Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi E.2025/1778 K.2025/1702

Açılan davada Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi ve Çarşamba 5.Asliye Hukuk (Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) Hukuk Mahkemesi tarafından ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle.

Dava konusu satın alınan aracın gizli ayıplı olarak müvekkile satıldığını, aracın difransiyelinin sökülüp işlem gördüğü, aracın motorunun açılarak işlem gördüğü ve enjektörlerinin değiştirildiği, aracın hava yastığının açıldığı ve patlak olduğu , hava yastığının kullanılamaz olduğu, emniyet kemerinin açılmış olması sebebiyle dirençlendiği ve işlevini görmediği, aracın turbosunun çalışmadığı, aracın sağ ön şase uçlarının işlem gördüğü ve ayıplı olduğu, aracın elektrik tesisatının bozuk olduğu, aracın ön direksiyon ve torpido gibi kısımlarının değiştirildiği ve aracın kilometresinin değiştirilmiş olduğu,

aracın satın alınmasından kısa bir süre sonra müvekkil ve araç tamir ustaları tarafından tespit edildiği, "Taraflar arasında yapılan bu satış işlemi, ticari nitelikte olup; her iki taraf da tacir olduğundan, uyuşmazlık bir ticari dava niteliği taşımaktadır. Bu nedenle davaya bakmakla görevli mahkeme, Türk Ticaret Kanunu gereğince Asliye Ticaret Mahkemesi'dir.

Dava konusu araç satış sözleşmesi ve teslimi, Samsun ilinin Çarşamba ilçesinde gerçekleşmiş olup, davalının yerleşim yeri de Çarşamba'dır. Bu sebeple yetki konusunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 6. ve 10. maddeleri gözetilerek davalının yerleşim yeri ve sözleşmenin ifa yeri olan Çarşamba ilçesi mahkemeleri işbu dava da yetkilidir. Ayrıca Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemeleri asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla davalara bakmaktadır.

İşbu sebeplerle mevcut dava, görevli ve yetkili mahkeme olan Çarşamba Asliye Hukuk Mahkemesinde (Ticaret Mahkemesi sıfatı ile) açılmıştır." şeklinde belirtilerek görevli ve yetkili mahkemeye ilişkin olduğu, ayıplı araç satışından dolayı değişen ve onarılan parçalardan kaynaklı olarak onarım bedeli ve diğer zararlardan dolayı meydana gelen maddi tazminat alacağı, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsil edilmesini talep ettikleri görülmüştür.

Çarşamba 5.Asliye Hukuk (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) kararında özetle.

"6102 sayılı TTK'nın 5/1. maddesi uyarınca, ticari davalara bakma görevi, asliye ticaret mahkemesine ait olduğunu, Ticari davalar, mutlak ve nispi ticari davalar olarak ikiye ayrıldığını, Nispi ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinin ilk cümlesinde tarif edilmiş olup, her iki tarafın da "ticari işletmesiyle ilgili hususlardan kaynaklanan" hukuk davaları olduğunu, Mutlak ticari davalar ise, tarafların tacir olup olmadıklarına ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmeleri ile ilgili bulunup bulunmadığına bakılmaksızın yasa gereği ticari dava sayılan uyuşmazlıklardır,

TTK'nın 4/1-a ve devamı bentlerinde yazılan uyuşmazlıklar ile diğer yasalarda ticari dava olduğu belirtilen uyuşmazlıklar, mutlak ticari davalardır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 1. maddesi gereği göreve ilişkin kurallar kamu düzeni ile ilgili olup, mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekir.

Gerçek kişi tacir; kendi adına ve hesabına bir ticari işletmeyi işleten kişidir. Bununla birlikte, Türk Ticaret Kanunu m. 19/1'e göre, “Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır.

Ancak, gerçek kişi olan bir tacir, işlemi yaptığı anda bunun ticari işletmesiyle ilgili olmadığını diğer tarafa açıkça bildirdiği veya işin ticari sayılmasına durum elverişli olmadığı takdirde borç adi sayılır.” 19/2: "Taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri içinde ticari iş sayılır." Taraflar arasındaki ilişkinin ticari iş karinesi ("Tacirin borçlarının ticari olması asıldır.") gereği ticari nitelikte olduğu anlaşılarak davanın mutlak ticari dava niteliğinde bulunduğu,

tarafların sıfatı, yapılan işin niteliği itibariyle ve davacı vekilinin dava dilekçesinde ""Taraflar arasında yapılan bu satış işlemi, ticari nitelikte olup; her iki taraf da tacir olduğundan, uyuşmazlık bir ticari dava niteliği taşımaktadır.

Bu nedenle davaya bakmakla görevli mahkeme, Türk Ticaret Kanunu gereğince Asliye Ticaret Mahkemesi'dir." şeklinde belirterek işbu davayı Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla açmış olması da gözetilerek eldeki davanın ticari dava olduğu anlaşılmakla; davaya bakma görevinin Asliye Ticaret Mahkemesine ait olduğu, HSK Genel Kurulunun 07/07/2021 tarihli ve 608 sayılı kararı ile Samsun Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevresinin Samsun ilinin mülki sınırları olarak belirlendiği ve kararın 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verildiği, eldeki davanın da TTK'nın 4. Maddesinde belirlenen ticari davalardan olduğu,

Mahkemelerin kanunla düzenlenen görev kuralları kamu düzenine ilişkin ve 6100 sayılı HMK'nun 114/1-c ve 115 maddeleri gereğince dava şartlarından olup davanın her aşamasında istek olmaksızın resen gözetileceği anlaşıldığından mahkememizin görevsizliğine" gerekçesi ile görevsizlik kararı verildiği anlaşılmıştır.

Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi kararında özetle. "Somut olayda; uyuşmazlık, satış sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, bu nevi davaların mutlak ticari dava olarak nitelendirilemeyeceği açıktır. Davanın nispi ticari dava olarak kabulü için öncelikle tarafların tacir olup olmadığına ve akabinde uyuşmazlığın ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğup doğmadığına bakılmalıdır.

Satıma konu araç, kamyonet vasıflı olduğundan mahkememizin görevli olup olmadığının tespiti için yapılacak değerlendirmede aracın tescil kaydında yer alan aracın hangi amaçla trafiğe çıkarılacağını ve hangi faaliyetlerde kullanılacağını belirleyen kullanım amacı belirleyici olup davaya konu aracın tescil kaydında ve aracın satım sözleşmesinde belirtilen eski ve yeni kullanım amacının açıkça "hususi" olarak belirtildiği görülmekle ticari kabul edilemeyeceği açıktır.

Nitekim Yargıtay kapatılan 20. HD'nin .... E- .... K sayılı ilamı da bu yöndedir. Somut olayda; dava konusu araç kamyonet tipinde ise de, araç ruhsatına göre kullanım amacının yük nakli, hususi bir araç olup aracın ticari nitelikte bulunmaması, dosya kapsamından davacının aracı ticari ve mesleki amaçla kullandığına ilişkin delil bulunmamasına göre, uyuşmazlığın sonuçlandırılmasında Çarşamba Asliye Hukuk Mahkemesi görevli olacaktır. (Samsun Bam 2. HD'nin .... esas ve ....

Karar sayılı ilamı, Konya Bam 5. HD'nin .... esas ve .... Karar sayılı ilamı, İzmir Bam .... esas .... Karar sayılı ilamı) Buna göre, satış sözleşmesinden kaynaklı ayıba karşı tekeffül hükümlerine dayalı işbu davaya konu uyuşmazlığın Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülmesi gereklidir." şeklinde karşı görevsizlik kararı vermiştir.

Dava; ayıplı maldan kaynaklı tazminat istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. Maddesinde; "(1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; ... öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır." şeklinde düzenlenen hüküm uyarınca ticaret mahkemelerinde görülecek davalar düzenlenmiştir,

iş bu davaya konu uyuşmazlık mezkûr hüküm uyarınca mutlak ticari dava olmaması ya da taraflarının her ikisinin de tacir olup ticari işletmeleriyle ilgili bir durum söz konusu olmadığından nispi ticari dava sayılmamaktadır.

Ayıplı olduğu iddia edilen aracın ruhsat bilgilerinde de kullanım amacının hususi olduğu da nazara alındığında davanın genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmakla, Çarşamba 5.Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar vermek gerekmiştir.

... · Başkan · ... · e-imza · ... · Üye · ... · e-imza · ... · Üye · ... · e-imza · ... · Katip · ... · e-imza