Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2023/878 K.2024/1023

Davacı vekilinin 31/10/2019 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından davalılardan ...'dan alınacak mallar karşılığında 13/07/2019 tarihi ile 31/03/2020 tarihleri arasını kapsayan seri çekler verildiğini, bu çeklerden 31/10/2019 tarihinden önceki çeklerin ödendiğini, bu çeklerin karşılığında bir kısım malların müvekkili şirkete teslim edildiğini, ödeme tarihi gelmemiş olan müvekkili şireket ait... bankası ...

Şubesinin İban:.... nolu hesabından keşideci...... Ltd. Şti. olan, ....

Şti. emrine yazılı ... çek nolu toplam 10 adet çeklerin doğal olarak ödenmediğini, bu aşamada davalılardan ...'nın konkordato talebi ile Samsun Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/661 esas sayılı dosyası ile tedbir kararı verildiğinin öğrenildiğini, davalı şirketin şu anda kendilerine verilmiş olan çeklerin karşılığı malları tedbir kararı nedeni ile vermediğini, dava konusu çeklerin davalı bankalarda bulunduğunu ve teminat veya rehin olarak verilmesinin uygun olmadığını, teminat senedi olduğunun kabulü için senet metninde teminat olduğuna dair bir kaşenin ve hangi ilişkinin teminatı olduğunun yazılı belgeyle ortaya konması gerektiğini,

davalı şirket tarafından taahhüt edilen malların müvekkili şirkete teslim edilememiş olduğundan 10 adet çekin bedelsiz kaldığını belirterek, davaya konu....çekler yönünden borçlu olmadığının tespitine ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava ettiği anlaşılmıştır.

Davalı ... A.Ş. vekilinin 05/12/2019 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; dava konusu uyuşmazlıkta arabuluculuğa başvurulmasının şart olduğunu, davacı tarafından davanın iş bu şartın yerine getirilmeden açılması nedeniyle öncelikle davanın usulden reddi gerektiğini, davacı ile davalı ...Şti arasındaki ticari ilişkinin müvekkili bankayı ilgilendirmediğinden davaya konu olayda husumetin müvekkili bankaya yöneltilemeyeceğini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunduğu anlaşılmıştır.

Davalı .... vekilinin 14/11/2019 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacının bedelsizlik iddiasını yetkili hamil konumunda olan müvekkiline karşı ileri süremeyeceğini, davacının müvekkilinin kötüniyetli olduğunu kanıtlamak zorunda olduğunu, bedelsizlik iddiasının yazılı delille ispatlanması gerektiğini, yetkili hamile karşı ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceğini, bu nedenlerle davanın reddine reddine karar verilmesi gerektiğini savunduğu anlaşılmıştır.

Davalı .. A.Ş. vekilinin 25/11/2019 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; bedelsizlik iddiasının temel borç ilişkisine taraf olmayan iyiniyetli 3.kişilere karşı ileri sürülemeyeceğini, müvekkili bankanın dava konusu çeke iyiniyetle hamil olduğuun, bu nedenlerle davanın reddine reddine karar verilmesi gerektiğini savunduğu anlaşılmıştır.

Davalı .. . vekilinin 22/11/2019 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; dava konusu uyuşmazlıkta arabuluculuğa başvurulmasının şart olduğunu, davacı tarafından davanın iş bu şartın yerine getirilmeden açılması nedeniyle öncelikle davanın usulden reddi gerektiğini, bedelsizlik iddiasının iyiniyetli hamil konumunda olan müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, verilen tedbir kararının kaldırılması gerektiğini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunduğu anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabul kısmen reddine dair karar verildiği anlaşılmıştır.

İSTİNAFA BAŞVURAN TARAFLAR ve İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

İstinaf başvurusunda bulunan davacı vekilinin dilekçesinde özetle; yerel mahkemece everilen kararın kısmen reddedilen kısmına ilişkin kısmının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu beyanla, verilen kararın kaldırılarak davanın tam kabulüne dair yeniden hüküm kurulmasını talep ettiği anlaşılmıştır.

İstinaf başvurusunda bulunan davalı ...vekilinin dilekçesinde özetle; yerel mahkemece her iki tarafa ait ticari defterler incelenmeden, raporlar arasındaki çelişkiler giderilmeden, eksik inceleme ile usul ve yasaya aykırı bir şekilde karar verildiğini beyanla, verilen kararın kaldırılarak davanın reddine dair yeniden karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

DELİLLER

Tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, kambiyo senedine dayalı İİK'nin 72.maddesine göre açılan menfi tespit ve çek iptali istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Yerel mahkemece, davalılar ..,hakkındaki davanın reddine, diğer davalı şirket hakkındaki davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davacı vekili ile davalı ... Şti. vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemizin 2022/259 Esas, 2022/1497 Karar sayılı ilamı ile, davacı çek bedellerinin yargılama aşamasında ödenmesi nedeniyle davanın istirdat davasına dönüştüğünü ileri sürmesi nedeniyle davaya konu çek bedellerinin ödenip ödenmediği hususu araştırılarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar kaldırılmış, yerel mahkemece, davalılar....A.Ş. ve ...hakkındaki davanın reddine, diğer davalı şirket hakkındaki davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davacı vekili ile davalı ... vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İcra ve İflâs Kanunu’nun 72/6. maddesi uyarınca “Borçlu, menfi tesbit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir” düzenlemesi mevcuttur.

Anılan madde uyarınca menfi tespit davası icra takibinden önce sonuçlanmaz ve ihtiyati tedbir kararı verilmemiş olması yahut ihtiyati tedbir kararının kaldırılması nedeniyle, dava sırasında borç alacaklıya (davalıya) ödenmiş olursa, menfi tespit davası kanunun açık hükmü gereği (kendiliğinden) istirdat davasına dönüşür. Bu halde mahkeme menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam eder, davacının talep sonucunu değiştirmesi için ıslah yoluna başvurmasına ya da karşı tarafın (alacaklının) muvafakati gerekmez.

Somut olayda, yerel mahkemece dava konusu toplam 750.000,00 TL bedelli çekler sebebiyle davacının davalı .. Ltd. Şti.'ne ... TL borçlu olmadığının kabulü gerektiği, ancak yargılama aşamasında toplam bedeli 675.000,00 TL olan bir kısım çeklerin ödendiği, bu çekler yönünden talebin istirdat davasına dönüştüğü, davacı vekilinin talebide nazara alınarak her bir çekin ödeme tarihinden işleyecek ticari faiziyle birlikte davalı ... Ltd. Şti.'den tahsiline karar verilmesi gerektiği, 19360 nolu 75.000,00 TL bedelli çekin ise ödenmediği, işbu çekin 51.269,58 TL'lik kısmı ile davacı şirketin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Ancak dosyanın incelenmesinde; ... nolu ...TL bedelli çeke dayalı olarak alacaklı .... Tarafından davacı şirket hakkında ... İcra Dairesinin ...sas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığı, icra dairesi tarafından mahkemeye hitaben yazılan 17/03/2022 tarihli yazıda dosyanın 21/2/2022 tarihinde infaz edilerek işlemden kaldırıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, yerel mahkemece davaya konu ... nolu ...TL bedelli çekin de icra takibi sonucu ödendiği ve ödenen çek nedeniyle de davanın istirdat davasına dönüştüğü, işbu çek nedeniyle davacının talep edebileceği istirdata konu miktarın belirlenerek sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı hüküm tesisi yerinde görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf itirazlarının kısmen kabulü ile; HMK 353/(1)-a-6 maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına, kararın kaldırılma sebep ve şekline göre davalı ...Şti.vekilinin istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİHİ : 29/05/2024

Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında E-İMZA ile imzalanmıştır!