Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2025/644 K.2025/1125

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Gebze İcra Müdürlüğü'nün 2024/12510 Esas sayılı takip dosyasında müvekkilin 1.332.118,97.-TL yönünden öncesinde tahsil edilmiş olması nedeniyle borçlu olmadığının tespitini, davalının söz konusu 1.332.18,00.-TL'yi bizzat tahsil edilip, kötü niyetli ve mükerrer olarak, lehine ipotekli birden fazla mevcut iken bu taşınmazlardan müvekkile ait taşınmaz ipoteğinin paraya çevrilmesi iradesinde bulunması nedeniyle 1.332.18,00.-TL'nin %20'den az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın öncelikle görevsiz mahkemede açılmış olması, görevli mahkemenin Gebze Asliye Hukuk Mahkemesi olması nedeniyle reddini, davacının taleplerinin tamamının hukuka aykırı, dayanaksız ve kötüniyetli olması sebebiyle ve hukukun da kötüniyeti korumayacağı prensibinden de hareketle huzurdaki davanın ve ihalenin feshi talebinin reddini, haksız ve kötü niyetli davacı borçlu aleyhinde takipteki asıl alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, karar tarihinde yürürlükte olan Asgari Avukatlık Ücret Tarifesinde yer alan ve Avukatlık Kanunundan kaynaklanan arabuluculuk maktu vekalet ücretine hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... 1-6100 sayılı HMK' nın 2. maddesi uyarınca davaya bakma görevi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne ait olduğundan mahkememizin görevsizliğine, davanın HMK'nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince USULDEN REDDİNE, 2-Karar kesinleştiğinde ve süresi içerisinde talep edilmesi halinde dosyanın yetkili ve görevli Gebze Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine,..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; salt eldeki bilgilere göre davacının tacir sıfatına haiz olmadığından bahisle görevsizlik kararı verilmesinin hukuka ve usule aykırı olduğunu, Mahkemece ihtilaf konusu ticari işin irdelenmesi ve bu hususta inceleme ve araştırılma yapılması gerekirken yalnızca davacı tarafın dava konusu takibe konu taşınmazın ticarethane olarak beyan edilmesine istinaden karar kurulmasının hatalı olduğunu, yeterli araştırma yapılmadığı için hukuki nitelemenin eksik kaldığını, zira 6100 sayılı HMK gereğince;

davada, maddi olayları açıklamak davanın taraflarına, hukuksal nitelemesini yapmak ve uygulanacak yasa hükümlerini belirlemenin ve uygulamanın hakime ait olduğunu belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalı vekili tarafından istinaf başvurusuna karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.

DELİLLER

Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/02/2025 tarih, 2024/785 Esas - 2025/209 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; menfi tespit istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın usulden reddi ile mahkemenin görevsizliğine karar verilmiş karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde; davalı tarafından, davacı aleyhine Gebze İcra Dairesi'nin 2024/12510 esas sayılı dosyası ile müşterek ipoteklerin paraya çevrilmesi için takip başlatılması üzerine, davacı tarafından eldeki davanın açıldığı ve açılan davada takip nedeniyle borçlu olmadığına karar verilmesinin talep edildiği, davalı tarafından davanın reddinin talep edildiği, ilk derece mahkemesince davanın usulden reddine dosyanın görevli Gebze Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verildiği, verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Uyuşmazlık, davanın ticari dava olup olmadığı ve görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olup olmadığı noktasındadır.

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında resen gözetilir. Taraflar da, yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.

Dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın, bu kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı açıkça düzenlenmiştir.

TTK'nın 5. maddesinde; “aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır. TTK'nın 5-(3) maddesine göre de. Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır.

Eldeki dava, genel kredi sözleşmesine teminat olarak verilen ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan icra takibi nedeniyle menfi tespit davasıdır.

Yargıtay 11. HD'nin 26.05.2021 tarih, 2020/2976 E., 2021/4435 K. Sayılı kararında da belirtildiği üzere; genel kredi sözleşmesine teminat olarak verilen ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu bulunulmadığının tespitine yönelik menfi tespit davası 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1-(f) bendi uyarınca ticari davadır.

02.04.2014 tarihinde açılan davada uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkeme anılan Yasanın 5. maddesine göre ticaret mahkemesidir. Bu nedenle, ilk derece mahkemesince davanın görev dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddi doğru olmadığından kararın kaldırılması gerekmiştir.

Gerekçeli karar başlığında dava alt başlığını "İpotekten Kaynaklanan" şeklinde yazılması gerekirken uyuşmazlığa uygun düşmeyecek şekilde "Ticari İşletme Rehninden Kaynaklanan" şeklinde yazılması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir. Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kabulüne, kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.3 maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.3 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere ESASTAN KABULÜNE,

2-Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/02/2025 tarih, 2024/785 Esas - 2025/209 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,

5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,

7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.18/06/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır

... Üye ... ¸e-imzalıdır

... Üye ... ¸e-imzalıdır

... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*