Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi E.2025/194 K.2025/251

Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/11/2024 tarih, 2024/987 esas 2024/1420 karar sayılı kararına karşı, davalı vekili tarafından süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde,

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili davacı ....'nın, 5174 sayılı ....'na göre, borsaya dahil maddelerin alım, satım, fiyat hareketlerini tespit ve ilan etmekle yükümlü olduğunu, bu kapsamda 03.06.2024 tarihli yazı ile davalıya .... tabi balık unu, balık yağı, balık yemi ve balık (deniz-çiftlik) dahil 23 maddenin en az miktarları üzerinde yapılan alım-satım muamelelerinin borsalara tescilinin zorunlu olduğunun ve bu sebeple alış-satışlarına ait eksik tescil işlemlerini 15 gün içinde tamamlaması ve süresi içinde tescil yükümlülüklerini yerine getirmesi için ihtarda bulunulduğunu,

fakat eksik tescil işlemlerinin tamamlanmadığını ve böyle olunca davalıya 24.06.2024 tarihli yazı ile yeniden ihtarda bulunulup 7 gün ek süre verildiğini, davalının bu bildirimlere de kayıtsız kaldığını, nihayet Samsun T....Yönetim Kurulu'nda davalının 18.04.2024 tarihinden 04.07.2024 tarihine kadar olan alış ve satış faturaları ile ilgili defter ve kayıtlarının tetkikine izin verilmesi için mahkemeden talepte bulunulması yönünde karar alındığını beyanla, davalının 18.04.2024 tarihinden 04.07.2024 tarihine kadar olan alış ve satış faturaları ile ilgili tüm ticari defter, evrak ve kayıtlarının tetkikine izin verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA

Davalı, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılamada;"...5174 sayılı ....'nun 46/1. maddesine göre "Borsaya tabi maddelerin en az miktarları üzerinde yapılan alım satım muamelelerinin borsalara tescili zorunludur." ve yine Kanun'un 46/7. maddesine göre "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidirler. Bu amaçla hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilirler."

Öte yandan .... Tabi Maddeler ve Bu Maddelerin Alım Veya Satımlarının Tescili Hakkında Yönetmelik'in 15/1. maddesine göre; "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidir. Bu amaçla hakim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilirler"

Somut olayda; davalının 18.04.2024 tarihinde Samsun ....ı'na kaydının yapıldığı ve durumun kendisine 25.04.2024 tarihli yazı ile bildirildiği, akabinde 03.06.2024 tarihli yazı ile balık unu, balık yağı, balık yemi ve balık (deniz-çiftlik) dahil 23 maddenin en az miktarları üzerinde yapılan alım-satım muamelelerine ait tescil işlemlerinin tamamlanması için davalıya bildirimde bulunulduğu ve 15 gün süre verildiği, gereğinin yapılmaması üzerine 24.06.2024 tarihli yazı ile 7 gün ek süre verildiği, fakat davalının bu bildirime de kayıtsız kaldığı görülmektedir.

Anlaşıldığı üzere; davalı, 5174 sayılı Kanun'un 46. maddesindeki yükümlülüğünü yerine getirmemiştir ve davacının Kanun'un 46/7. maddesi ile Yönetmelik'in 15. maddesine uygun istemde bulunmasında hukuki yararı vardır" gerekçeleri ile;

1-Davanın kabulüne; ....nin 18.04.2024 ilâ 04.07.2024 tarihleri arasındaki alış ve satış faturaları ile tüm ticari defter, evrak, fatura ve kayıtlarının Samsun .... tarafından incelenmesine izin verilmesine, dair karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesi ile özetle.

Yerel mahkemece verilmiş olan kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili şirketin, alım-satım muamelelerinin borsalara tescilinin zorunlu olduğu alanda faaliyet göstermediğini, bu hususun tespitinin uzmanlık gerektirmesine rağmen mahkeme tarafından bilirkişi incelemesi yapılmamış, yargılama yapılmadan sadece davacının talebine uygun olarak hüküm kurulduğunu, kabul etmemek kaydıyla, biran için istinaf taleplerinin kabul edilmemesi ihtimalinde, ticari defterlerin borsa tarafından incelenmesinin hakim kararı gerektirmesi doğrudan kanundan kaynaklanmakta olup,

müvekkili şirketin kendisine karşı dava açılmasında herhangi bir kusuru bulunmadığından, mahkemece talebin kabulü halinde dahi müvekkili şirket aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmesinin de hatalı olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

İncelemeye konu uyuşmazlık, davanın kabul kararının eksik incelemeye ve/veya hatalı değerlendirmeye dayalı olup olmadığı, hükmün fer'ilerinde usul ve yasaya aykırılık bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLER

Yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/11/2024 tarih, .... esas ....karar sayılı kararına karşı, davalı vekili tarafından süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde,

İddia ve savunmaya mahkemece toplanıp değerlendirilen deliller ile duruşma tutanaklarına yansıyan bilgi ve belgelere göre; İstinaf incelemesine konu ve esas teşkil eden eldeki dava ; izin (5174 sayılı ....'ndan Kaynaklanan) istemine ilişkindir.

6100 sayılı HMK’nun 355. maddesi uyarınca inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilir; Yine; HMK'nun 357. maddesine göre de "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz."

Dosya içeriğine, toplanan delillere, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye ve delillerin taktirinde ve değerlendirilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesinde ve hükmün fer'ilerinde usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.