Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2025/2040 K.2026/255

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı şirketin arasındaki ticari ilişki sebebiyle, taraflar arasında mal alım satımı konusunda anlaştıklarını, ürünlerin teslim edileceği konusunda davalı şirket tarafından taahhütte bulunulmuş ve bu kapsamda davacının davalı tarafa 16.07.2025 tarihinde 800.000,00 TL peşin ödeme yaptığını, ticari ilişki gereği davacı şirket tarafından, davalı tarafından teslim edileceği ifade edilen ürünlere karşılık ayrıca.

Türkiye İş Bankası Geyve/Adapazarı Şubesine ait 22.09.2025 tarih ve 3217122 nolu 1.500.000 TL bedelli, 29.09.2025 tarih ve ... nolu 1.500.000 TL bedelli, 20.10.2025 tarih ve ... nolu 1.000.000TL bedelli, 20.11.2025 tarih ve ... nolu 1.500.000 TL bedelli, 28.11.2025 tarih ve ... nolu 1.500.000-TL bedelli, 25.12.2025 tarih ve ... nolu 1.500.000 TL bedelli, 22.01.2026 tarih ve ... nolu 1.500.000 TL bedelli, 29.01.2026 tarih ve ... nolu 1.500.000 TL bedelli, 20.02.2026 tarih ve ... nolu 1.000.000 TL bedelli, 20.03.2026 tarih ve ... nolu 1.500.000-TL bedelli,

27.03.2026 tarih ve ... nolu 1.500.000TL bedelli çekleriin keşide edildiğini ve davalıya çeklerin teslim edildiğini, ileri tarihli olarak keşide edilen bu çeklere karşılık davalı şirketin ürünlerin sadece 2.148.408TL'lik mal teslim ettiğini ve geri kalan malları teslim etmediğini çeklerin de iade edilmediğini belirterek açmış olduğu menfi tespit ve istirdat davasında;

davalı şirkete sözleşme kapsamında avans olarak verilen Türkiye İş Bankası Geyve/Adapazarı Şubesine ait, 20.10.2025 tarih ve ... nolu 1.000.000 TL bedelli, 20.11.2025 tarih ve ... nolu 1.500.000 TL bedelli, 28.11.2025 tarih ve ... nolu 1.500.000TL bedelli, 25.12.2025 tarih ve ... nolu 1.500.000TL bedelli, 22.01.2026 tarih ve ... nolu 1.500.000 TL bedelli, 29.01.2026 tarih ve ... nolu 1.500.000 TL bedelli, 20.02.2026 tarih ve ... nolu 1.000.000 TL bedelli, 20.03.2026 tarih ve ... nolu 1.500.000-TL bedelli, 27.03.2026 tarih ve ... nolu 1.500.000 TL bedelli çeklerin yazdırılmaması,

muhatap banka tarafından üçüncü kişiler de dahil ödenmemesi ve icra takibine konu edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince 21/10/2025 tarihli ara karar ile; " ... 1-Davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulüne,

2-Mahkememizin 2025/391 d.iş sayılı dosyasında yatırılmış olan teminat yeterli görülmekle ayrıca teminat alınmaksızın ; Türkiye İş Bankası Geyve / Adapazarı Şubesi'ne ait , keşidecisi

Geyve Beton Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, lehtarı Hake Metal İşleme Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi olan,

-20.10.2025 keşide tarihli ve ... nolu Geyve keşide yerli 1.000.000TL bedelli,

-20.11.2025 keşide tarihli ve ... nolu Geyve keşide yerli 1.500.000TL bedelli,

-28.11.2025 keşide tarihli ve ... nolu Geyve keşide yerli 1.500.000TL bedelli,

-25.12.2025 keşide tarihli ve ... nolu Geyve keşide yerli 1.500.000TL bedelli,

-22.01.2026 keşide tarihli ve ... nolu Geyve keşide yerli 1.500.000TL bedelli,

-29.01.2026 keşide tarihli ve ... nolu Geyve keşide yerli 1.500.000TL bedelli,

-20.02.2026 keşide tarihli ve ... nolu Geyve keşide yerli 1.000.000TL bedelli,

-20.03.2026 keşide tarihli ve ... nolu Geyve keşide yerli 1.500.000TL bedelli,

-27.03.2026 keşide tarihli ve ... nolu Geyve keşide yerli 1.500.000TL bedelli,

Toplam dokuz adet çekin, davalı lehtar Hake Metal İşleme Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından icra takibine konulması halinde icra takibinin İİK 72/2 maddesi gereğince durdurulmasına, bu ihtiyati tedbir kararının davada taraf olmayan üçüncü kişilere sirayet etmeyeceğinin nazara alınmasına,

3-Davacı vekilinin üçüncü kişilerin çekleri ibraz etmesi halinde ödenmemesi ve bu çeklerin üçüncü kişiler tarafından icra takibine konulmaması icra takibine konu edilmesi halinde takibin durdurulması yönündeki ihtiyati tedbir talebinin ise reddine ... " karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu çekler, davalı tarafın edimini yerine getirmemesi nedeniyle bedelsiz kaldığını, nitekim Yargıtay'ın yeknesak uygulamalarında da bir kambiyo taahhüdünün temel alacağı geçersizse ya da sona ermiş ise o kambiyo taahhüdü bedelsiz karşılıksız olduğu kabul edildiğini, hal böyle iken söz konusu bedelsiz kalan çekler açısından davacı şirketin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi gerektiğini, davacı keşidecinin daha fazla hak kaybına uğramaması için kötü niyetli olarak çekleri elde eden üçüncü kişilere karşı tedbir kararı verilmesi gerektiğini,

aksi halde davacının telafisi imkansız zararlarla karşı karşıya kalması muhtemel olduğunu beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı tarafça, istinaf dilekçesine karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.

DELİLLER

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/776 Esas sayılı 21/10/2025 Tarihli Ara Kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir.

Talep; ihtiyati tedbir istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince 21/10/2025 tarihli ara kararın (3) nolu bendi ile davacının takibin durdurulması yönündeki ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde; davacı vekili tarafından, taraflar arasında mal alım satımına dayalı ticari ilişki bulunduğu, davalı şirketin ürün teslimi taahhüdü karşılığında davacı şirketten 16/09/2025 tarihinde 800.000,00 TL peşin ödeme aldığı, ayrıca ileride teslim edileceği bildirilen ürünler karşılığında davacı tarafından davalıya çok sayıda ileri tarihli çekin avans niteliğinde teslim edildiği, ancak davalı şirketin bu çeklere karşılık yalnızca 2.148.000 TL bedelinde mal teslim ettiği, kalan malların teslim edilmediği gibi çeklerin de iade edilmediği ileri sürülerek menfi tespit davası açıldığı anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, avans çeki olarak verildiği iddia edilen çeklerin karşılığı malların teslim edilmemesi nedeniyle bedelsiz kaldığı iddia edilen çekler nedeniyle açılan menfî tespit davasında, çeklerin bankaya ibrazı halinde ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilip verilemeyeceği, ihtiyatî tedbir kararının üçüncü kişileri de kapsayıp kapsamayacağı noktasında toplanmaktadır.

Eldeki uyuşmazlıkta, davacı dava konusu çekin avans çeki olduğunu ileri sürerek, çek karşılığı malın teslim edilmediği gerekçesi ile borçlu olmadığının tespiti ve çekin ödenmemesi için ihtiyati tedbir talep etmiştir.

Dava; niteliği itibari ile İİK'nın 72-(2) maddesi uyarınca, icra takibinden önce açılan menfi tespit davasıdır bu nedenle tedbir taleplerinin İİK'nın 72. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. İİK'nın 72-(2) maddesin de konuya ilişkin "İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir." denilmektedir.

HMK'nın 297-(2) maddesi uyarınca; bir davada hüküm o davanın tarafları lehine veya aleyhine olarak kurulabilir. Davada taraf olmayan üçüncü kişi lehine veya aleyhine hüküm kurulamaz.

Diğer yandan kambiyo senedi niteliğinde olan çek; temel ilişkiden bağımsız, kayıtsız, şartsız bir bedelin ödenmesi taahüdünü içeren mücerret (soyut) bir borç ilişkini ifade edip, bedelsizlik iddiası düzenleyen/keşideci davacı ve lehtar davalı arasındaki temel ilişkide şahsi def'i olup, davanın tarafları dışındaki iyiniyetli 3. kişilere karşı ileri sürülemeyeceğinden, dava konusu çekin tedavül kabiliyetini ortadan kaldıracak, davanın tarafları dışında 3. kişileri bağlayacak şekilde ihtiyati tedbir kararı da verilemeyeceğinden, davaya konu çek hakkında 3. kişileri bağlamayacak şekilde ödemeden men ihtiyati tedbir kararı verilmesi usul ve yasaya uygundur.

Açıklanan nedenlerle; dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine, karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-6100 sayılı HMK'nın 353-(1)-b)-1) maddesi uyarınca; Davacının İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE,

2-Bakiye 116,60 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 302-(5) maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

3-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,

4-İstinaf yolu için yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

5-İstinaf eden tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

8-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.13/02/2026

Başkan ... e-imzalıdır

Üye ... e-imzalıdır

Üye ... e-imzalıdır

Katip ... e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*