Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2024/2332 K.2025/192

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı taraf keşidecisi davalı şirket lehtarı ve ilk cirantası Gökar Lojistik Ltd. Şti. olan ve takip eden cirantalar Karter Ltd. Şti. ile ... ciroları sonrasında ciro zincirine göre davacının hamil göründüğü 12/12/2019 keşide ve 28/10/2020 ibraz tarihli çeke istinaden öncelikle keşideciye kambiyo hukukundan kaynaklanan müracaat hakkına dayanarak terditli olarak ise TTK nun 732 maddesine göre keşidecinin sebepsiz zenginleşmesine dayanarak çek bedeli 31.600,00 TL nin faizi ile birlikte tahsili ile ihtiyati haciz talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ 09/12/2024 TARİHLİ ARA KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... Davacı vekilinin ihtiyati haciz talebinin reddine ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı haciz talep eden/davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep eden/davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İcra ve İflas Kanunumuzun 257. maddesi ihtiyati haciz şartlarının oluştuğunu; dava konusu çekin de içinde bulunduğu çalınan çekler nedeniyle açılan istirdat davası sonucunda Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesi'nde (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) 2022/620 Esas ve 2024/481 Karar sayılı ve 09/05/2024 tarihli kararı ile müvekkilin meşru hamil olduğuna karar vermiş, davalının ise keşideci olduğu çek ve çek bedelini ödemediği de açık olduğu,

dolayısıyla yaklaşık ispat sağlandığını, Pamukova Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2019/1035 esas sayılı soruşturma dosyası kapsamında başlatılan soruşturması sonunda ise müvekkili hakkında "kovuşturmaya yer olmadığına" karar verilmiş ve söz konusu bu karar da kesinleştiğini beyan ederek, yerel mahkeme ara kararının kaldırılması, taleplerinin kabulüne karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf terditli olarak TTK 732 maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hukuki sebebine dayanmış, TTK'nun 818/1m ve TTK 732 m göre davacının davalı keşideciden temel ilişkiye dayanan bir alacağı bulunduğunu yaklaşık olarak ispatlayamadığı, TTK 732 maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı alacak talebinde haklılığını ise bu aşamada yaklaşık olarak ispatlayamadığı,

ihtiyati haciz koşullarının oluşmadığını, davacı her ne kadar istinaf başvuru dilekçesinde ihtiyati haciz şartlarının oluştuğunu çalınan çeklerin içinde dava konusu çekin de bulunduğunu ve bu sebeple açılan dava neticesinde kendisinin meşru hamil olduğuna karar verildiğini ve bu sebeplerle de yaklaşık ispat şartının sağlandığını ileri sürmüşse de bu hususlar yeterli olmayıp, ara karar usul ve yasaya uygun olduğunu beyan ederek, davacının istinaf taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/774 Esas - 09/12/2024 tarihli ara kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep; ihtiyati haciz istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince; davacı vekilinin ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiş karara karşı haciz talep eden/davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde; ihtiyati haciz talep edenin çekin hamili olduğu, davalının keşideci olduğu, lehtarı ve ilk cirantasının Gökar Lojistik Ltd Şti, takip eden cirantaların Karter Ltd Şti ile ... olduğu, bu nedenle 12/12/2019 keşide ve 28/10/2020 ibraz tarihli çeke istinaden taraflar arasında temel ilişkinin bulunmadığı, davacının söz konusu çeke istinaden ve sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ihtiyati haciz talep ettiği görülmektedir.

İİK'nın 257-(1) maddesi; "Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir."

İİK'nın 257-(2) maddesi "Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:

1-Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;

2-Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder."

İİK'nın 258-(1) maddesi" ...Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur..." hükmü düzenlenmiştir.

İhtiyati haciz kararı, geçici hukuki koruma tedbirlerinden olduğu için durumun gerektirdiği hallerde karşı taraf dinlenmeden (İİK m.258) ve tüm deliller toplanmadan yaklaşık ispat şartı yeterli görülerek de verilebilir. Mahkemece ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin bir şekilde ispat edilmesi şartı olmayıp, alacağın varlığı hakkında yeterli kanaate sahip olunması için mahkemeye bu konuda delillerin sunulması yeterli kabul edilmelidir.

Geçiçi hukuki koruma yargılamasını asıl hukuki koruma yargılamasından ayıran özelliklerden biri ispat ölçüsü noktasındadır. Kanunda açıkça öngörülmemişse ya da işin niteliği gerekli kılmıyorsa, bir davada normal bir yargılamada yaklaşık ispat değil, tam ispat aranır. Çünkü; hakim, mevcut ispat ve delil kuralları çerçevesinde, tarafların iddia ettiği bir vakıa konusunda tam bir kanaate varmadan o vakıayı doğru kabul edemez.

Ancak; kanun koyucu bazen ya doğrudan kendisi düzenleme yaparak ya da işin niteliği ve olayın özelliği gereği hakime, bu durumu belirterek, ispat olgusunu düşürme imkanı vermiştir. Bu düşürülmüş ispat ölçüsü çerçevesinde; tam kanaat değil, kuvvetle muhtemel, yaklaşık bir kanaat yeterli görülmektedir. Doktrinde bu yön karar verilmesi için tam ispat ölçüsü yerine yaklaşık ispat ölçüsü olarak ifade edilmektedir. Ancak; yaklaşık ispatla yetinilmiş olması, ispatın aranmayacağı ya da ispat kurallarının tamamen dışına çıkılacağı anlamına gelmez.

Bir taraf iddiasını mahkeme önüne ne kadar inandırıcı şekilde getirirse getirsin, bu sadece bir iddiadan ibarettir. İddia edilen vakıanın sabit yani doğru kabul edilebilmesi için, ispat yükü üzerine düşen tarafın bunu kanundaki delil sistemi içinde yine kanunun aradığı ispat ölçüsü çerçevesinde ispat etmesi gerekir.

Tam ispatın arandığı durumlarda bu ölçü tereddütsüz ortaya konmalıdır. Yaklaşık ispat durumunda ise hakim o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte, zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu gözardı etmez. Bu sebepledir ki; genelde geçici hukuki korumalara, özel de ihtiyati tedbire ve ihtiyati hacze karar verilirken haksız olma ihtimalide dikkate alınarak talepte bulunandan teminat alınması öngörülmüştür.

Geçici hukuki korumalarda; bazen karşı tarafın dinlenmemesi, tüm delillerin ayrıntılı bir biçimde incelenmesine yeterli zamanın olmaması gibi sebeplerle yaklaşık ispat yeterli görülmüştür; bu çerçevede, aslında ispat ölçüsü bakımından HMK.'unda bir yenilik getirilmemekle birlikte; “yaklaşık ispat” kavramı kullanılarak doktrinde kabul gören ifade tasarıya alınmış; ayrıca, burada hem tam ispatın aranmadığı belirtilmiş hem de basit bir iddianın yeterli olmadığı vurgulanmak istenmiştir.

Bunun yanında, çek hakkında zamanaşımı süresi, ibraz süresinin bitmesi ile başlar. Bu nedenle zamanaşımı süresi, 6762 sayılı TTK'nın 726. maddesini değiştiren 6273 sayılı Kanun'un 7. maddesinin yürürlüğe girdiği 03/02/2012 tarihinden önce ibraz süresi dolan çeklerde altı ay, ibraz süresi bu tarihten sonra dolan çeklerde ise üç yıldır (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2016/10220 Esas, 2016/20494 Karar). Bu hali ile davaya konu çekin ibraz süresi 22/12/2019 olup 22/12/2022 tarihi itibariyle (3) yıllık zamanaşımı süresi tamamlanmıştır.

Bu durumda; ihtiyati hacze konu çek ciro edildiğinden çeki elinde bulunduran üçüncü kişinin keşideci-borçluya karşı Türk Ticaret Kanunu hükümleri doğrultusunda sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak alacak davası açabileceği, hamilin keşideciye karşı sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak, çekin zamanaşımı süresi dolduktan sonra (1) yıl içinde talep ve dava hakkı bulunmaktadır [6102 sayılı TTK'nın m. 732].

Eldeki talepte; ihtiyati hacze konu çek yukarıda da belirlendiği üzere 22/12/2022 tarihinde zamanaşımına uğramış olup, işbu sebepsiz zenginleşme davasının 6102 sayılı TTK'nın 732. maddesi uyarınca çekin zamanaşımına uğradığı tarihten itibaren (1) yıllık zamanaşımı süresi içinde açılması gerekirken, zamanaşımı süresi tamamlandıktan sonra 21/11/2024 tarihinde ihtiyati haciz talep edildiği, bu durumda alacaklı olduğunu ispat yükünün talep edende olduğu ve talep edenin bu aşamada alacağını yaklaşık olarak ispat edemediği anlaşılmakla ihtiyati haciz talebinin reddedilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu açıklamalara, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak, davacının istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca; davacının istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,

2-İstinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,

3-Alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından, istinafa gelirken peşin alınan 427,60-TL'nin mahsubu ile kalan 187,8-TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302/5 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

4-İstinaf eden tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,

5-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca; karar kesinleştikten sonra ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

8-Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.30/01/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*