide edilen çeklerin dayanağını oluşturan temel bir hukuki ilişki/borç ilişkisi mevcut olmadığından işbu dava ile davacı şirketin davalıya karşı borçlu olmadığının tespiti ile senetlerin iptalini talep ettiği, davacı şirket yetkilisi ...'nun iradesi hile yoluyla sakatlanarak davalıya keşide edilmiş;

''Lehtarı ..., keşidecisi Dikay Pazarlama Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. olan QNB Finansbank A.Ş. Çekmeköy Şubesi’ne ait ...'' 5 adet toplam 4.750.000,00 TL bedelli çek için İİK 72/2. maddesi uyarınca öncelikle davalı hakkında devam etmekte olan soruşturma dosyası ve içeriği göz önüne alınarak teminatsız, yerinde görülmez ise muhik bir teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince 29/09/2024 tarihli tensip 12 nolu ara karar " ... Davacının ihtiyati tedbir talebinin YALNIZCA DAVALI YÖNÜNDEN KABULÜNE; 6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin yollaması ile TTK'nın 757/1.maddesi gereğince ihtilaf konusu çek bedellerinin % 15 nakit teminat veya kesin/süresiz banka teminat mektubu karşılığında anılan çeklerin davalı tarafından ödenmesinin ihtiyaten durdurulmasına, teminat yatırıldığında ve talep halinde çeklerin muhatabı olan banka şubelerine yazı yazılmasına, ayrıca dava konusu çeklerin, dava tarihinden sonra açılacak icra takiplerine şamil olmak üzere, icra takibine konulmasının önlenmesine, elden takip için davacı tarafa yetki verilmesine ... " karar verilmiştir.

Davacı vekili talep dilekçesinde özetle; tensip tutanağının 12 numaralı ara kararı ile tedbir talebinin "yalnızca davalı yönünden kabulüne" karar verilerek devamında "...davalı tarafından ödenmesinin ihtiyaten durdurulmasına..." şekilinde ifadelere yer verildiğini, ayrıca tedbir kararı verilirken takip yollarından ihtiyati haciz işlemleri konusunda bir karar verilmeyerek tedbir kararının bir nevi işlevsiz kaldığını bu nedenle;

tedbir ara kararın içeriğinde 1.satırının "Yalnızca davacı yönünden kabulüne", 3.satırının "...çeklerin davacı tarafından ödenmesinin ihtiyaten durdurulmasına", 4.satırında "dava tarihinden sonra açılaca icra takiplerine ve ihtiyati hacizlere şamil olmak üzere..." şeklinde düzeltilmesi suretiyle tavzihini 6100 sayılı HMK.'nın 305 ve devamı maddeleri uyarınca talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince 02/10/2024 tarihli ara karar ile " ... 1-Talebin kısmen kabulüne. Mahkememizin 29/09/2024 tarihli 12 nolu ara kararının. "Davacının ihtiyati tedbir talebinin YALNIZCA DAVALI YÖNÜNDEN KABULÜNE.

6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin yollaması ile TTK'nın 757/1.maddesi gereğince ihtilaf konusu çek bedellerinin % 15 nakit teminat veya kesin/süresiz banka teminat mektubu karşılığında anılan çeklerin davalı tarafa ödenmesinin ihtiyaten durdurulmasına, teminat yatırıldığında ve talep halinde çeklerin muhatabı olan banka şubelerine yazı yazılmasına, ayrıca dava konusu çeklerin, davalı tarafından dava tarihinden sonra açılacak icra takiplerine şamil olmak üzere, icra takibine konulmasının önlenmesine, elden takip için davacı tarafa yetki verilmesine,"şeklinde düzeltilmesine, Davacının diğer taleplerinin REDDİNE ... " karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya dayanak teşkil İstanbul Anadolu CBS'nin ...

Soruşturma sayılı dosyası ve içeriğinde ki delillerde ortaya koymaktadır ki sözkonusu çeklerin aynı soruşturma dosyasında şüpheli sıfatıyla "dolandırıcılık suçu" kapsamında soruşturulan davalı tarafından değil de bu kişi tarafından çeklerin başka kişiler aracılığıyla işleme konulma olasılığını bir tarafa bırakalım kesin bir durum olduğunu, bu durumda tedbir kararının hiçbir işlevi kalmadığını,

bu nedenle 02/10/2024 tarihli ara kararın talebimizin reddedilen yönü itibarıyla kaldırılması ile tedbir talebinde yer alan "YALNIZCA DAVALI YÖNÜNDEN KABULÜNE" kısmının "Yalnızca davacı yönünden kabulüne" şeklinde değiştirilmesini ve "dava tarihinden sonra açılaca icra takiplerine ve ihtiyati hacizlere şamil olmak üzere..." ibaresinin tedbir kararına eklenmesini talep ettiğini beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacıya kesin süre verilerek dava dilekçesinin açıklatılması gerektiğini, zira, hile ile elden çıktığı iddia edilen kıymetli evrak iddiası ile bir şirkette pay sahibi olmak için payın değerinin çek ile yapıldığını iddiası iki farklı hukuki duruma işaret etmekte olup, davacının bu hususu açıklaması gerektiğini, davacının davası kıymetli evrak hukukunun temelleri ile uyuşmadığını, davacı şirket tacir vasfına haiz olduğunu ve basiretli davranma yükümlülüğü de bulunmadığını, dava dilekçesinde bahsedilen ses kayıtlarına muvafakatlerinin olmadığını, bu husus ayrıca suç teşkil etmekte olup,

bu hususta ayrıca Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulacağını, davacının iş bu davası ile tüm ticari hayata hakim olan sürat ve güven ilkesi zedelendiğini, çekini zamanında ödemeyen ve/veya ödemek istemeyen keşidecilerin dava açmak suretiyle borcunu ödemeden kaçınmaya çalışmaları ve bunu mahkemeleri aracı kılmaları söz konusu olacağını beyan ile; davacı tarafın istinaf istemlerinin reddine, karar verilmesini, talep ederiz.

DELİLLER

Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/775 Esas sayılı 02/10/2024 Tarihli İhtiyati Tedbir Ara Kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; menfi tespit istemine ilişkindir. Talep; ihtiyati tedbir istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulüne karar verilmiş karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde; keşidecisi davacı ...'nun yetkilisi olduğu Dikay Pazarlama Gıda, Sanayi ve Ticaret A.Ş. ,QNB Finansbank A.Ş.

Çekmeköy Şubesine ait toplam 4.750.000,00 TL bedelli beş adet çekin, davacının iradesi çeşitli hileli davranışlar ile sakatlanmak suretiyle keşide edilip davalı ...'e teslim edildiği, keşide edilen çekler nedeniyle davalıya karşı herhangi bir borcunun bulunmadığından bahisle çek miktarları kadar borçlu olunmadığına karar verilmesi için eldeki davanın davacı tarafından açıldığı, açılan davada ayrıca ihtiyati tedbir kararı talep edildiği, davalı tarafından davanın ve talep edilen ihtiyati tedbirin reddinin istenildiği, ilk derece mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulüne karar verildiği,

verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İİK'nın 72-(2) maddesi; "icra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme talep üzerine alacağın %15'inden aşağı olmamak üzere gösterilerek teminat mukabilinde icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir" hükmünü ihtiva etmektedir.

6100 sayılı HMK'nın 389. maddesi; "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir".

HMK'nın 297-(2) maddesi uyarınca; bir davada hüküm o davanın tarafları lehine veya aleyhine olarak kurulabilir. Davada taraf olmayan üçüncü kişi lehine veya aleyhine hüküm kurulamaz.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacının iradesini sakatlayan hileli davranışlar sonucu davacı şirket yetkilisince keşide edilip davalı ...'e teslim edildiği belirtilen çeklerin, taraflar arasında ticari ilişki bulunmaması ve davacı tarafından, davalı aleyhine dava konusu çeklerin hileli davranışlarla iktisap edildiği iddiası nedeni ile davaya konu çeklerin ödenmesinin tedbiren durdurulması ile icra takibine konu edilmesinin önlenmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.

Eldeki davada; lehtarı davalı ..., keşidecisi davacı Dikay Pazarlama Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. olan QNB Finansbank A.Ş.

Çekmeköy Şubesi’ne ait 28.09.2024 ödeme tarihli, ... çek seri numaralı 1.250.000,00-TL bedelli, 26.10.2024 ödeme tarihli, ... çek seri numaralı 1.250.000,00-TL bedelli, 16.11.2024 ödeme tarihli, ... çek seri numaralı 750.000,00-TL bedelli, 07.12.2024 ödeme tarihli, ... çek seri numaralı 500.000,00-TL bedelli ve 14.12.2024 ödeme tarihli, ... çek seri numaralı 1.000.000,00-TL bedelli (5) çeklerin davacının iradesi dışında çeşitli hileli davranışlar ile sakatlanmak suretiyle keşide edilip davalıya teslim edildiği,

davacı şirket tarafından davalıya keşide edilen çeklerin dayanağını oluşturan temel bir hukuki ilişki/borç ilişkisi mevcut olmadığından işbu çekler nedeniyle borçlu olmadıklarının tespiti için eldeki menfi tespit davasının açıldığı anlaşılmıştır.

Kambiyo senedi niteliğinde olan çek, temel ilişkiden bağımsız, kayıtsız ve şartsız bir bedelin ödenmesi taahhüdünü içeren mücerret (soyut) bir borç ilişkini ifade eder. Bedelsizlik iddiası keşideci davacı ve lehtar davalı arasındaki temel ilişkide şahsi def'i olup, davanın tarafları dışındaki iyi niyetli 3. kişilere karşı ileri sürülemez. Bu nedenle ödeme aracı olan çekin tedavül kabiliyetini ortadan kaldıracak, davanın tarafları dışında 3. kişileri bağlayacak şekilde ihtiyati tedbir kararı da verilemez.

Eldeki davanın, niteliği itibari ile İİK'nın 72-(2) maddesi uyarınca, icra takibinden önce açılan menfi tespit davası olduğu anlaşılmaktadır. Davanın tarafları keşideci ve lehtar arasında geçerli olmak ve davanın tarafları dışında 3. kişiler tarafından ibraz edilmesi hali saklı kalmak kaydıyla davaya konu çeklerin davalı tarafından ibraz edilmesi halinde muhatap banka tarafından ödeme yapılmaması ve İİK'nın 72-(2) maddesi uyarınca, davaya konu çekle ilgili taraflar arasında açılacak icra takibinin tedbiren durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir kararı verilebilecek olduğundan, ilk derece mahkemesince verilen ve bu yönleri gözetmeyen ihtiyati tedbir kararının doğruluğundan bahsedilmeyecektir.

Eldeki davada, dosya kapsamında incelenen belgelerden edinilen bilgiye göre.

HMK'nın 390. maddesi uyarınca yaklaşık ispat kuralının somut uyuşmazlıkta gerçekleştiği nazara alındığında, ilk derece mahkemesinin ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulüne ilişkin ara kararının kaldırılmasına ve yasal koşulları oluşan ihtiyati tedbir talebinin yukarıda belirtilen hususları da gözetir ve kapsar şekilde ayrıca; davacının davada haksız çıkması halinde davalı lehine hükmedilecek tazminat tutarının teminat olarak alınmasının tarafların hak ve menfaat dengelerine uygun olacağı sonucuna da varılarak,

teminat mukabilinde, davaya konu çekler yönünden İİK'nın 72-(2) maddesi kapsamında davalı tarafından yapılacak icra takibinin durdurulması ve davalı tarafından çekler bankaya ibraz edildiğinde ödenmemesi ve varsa karşılığının blokeli hesapta tutulması suretiyle ihtiyati tedbir talebinin kabulü gerektiğinden, ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılması ile yukarıda belirtilen hususları kapsar yeni bir karar verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Karar başlığında; talep türünün yazılmaması İİK'nın 260. ve kıyasen uygulanması gereken HMK'nın 391-(2) maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir. Bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle reddine, ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzeni gereğince kaldırılmasına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus da bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353-(1)-b)-2) madde gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-)Davacının İSTİNAF BAŞVURUSUNUN REDDİNE; Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/775 Esas sayılı 02/10/2024 Tarihli İhtiyati Tedbir Ara Kararı Sayılı kararının HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzeni gereğince KALDIRILMASINA, HMK'nın 353-(1)-b)-2) maddesi gereğince YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA,

a-Davaya konu çeklerin bedelinin takdiren %20'si tutarı olan 950.000,00 TL nakit ya da kesin ve süresiz teminat mektubunun mahkeme veznesine yatırılması karşılığında;

Lehtarı davalı ..., keşidecisi davacı Dikay Pazarlama Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. olan QNB Finansbank A.Ş. Çekmeköy Şubesi’ne ait;

-28.09.2024 ödeme tarihli ... seri nolu 1.250.000,00-TL bedelli,

-26.10.2024 ödeme tarihli ... seri nolu 1.250.000,00-TL bedelli,

-16.11.2024 ödeme tarihli ... seri nolu 750.000,00-TL bedelli,

-07.12.2024 ödeme tarihli ... seri nolu 500.000,00-TL bedelli,

-14.12.2024 ödeme tarihli ... seri nolu 1.000.000,00-TL bedelli çeklerin davalı ... (T.C. NO:...) tarafından ibraz edilmesi halinde MUHATAP BANKA TARAFINDAN ÖDEME YAPILMAMASINA,

b-Dava konusu çeklerin davacı hesabında kısmen de olsa karşılığı bulunması halinde en yüksek ticari faiz getiren bloke bir hesaba alınmasına/aktarılmasına ve Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/775 Esas sayılı dosyasından bu konuda bir karar verilinceye kadar taraflara ödenmemesine,

c-Davacının İİK'nın 72-(2) hükmü uyarınca ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile dava sonuçlanıncaya kadar;

Lehtarı davalı ..., keşidecisi davacı Dikay Pazarlama Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. olan QNB Finansbank A.Ş. Çekmeköy Şubesi’ne ait;

-28.09.2024 ödeme tarihli ... seri nolu 1.250.000,00-TL bedelli,

-26.10.2024 ödeme tarihli ... seri nolu 1.250.000,00-TL bedelli,

-16.11.2024 ödeme tarihli ... seri nolu 750.000,00-TL bedelli,

-07.12.2024 ödeme tarihli ... seri nolu 500.000,00-TL bedelli,

-14.12.2024 ödeme tarihli ... seri nolu 1.000.000,00-TL bedelli çeklere dayalı olarak taraflar arasında açılacak olan icra takibinin tedbiren DURDURULMASINA,

ç-Teminatın yatırılmasından sonra ara kararların infazına,

d-HMK'nın 393-(1) maddesi uyarınca İhtiyati tedbir kararının uygulanması, verildiği tarihten itibaren bir hafta içinde talep edilmediği takdirde, tedbir kararının kendiliğinden kalkacağının ihtarına,

e-Kanuni süresi içerisinde kararın uygulanmasının talep edilmesi ve teminata ilişkin ara kararın yerine getirilmesi halinde kararın İcra Müdürlüğünce infaz edilmesine,

f-HMK'nın 398. madde gereğince tedbir ara kararının uygulanmasına ilişkin emre uymayan veya tedbir kararına aykırı davranan kimsenin (1) aydan (6) aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılacağının ihtarına,

2-)İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;

a-İstinaf Kanun Yoluna Başvuru harcının hazineye irad kaydına,

b-İstinaf Karar Harcının talep halinde ilk derece mahkemesince davacıya iadesine,

c-İstinaf yolu için yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

ç-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

d-Davacının yatırdığı istinaf gider avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince davacıya iadesine,

e-Kararın, 6100 sayılı HMK'nın 359-(4) maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.03/02/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Katip ... ¸e-imzalıdır.

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*