Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2022/1767 K.2023/870

Talep eden vekilinin dilekçesinde özetle; ...tarafından ...emrine keşide edilmiş, ..... .... Şubesi'ne ait .....numaralı çek ile ...tarafından ...emrine keşide edilmiş, ..... ..... Şubesi'ne ait ...ve ...numaralı çeklerin kaybolduğunu ve bulunamadığını beyanla, çeklerin ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilmesini ve zayi sebebiyle iptallerini talep ettiği anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama neticesinde davanın reddine dair hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

İSTİNAFA BAŞVURAN TARAFLAR ve İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: İstinaf başvurusunda bulunan davacı vekilinin dilekçesinde özetle; davaya konu çekin fotokopisini dava dilekçesi ekinde sunduklarını ve bu delilin ispat için yeterli olduğunu, yerel mahkemece verilen karar neticesinde bahse konu çekin üçüncü şahısların eline geçmesi halinde müvekkilinin mağdur olacağını, kötü niyetli üçüncü kişilerin sebepsiz zenginleşmesine sebebiyet vereceğini, bu nedenlerle yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep ettiği anlaşılmıştır.

DELİLLER

Tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Talep, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.Zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle TTK'nın 780 ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurlara haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurlara haiz olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle TTK hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez.

TTK'nın 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca TTK'nın poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur. TTK'nın 757. maddesinde belirtildiği üzere poliçenin iptali ancak lehtar veya yetkili hamil tarafından talep edilebilecektir.

Zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali talebi, çekişmesiz yargı işi olup HMK'nın 385. maddesi uyarınca basit usule tabidir. Dava, basit usule tabi olmakla, HMK'nın 320/1. maddesi uyarınca duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün ise de bunun için hukuki dinlenilme hakkının tam olarak sağlanmış olması ve müphem noktaların açıklığa kavuşmuş olması gerekir.

HMK'nın 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkı, açıklama ve ispat hakkını ve mahkemenin bu açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve karaların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini de kapsar. Diğer yandan HMK'nın 31. maddesinde, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu olduğu durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili hususların bulunması halinde, hakimin taraflardan açıklama isteyebileceği, soru sorabileceği ve delil sunmalarını isteyebileceği düzenlenmiştir. Davacıya taleplerini açıklama fırsatı verilmeden sonuca gidilmesi, hukuki dinlenilme hakkını ihlal eder niteliktedir.

Bu durumda, yerel mahkemece yapılması gereken, davacının duruşmaya çağrılarak talep konusu çeklerin zayi anında meşru hamili olup olmadığı, çekleri ne şekilde iktisap ettiği ve çeklerin zayi oluş şekli ile ilgili açıklama ve delilleri sorularak gerekli eksik belge ve deliller toplandıktan sonra talep hakkında bir karar vermekten ibarettir.

Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile, HMK 353/(1)-a-6 maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİHİ : 16/05/2023

Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında E-İMZA ile imzalanmıştır!