Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2024/121 K.2024/116

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilk derece mahkemesince verilen ve yukarıda tarih numarası gösterilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmakla; dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

A) DAVACI YANIN İDDİASI VE TALEBİ

Davacı 07/10/2024 tarihinde, hasımsız olarak sunduğu dava dilekçesinde; ...............................işyeri ofisinden çantasından ofisin içine düşen çek karnesinin 27/09/2024 tarihinde temizlik yapan eşi tarafından çöp zannedilerek genel çöpe atıldığını, bu durumun 04/10/2024 günü çantasına baktığında farkettiğini, ......................bankasına ait bu çek koçanının 10 yaprak olduğunu ve hiç kullanılmadığını, çek numarasının......................... den başlayıp .........................ye kadar olduğunu belirterek, gereğinin yapılmasını talep ettiğini ifade etmiştir.

Mahkemece, davacıya dava dilekçesindeki netice talebini açıklaması için muhtıra gönderilmiş; davacı 08/11/2024 tarihli dilekçesinde; düzenleyeni ...................................... olan .........................Bankasına ait 10 yapraklı çek koçanının .................................... adresindeki işyerinde ofisinde çantasından ofisin içine düştüğnü ve 27/09/2024 günü ofiste temizlik yapan eşi tarafından çöp olduğu zannedilerek atıldığını, çek koçanının kayıp olduğunu 04/10/2024 günü fark etmiş ise de tüm aramalarına rağmen bulamadığını, ilgili çek çeklerin kötüniyetli üçüncü kişilerin eline geçemdinden endişe duyduğunu belirterek,

........................Bankasına ait 10 yapraklı olan ............... numaradan ..................... numaraya kadar olan çeklerin kaybolma seneni ile iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

B) İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

..................Asliye Ticaret Mahkemesinin dosya üzerinden inceleme ile verdiği 14/11/2024 tarih ve E............., K................. sayılı kararı ile; "Dava, 6102 sayılı TTK.nun 818/s maddesi yollamasıyla aynı yasanın 757 ilâ 764 maddelerine göre kaybolan çeklerin iptaline karar verilmesi talebine ilişkindir.

TTT.nın 780.maddede çekin senet metninde ''çek kelimesini, kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi, muhatabın ticaret unvanını, ödeme yerini, düzenleme tarihi ve yerini, düzenleyenin imzasını taşımak zorundadır. TTK'nın 781.maddede bu unsurları taşımayan senedin çek sayılmayacağı düzenlenmiştir.

Tamamen boş çek yaprağı çalınması halinde çek doldurularak ibraz edildiği takdirde, keşidecinin hak talep eden hamile karşı İİK.72.maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanı mevcut bulunmaktadır. Hukuki yararın bulunması HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartıdır. Yine TTK.651/2 maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.

Davacının yetkili hamil olduğunun kabulü için çek üzerinde lehtar olarak gösterilmiş olması yeterli olmayıp, aynı zamanda çekin zilyetliğinin de davacıya devredilmiş olması gerekir. Söz konusu zilyetlik devredilmeden keşideci ve lehtar arasında bir ayni sözleşme kurulduğunun kabulü mümkün değildir. Dolayısıyla yetkili hamil sıfatını haiz olmayan davacının işbu davayı açma hakkı olmadığı, bir başka anlatımla hukuki yararının bulunmadığı açıktır.(Benzer yönde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin 2023/836 Esas, 2023/885 Karar sayılı, 25/05/2023 tarihli karar ilamı)

Tüm dosya kapsamı itibariyle açılan davanın çek iptali davası olması dikkate alınarak, zayi olan çek için T.T.K.nun 757,763,764 ve devamı maddeleri uyarınca iptalini istemek hakkının sadece hamile ait olduğu, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı, kaldı ki davacı beyanından anlaşılacağı üzere dava konusu çeklerin boş olduğu ve henüz kıymetli evrak vasfını da kazanmadıkları anlaşılmakla, boş çek yaprağı için iptal davası açılamayacağından dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile; "Davanın HMK'nın 114/1-h maddesinde düzenlenen davacının hukuki yaranının bulunmaması sebebiyle aynı kanunun 115/2 maddesi uyarınca USULDEN REDDİNE" karar verilmiştir.

D) DELİLLER

..................Asliye Ticaret Mahkemesinin................Esas sayılı dosyası kapsamı

E) DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKÎ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, kaybolan çekin iptali istemine ilişkindir. Dava, ..................Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde açılmış ve anılan mahkemenin ..................Esas sırasına kaydedilmiş iken, ..................Sulh Hukuk Mahkemesinin 'davacının talebinin Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanında olduğu' gerekçesi ile verdiği 14/10/2024 tarih ve E................, K............... sayılı görevsizlik kararı üzerine dosya ..................Asliye Ticaret Mahkemesinin ............... Esas sırasına kaydedilmiştir.

Davacı.................... Bankasına ait çek koçanı 10 yaprak olan çek defterinin ofisinde temizlik yapan eşi tarafından çöp sanılarak genel çöpe atılması neticesinde kaybolduğunu ileri sürerek, ................ nodan başlayıp,.................... ye kadar olan çeklerin koybolma sebebiyle iptaline karar verilmesini talep etmiş.

Mahkemece, 'açılan davanın çek iptali davası olması dikkate alınarak, zayi olan çek için TTK'nin 757,763,764 ve devamı maddeleri uyarınca iptalini istemek hakkının sadece hamile ait olduğu, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı, kaldı ki davacı beyanından anlaşılacağı üzere dava konusu çeklerin boş olduğu ve henüz kıymetli evrak vasfını da kazanmadıkları anlaşılmakla, boş çek yaprağı için iptal davası açılamayacağı' gerekçesi ile, 'Davanın HMK'nin 114/1-h maddesinde düzenlenen davacının hukuki yaranının bulunmaması sebebiyle aynı kanunun 115/2 maddesi uyarınca usûlden reddine' karar verilmiştir.

Karara karşı davacı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, dairemizce 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve re'sen kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, karar başlığında hükmü veren Mahkemenin (..................Asliye Ticaret Mahkemesi) adının yazıldığı kısma "1 nolu kalem" ifadesinin yazılması 6100 sayılı HMK'nin 297. maddesine aykırı ise de, usûle ilişkin bu aykırılığın mahal mahkemesince her zaman düzeltilmesinin mümkün olduğunu değerlendiren Dairemiz, bu hususu eleştirmekle yetinmiştir.

Hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı alacak hakkının çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652. maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil, hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin ve bu bağlamda çek hesabı sahibinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı gibi, imzasız boş çek koçanlarının kambiyo senedi niteliğinde olduğundan da söz edilemez. Bu nedenle, davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararı yoktur. Sonuç olarak ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dosya içeriğine, vakıa mahkemesinin objektif, dosyadaki verilerle çelişmeyen tespitlerine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usûl ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılarak, davacı temsilcisinin inceleme konusu ilk derece mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1-b.1. Maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.