Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2025/638 K.2025/982

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Talep eden vekilinin dava dilekçesinde özetle; Kocaeli Ticaret Odasına ... sicil numarası ile kayıtlı bulunan S.S. Çamkonak, Cebeci, Kefken, Akçabeyli, Babalı Köyleri Tarımsal Kalkınma Kooperatifi'ne ait karar defterinin aramalara rağmen bulunamadığını, bu nedenle Kooperatife ilişkin işlerin yapılamadığını ve kararların alınamadığını, ticaret odasına tescil yapılamadığını, açıklanan nedenlerle kooperatife ait karar defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ... 1-Davanın kesin hüküm bulunması nedeniyle HMK 114 1/i maddesi gereği USULDEN REDDİNE ... " karar verilmiştir. Bu karara karşı talep eden tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; delillerin yeterince incelenmediğini ve gerekli araştırmanın yapılmadığını beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

DELİLLER

Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/02/2025 Tarih - 2025/86 Esas - 2025/104 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince zayi belgesi verilmesi isteminin usulden reddine karar verilmiş karara karşı talep eden tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde; davacı kooperatife ait karar defterinin tüm aramalara rağmen bulunamadığını, kooperatife ilişkin işlerin ve işlemlerin yapılamadığını, kararların alınamadığını beyan ederek eldeki davayı açtığı, mahkemece davanın kesin hüküm dava şartı nedeniyle usulden reddine karar verilmesi üzerine davacının istinaf yasa yoluna başvurduğu görülmüştür.

6102 sayılı TTK'nın 82-(7) maddesine göre; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa; tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren, onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

6102 TTK'nın 82-(7) maddesinde; zayi belgesi verilebilecek haller tahdidi olarak sayılmıştır. Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir.

İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmektedir. Davacı tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlüdür.

Ticari defterlerin zayi olması davalarında; ticari defter sahibinin, defterinin kaybolduğunu ve defterin muhafazası hususunda gerekli özeni gösterdiğini ispat etmesi gerekir.

Bu ispat, tanık dahil her türlü delil ile yapılabilir.

Somut olayda; davacının zayi olduğunu iddia ettiği defterlerin 6102 sayılı TTK'nın 82-(7) maddesinde sayılan nedenlerden dolayı zayi olduğunun iddia edilmediği, diğer deyişle defterlerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle kaybolduğunun ileri sürülmediği, 6102 TTK'nın 82-(7) maddesinde; zayi belgesi verilebilecek hallerin tahdidi olarak sayıldığı, karar defterine tüm aramalara rağmen ulaşılamamasının zayi belgesi verilebilecek hallerden olmadığı görülmektedir.

6100 sayılı HMK'nın 303. maddesinde kesin hüküm; "(1) Bir davaya ait şekli anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir.

(2) Bir hüküm, davada veya karşılık davada ileri sürülen taleplerden, sadece hükme bağlanmış olanlar hakkında kesin hüküm teşkil eder.

(3) Kesin hüküm, tarafların külli halefleri hakkında da geçerlidir.

..."

6100 sayılı HMK'nın 382-(2)-e)-1) bendine göre; ticari defterlerin zıyaı halinde belge verilmesi çekişmesiz yargı işidir.

Aynı Kanun’un “kararların niteliği” başlığını taşıyan 388’inci maddesinde, kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde, çekişmesiz yargı kararlarının maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmeyeceği hususu düzenlenmiştir.

Eldeki talebin çekişmesiz yargı işi olduğu, çekişmesiz yargı kararlarının anılan hükme göre kesin hüküm teşkil etmeyeceği anlaşılmakla davanın yukarıda açıklanan nedenlerle reddi gerekirken kesin hüküm nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi doğru olmadığından, davacının istinaf isteminin reddine, kararın kamu düzeni gereğince kaldırılmasına ve davanın açıklanan gerekçelerle reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Bu nedenlerle; talep eden vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle esastan reddine, yerel mahkemenin kararının kamu düzeni gereğince kaldırılmasına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus da bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353-(1)-b)-2) madde gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

Talep edenin İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE;

1-)Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/02/2025 Tarih - 2025/86 Esas - 2025/104 Karar sayılı kararının HMK'nın 353-(1)-b)-2) maddesi gereğince kamu düzeni gereğince KALDIRILMASINA,

YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,

a-Davanın kesin hüküm bulunması nedeniyle 6100 sayılı HMK'nın 114-(1)-i) maddesi gereği USULDEN REDDİNE,

b-Hüküm tarihinde alınması gerekli 615,40 TL harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

c-Yargılama giderlerinin talep eden üzerinde bırakılmasına,

ç-6100 sayılı HMK'nın 120. maddesi gereğince talep eden tarafından yatırılan gider avansından karar kesinleşene kadar yapılacak masraflar mahsup edilerek arta kalan miktar olduğu taktirde karar kesinleştiğinde talep edene iadesine,

2-)İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;

a-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken harç peşin alındığından, yeniden alınmasına yer olmadığına,

b-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,

c-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden üzerinde bırakılmasına,

ç-İstinaf eden tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,

d-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

e-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.21/05/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Katip ... ¸e-imzalıdır.

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*