Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2025/742 K.2025/1348

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu çek müvekkilinin müteveffa babası ... ile ... arasında görülen bir iş karşılığında keşide edildiğini ancak dava konusu çek teslim alındıktan sonra ..., çeki müteveffa ...'ya geri getirerek iade ettiğini, müteveffa ... da çek bedeline ilişkin ödemeyi yapmış ve çeki teslim aldığını, dava konusu çek, ...'nın vefatından sonra müvekkilinin yedinde bulunduğu sırada kaybolduğunu bu nedenlerle çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İlk Derece Mahkemesi kararında; yalnızca hamilin çek iptalini talep edebileceği gerekçesiyle müvekkilin dava ehliyeti bulunmadığı kanaatine varılmış, bu nedenle dava aktif husumet yokluğu nedeniyle reddedilmiş ise de, bu yaklaşım hukuka ve yerleşik içtihatlara aykırılık teşkil ettiğini, teslim sonrası ilgili çek, müvekkil ...'nın fiili zilyetliğinde iken kaybolmuş, bu durum karşısında müvekkilin, fiilen çeki elinde bulunduran ve onu kaybeden kişi sıfatıyla, Türk Ticaret Kanunu m. 818 ve devamı maddeleri gereğince çek iptali talep etme hakkı mevcut bulunduğunu, Yargıtay İçtihatlarında da çeki fiilen elinde bulunduran kişinin,

zayi/çalınma gibi nedenlerle bu hakkı yitirmesi durumunda, çeki elinde bulundurma hakkı teknik anlamda hamil sıfatına sahip olmasa da iptal davası açabileceği belirtildiğini, İlk Derece Mahkemesi kararında, çekin iadesinin müteveffa ...'ya yapılmadığı, bu nedenle ...'nın yalnızca mirasçılık sıfatıyla hareket ettiği varsayılmış ancak çek bizzat ...'ya ... tarafından teslim edilmiş, dolayısıyla ...'nın zilyetliği doğrudan teslimle, başka bir ifadeyle fiili ve hukuki bir devre dayanmakta olup mirasçılık sıfatına bağlı bulunmadığını, kaldı ki, çekin zilyedi tarafından kaybedilmesi,

çeki elinde bulundurma hakkına sahip olmayan kişilerce kötü niyetli bir şekilde tedavüle sokulması riskini doğuracağından, iptal müessesesi bu kişilere de tanındığını beyan ederek, yerel mahkeme kararının kaldırılması, ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile müvekkilin ileride telafisi mümkün olmayan zararlara uğramaması adına Türkiye İş Bankası Şube 2000 Adapazarı / Sakarya Şubesi 07.09.2021 tarihli, ... çek numaralı, 41.700,00-TL bedelli çek üzerine uygun görülecek teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağının konulmasına, kararın muhatap bankaya müzekkere ile bildirilmesine,

Yargılama neticesinde Türkiye İş Bankası Şube 2000 Adapazarı / Sakarya Şubesi 07.09.2021 tarihli, ... çek numaralı, 41.700,00-TL bedelli çekin iptaline karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

DELİLLER

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemes 25/03/2025 tarih 2025/131 Esas - 2025/184 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; TTK'nun 818/s maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken TTK 757 ve devamı maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince; Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı; dava konusu çekin müteveffa babası ... ile ... arasında görülen bir iş karşılığında keşide edildiğini ancak dava konusu çek teslim alındıktan sonra ..., çeki müteveffa ...'ya geri getirerek iade ettiğini, müteveffa ... da çek bedeline ilişkin ödemeyi yapmış ve çeki teslim aldığını, dava konusu çek, ...'nın vefatından sonra kendisinin yedinde bulunduğu sırada kaybolduğunu bu nedenlerle çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

6102 sayılı TTK'nın 818-(1)-(s) maddesi yollaması ile çekler hakkında uygulanacak olan TTK'nın 757-(1) maddesinde; "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." hükmü düzenlenmiştir. Zayi nedeniyle çek iptali davaları hasımsız olarak açılan davalardandır.

TTK'nın 757., 762. ve 764-(1) maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; kıymetli evrakın iptaline karar verilebilmesi için, yetkili hamilin kıymetli evrakın bilgilerini mahkemeye bildirmesi, uygun aralıklarla usulüne uygun ilanların yapılması, ilk ilan tarihinden itibaren (3) aylık süre içerisinde kıymetli evrakın mahkemeye ibraz edilmemesi ve kimin elinde olduğunun bilinmemesi yeterlidir.

TTK'nın 778. ve 818-(s) bendi yollaması ile aynı Kanun'un 757. ve devamı maddeleri birlikte değerlendirildiğinde kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin dava açma yetkisinin hamile ait olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır.

Yapılan incelemede, zayi istemine konu edilen çek davacının mirasbırakanı tarafından keşide edildiği ve muris tarafından yapılan ödeme üzerine murise geri döndüğü ve keşideci murise verildiği iddia edildiği, murisin vefatı sonrası davacı/mirasçı tarafından eldeki davanın açıldığı, davacının muris/keşideci adına hareket ettiği, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca çek hamiline ait olduğu,

yine TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin,

ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmaktadır. ( benzer nitelikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19/04/2018 tarihli 2016/10022 - 2018/2952 sayılı ilamı).

Davacı mirasçı olup, muris keşideci adına hareket ettiğine göre, davacının bu davada aktif husumet ehliyeti bulunmamaktadır.

Davacı tarafından dava dilekçesinde; muris ...'nın çek bedelini alıp çeki teslim aldığına dayanmış, istinaf dilekçesinde ise, çekin bizzat kendisine teslim edildiğine ve çekin kendisinin zilyetliğinde kaybolduğunu iddia etmiştir.

HMK.m.357'de Yapılamayacak işlemler başlığı altında;

"Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinde karşı dava açılamaz, davaya müdahale talebinde bulunulamaz, davanın ıslahı ve 166 ncı maddenin birinci fıkrası hükmü saklı kalmak üzere davaların birleştirilmesi istenemez, bölge adliye mahkemesince resen göz önünde tutulacaklar dışında, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmalar dinlenemez, yeni delillere dayanılamaz." düzenlemesi yer almaktadır.

Buna göre davacı tarafından istinaf dilekçesinde dayandığı iddialar dinlenemeyeceğinden istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

Gerekçeli karar başlığında; davacı ile vekilinin adreslerinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.

Tüm bu açıklamalara, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak, davacının istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca; ESASTAN REDDİNE,

2-İstinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,

3-Alınması gereken harç peşin alındığından, yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

4-İstinaf eden tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,

5-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca; karar kesinleştikten sonra ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

8-Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 09/07/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*