Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi E.2026/1667 K.2026/870

...... Asliye Ticaret Mahkemesi ile ................ Asliye Hukuk Mahkemesince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgelerin incelenmesi sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

.......... Asliye Hukuk Mahkemesince; "...Davanın Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatı ile açıldığı, HSK' nın 07/07/2021 tarih ve 608 numaralı kararı ile Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresi yönünden ..........Asliye Ticaret Mahkemesi' nin görevinin ....... İli' nin mülki sınırları olarak belirlenmesi, davalının ticari iş yapıyor olması, davalının ve davacının TTK kapsamında tacir olması ve tacirlerin yaptıkları işin ticari iş olduğu, uyuşmazlığın davacının davalıdan alacaklı olup olmadığına ilişkin olduğu hususları da gözetilmek suretiyle iş bu davada Asliye Ticaret Mahkemesi görevli olduğundan..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli ........... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.

...........Asliye Ticaret Mahkemesince ise; "...davacının faturadan kaynaklı alacak sebebiyle başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talebinde bulunduğu, davalının davanın reddini savunduğu,...........Asliye Hukuk Mahkemesinin ...........tarihli ........... Esas ve ...........

Karar sayılı ilamıyla görev yönünden davanın usulden reddine karar verildiği, mahkememizin işbu esas sayılı dosya numarası ile yargılamaya devam edildiği, her ne kadar davalı şirket tacir ise de davacı ...'ün ikinci sınıf tacir olduğu, işletme hesabına göre defter tutuğu, yani esnaf olduğu anlaşılmakla; dava konusu uyuşmazlığın mutlak ticari dava niteliğinde olmadığı,

davacının TTK anlamında tacir olmaması nedeniyle nispi ticari dava da sayılamayacağından, böylece işbu davaya bakma görevinin HMK’nın 2. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemelerine ait olduğu..." gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verilerek olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Türk Ticaret Kanununun 4. maddesinde, bu kanundan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, aynı Kanunun 5. maddesinin ikinci fıkrasında, bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu Kanunun 4. maddesi hükmünce ticari sayılan davalara ticaret mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir.

Türk Ticaret Kanununun 3. maddesinde, "Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir." düzenlemesi getirilmiştir.

TTK'nın 14. maddesine göre "bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir." Aynı Kanunun 17. maddesi hükmünce de; iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir." düzenlemesi yer almaktadır.

5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3'üncü maddesinde, Esnaf ve sanatkar, ister gezici ister sabit bir mekanda bulunsun, Esnaf ve Sanatkar ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkar meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedeni çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir.

Ayrıca TTK'nın 1463. maddesinde de önce 17. maddeye gönderme yapılarak, Bakanlar Kurulunun bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardan aşağıya gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17. maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir.

19.02.1986 tarih ve 19024 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 25.01.1986 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile TTK'nın 1463. maddesine göre esnaf ve küçük sanatkar ile tacir ve sanayicinin ayrımına dair esaslar tespit edilmiştir. Buna göre.

1- Koordinasyon kurulunca tespit ve yayınlanacak esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olup da gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre, defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinin birinci fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar,

2- Vergi Usûl Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci madde de belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları kararlaştırılmıştır.

Vergi Usûl Kanununun 178. maddesine göre, birinci sınıf tacirlerle ilgili şartları taşımayanlar ikinci sınıf tacir sayılırlar. İkinci sınıf tacirler ise ticari işletme hesabına göre defter tutarlar(VUK 176).Bir kişinin ticaret siciline kaydının olmaması tacir olmadığını, esnaf olduğunu göstermediği gibi işletme hesabına göre defter tutuyor olması da esnaf olduğunu göstermemektedir. Tarafların esnaf sayılabilmesi için vergiye esas hasılat/satış unsuru yanında, iktisadi faaliyetinin sermayesi ile birlikte bedeni çalışmasına dayanması ile esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil(berber, terzi gibi) olması gerekmektedir.

Dosya kapsamında, davalının iktisadi faaliyetlerinin nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmalarına dayandığına veyahut berber terzi gibi esnaflık faaliyetinde bulunduğuna dair herhangi bir bilgi ve belge bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık ........... icra Dairesi' nin ........... Esas sayılı dosyasından davalıya teslim edilen 274 kg kuzu ciğeri karşılığı olan 202.020,20 TL bedelli ........... nolu fatura alacağının tahsili talebine dayalı ilamsız icra takibine karşı yapılmış olan itirazın iptali davasına ilişkindir. UYAP üzerinden yapılan sorguda davacının yenilebilir sakatat (ciğer, işkembe, böbrek, taşlık vb.) toptan ticareti ile uğraştığı tespit edilmiştir.

Bu durumda, davalının karine olarak esnaf olduğunun kabulü doğru olmayıp, satımın ticari olması ve ikinci sınıf tüccar şeklindeki mükellefiyet nedeniyle tacir sıfatını haiz olduğunun kabulü gerekir. TTK 4. maddesinde her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendiren davaların ticari dava sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre davanın asliye ticaret mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, ........... Asliye Ticaret Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 27/04/2026

Başkan · e-imzalıdır Üye · e-imzalıdır Üye · e-imzalıdır Katip · e-imzalıdır