Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2026/111 K.2026/570

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

A-)TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ....................... Şubesinden ................ TL taşıt kredisi çekerek ................ plakalı .......... model ..................... kamyonet cinsi aracı satın aldığını, davalı nezdinde araç için ...................'de bitiş tarihi .............. olan kasko sigorta poliçesi düzenlendiğini, bu aracın ............... tarihinde yaptığı kazada araçta .......................... TL'lik hasar oluştuğunu, davalı kasko sigortacısına başvurulsa da aracın kiralık kullanıldığından bahisle ödeme yapmadığını, olayda davalının kiralık araç olarak kullanıldığını ispatla yükümlü olduğunu belirterek, şimdilik ................... TL'nin olayın meydana geldiği tarihten işletilecek reeskont faiziyle davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili dava dilekçesinde özetle; davada .................... Mahkemelerinin yetkili olduğunu, aracın kaskolu olduğunu, hasar dosyasında yapılan araştırmada sigortalı aracın ...................'un sanal siparişlerini dağıttığı ve sürücü .................'nun da bu araçta sürekli çalıştığı, sürücünün dağıtımı yapan şirketin personeli olduğu, davacıdan alınan sözleşmenin .....................'den itibaren bir yıl geçerli olduğu ve ............................

A.Ş. ile imzalandığının tespit edildiğini, araçtaki hasar bedelinin KDV dahil .................. TL tespit edildiği, poliçede kullanım şekli istisna klozu gereği aracın kiralık olarak kullanılması sebebi ile %80 muafiyet uygulanarak ödenebilecek tutarın .......................

TL tespit edilip sigortalının ödemeyi kabul etmediğini, araçtaki hasar durumu ve kusurun tespiti gereğini, TTK 1427 gereği talebin 45 gün sonra muaccel olacağından faiz türü ve faiz başlangıç tarihine itiraz etiklerini belirterek, haksız davanın reddini savunmuştur.

B-)MAHKEMENİN KARAR ÖZETİ: "...Davanın kısmen kabulü ile; 1-Hasar bedeline ilişkin ....................... TL'nin temerrüt tarihi olan ..................... tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine ..." karar verildiği görülmüştür.

C-)İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı vekili sunduğu istinaf dilekçesinde özetle; yukarıda ayrıntılı belirtilen cevap dilekçesindeki hususları tekrar etmiş ve ilaveten; araç maliki ile ....................... A. Ş. arasındaki sözleşmenin ilgili maddesiyle aracın kiralandığının açıkça anlaşıldığını, bilirkişi raporunda sözleşmenin "amacının" incelenme sebebinin anlaşılamadığını, sözleşmede kira başlangıç ve bitiş süresi belirlenmişken raporun objektiflikten uzak yaklaşımla amacın incelenmesinin kabul edilemeyeceğini, aracın başka bir firmaya kiralanıp sözleşme gereği çalıştırılması tespit edildiğinden hasar bedelinden %80 muafiyet uygulanmsı gerektiğini, ancak buna ilişkin itirazlarının dikkate alınmadığını,

Müvekkil sigorta şirketinin sorumluluğunun gerçek zarar ilkesi ile sınırlandırılıp aksinin kabul edilemeyeceğini, hasar tarihi dikkate alınarak yapılacak hesaplamanın gerçek zararı ortaya koyacağını, dosyada mübrez kiralama sözleşmesinin hukuki statüsünün ancak sigorta hukukçusu bilirkişice incelenebileceğini, hasar değerlendirmesi için dosyanın makine mühendisinin de bulunduğu bilirkişi heyetine gönderilmesi gerektiğini, eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu belirterek, hükmün kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

D-)DELİLLER: ................ Asliye Ticaret Mahkemesi ................. T........./......... E. ......../......... K. sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

E-)İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava, sigortalının kasko şirketine açtığı tazminat talebine ilişkindir.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, inceleme konusu karar başlığında; davalı Şirketin ile taraf vekillerinin adreslerinin ve gerekçeli karar yazım tarihinin yer almaması 6100 sayılı HMK'nın 297.maddesine aykırı ise de, mahallinde her zaman düzeltilmesi mümkün bulunduğundan bu eksiklik eleştirilmekle yetinilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355.madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır

Davanın ilk olarak ................. ASHM'de (Tüketici Mahkemesi) sıfatı ile açıldığı, Mahkemece kasko poliçesine konu aracın mesleki amaçla kullanıldığı ve ticari araç olduğu, trafik kazasının da hizmet sırasında gerçekleştiği, davacının somut uyuşmazlıkta 6502 sayılı Kanun'un 3.maddesinde tanımlanan "tüketici" konumunda olmadığı, bu durumda taraflar arasındaki uyuşmazlığın 6502 sayılı kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği, davaya bakmakla görevli mahkemenin tüketici mahkemesi olmadığı gerekçesiyle .............. ASTCM'ye görevsizlik kararı verildiği, ................. ASTCM'nin bilirkişi incelemesi yaparak davanın kısmen kabulü ile .............. TL'nin tahsiline karar verildiği, hükme karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu görülmüştür.

Davalı istinafında; davacının aracı kiralama sözleşmesi ile kullandırdığının sabit olduğundan %80 indirim uygulanması gerektiğini, bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmediğini, makine mühendisi ve sigorta hukukçusundan rapor aldırılmasını gerektiğini ileri sürülmüştür.

Davacıya ait ................. plakalı aracın, davalı Şirket nezdinde genişletilmiş kasko ............ sigorta poliçesi ile ............ ve ............... tarihleri için teminat altına alındığını, davacı tarafından, aracın ........................ tarihinde karıştığı kaza neticesi ........... tarihinde ihbarda bulunulması üzerine hasar dosyası açıldığı, davalı şirketçe yapılan araştırmada sigortalı aracın Migros sanal market bünyesinde paket servis aracı olarak .......................'den itibaren bir yıl geçerli olarak kiralanıp .....................

A.Ş. ile sözleşme imzalandığı, ....... .........'nun da araçta dağıtımı yapan şirketin personeli olarak sürekli çalıştığının tespit edildiği, bu nedenle poliçedeki kullanım şekli klozu nedeniyle hasar bedelinden %80 indirim yapılarak bakiye bedeli olan .................... TL'nin davacı sigortalıya teklif edilse de kabul edilmeyip eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında ................... ASHM (Tüketici Mahk. Sıf.) nezdinde iken sigorta eksperi bilirkişiden alınan .................. tarihli raporda; kaza sonucu araçtaki hasarın (%10 amortisman uygulanarak parça değişimi ve hasar gören parçaların onarım, değişim işçiliklerinin) amortisman uygulanmış olarak ................ TL + KDV= ............... TL tutarında olduğu bildirilmiştir.

Poliçenin "Kullanım Şekli İstinası Klozu" başlıklı kısmında.

"Sürücü kursu aracı, taksi, dolmuş, Uber sistemine kayıtlı araçlar, her türlü hatlı minibüs ve midibüs olarak işletilen veya kullanılan, ayrıca günlük veya kısa yahut uzun süreli olarak kiralanan araçlarda meydana gelen yangın ve çalınma dahil tüm hasarlar için aksi açıkça kararlaştırılmış ve gereken ek prim de ödenmemiş ise her hasarda hasar bedelinin % 80 ni sigortalı tarafından karşılanmak üzere müşterek sigorta uygulanacaktır" hükmü mevcuttur.

Davacı tarafından dosyaya sunulan kiralama sözleşmesinde "sözleşmenin konusunun ................. ili .................. İlçesinde kendi aracı ile taşıma, dağıtım ve teslimat hizmetleri olduğu, kira başlangıcının ................. olduğu ve 1 yıl süreli olduğu, kiralama konusu işin .................. plakalı araç ile yapılacağının açıkça kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.

Dosyada mevcut ..................... tarihli sigorta uzmanı bilirkişi raporunda; davalı şirketçe ret gerekçesi olarak dava konusu aracın kiralık olarak kullanıldığı gerekçe gösterilmiştir. Ancak öncelikle davacı tarafından sunulan kira sözleşmesinde söz konusu aracın kullanım amacı taşıma sözleşmesidir. Poliçenin "kullanım şekli istinası" klozu başlıklı kısmında aracın maliki tarafından taşıma işlerinde kullanılmasının teminat dışı olması ile ilgili bir hüküm bulunmamaktadır.

Bununla birlikte emniyet tarafından verilen yazılarda söz konusu aracın kiralandığı şeklinde de bir bilgiye rastlanılmamıştır.

Dava konusu aracın ilgili kurumlarca gelen cevabı yazılardan kiralama işinde kullanılmadığı, söz konusu aracın taşıma işinde kullanıldığı, davalı tarafça dayanılan kloz kapsamında olmadığı, dava konusu araçta %10 iskonto KDV dahil ..................-TL hasarın kadri maruf olduğu, genel şartlar uyarınca sigorta şirketinin söz konusu zarardan sorumlu olacağının bildirildiği görülmüştür.

6102 sayılı TTK'nın 1409/2 maddesinde; "Sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir." hükmü mevcut olup hasarın teminat dışı kaldığının ispat yükünün sigortacıya düştüğü belirtilmiştir.

Tüm bu tespit ve mevzuat hükümlerine göre; kazalı aracın dava dışı şirket bünyesinde paket servis işinde kaza tarihini de kapsar şekilde 1 yıl süreli olarak sözleşme bulunduğu, tarafların sözleşmeyi kiralama olarak nitelendirdiği, dava dışı sürücü .............'un da da dışı şirketin çalışanı olduğu, aracın ............. kapalı kasa kamyonet olduğu hususlarında uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Aracın kaydında kullanım amacının ticari, cinsinin ....................-..........., kullanım şeklinin yük nakli olduğu anlaşılmaktadır. Bilirkişi sözleşmede amacın taşıma işi olduğu kanaatindedir. Ancak araç dava dışı Şirkete sürücüsüz olarak paket servis işinde tahsis edilmiştir. Yani araç, dava dışı şirketin uhdesinde oılup, onun personelinin kullanımındadır. Davacının araç üzerinde fiili bir hakimiyeti bulunmayıp, aracını kullandırmaktan da menfaat elde etmektedir. Bu tespitlere göre aracın kiralama sözleşmesi ile dava dışı şirkete tahsis edildiği kanaatine varılıp, anılan bilirkişi raporu ile bunu hükme esas alan sonuç kararın isabetli olmadığı anlaşılmıştır.

Yargıtay 17. H.D. 'nin 2011/10711 E. 2012/4585 K. Sayılı ilamında; "...Dava, kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

Taraflar arasında düzenlenen kasko sigorta poliçesinin 3. sayfasında kullanım şekli istisnası klozunda sürücü kursu aracı taksi veya dolmuş olarak işletilen veya kullanılan ayrıca günlük veya kısa yahut uzun süreli olarak kiralanan araçlarda meydana gelen yangın ve çalınma dahil tüm hasarlar aksi açıkça kararlaştırılmış ve gereken ek prim de ödenmiş olmadıkça sigorta teminatının dışında olduğu belirtilmiştir.

Somut olayda davaya konu aracın dosya kapsamına göre kiralık araç olarak kullanıldığının davacı tarafça kiraya verildiğinin kabulü gerekmekte ise de kasko sigortası genel şartlarında özel aracın sigortacının bilgisi dışında ticari amaçla (kiralık) kullanılması teminat dışı bir hal olarak düzenlenmemiştir. Bu maddenin amacı sigortacının sigorta priminini yükseltilmesini sağlayabilmektir.

TTK.nun 1266 maddesine göre poliçede nelerin yazılı olacağı belirlenmiştir. TTK'nın 1264/4 maddesine göre de genel şartlarda yazılı olmayan bir husus sigortalı aleyhine değiştirilemez. Değiştirilmiş ise bu değişiklik geçersizdir. BK.nun hükümleri TTK. 1264/1 maddesi gereğince ticaret kanununun bu konuları düzenleyen beşinci kitabında düzenleme olmazsa uygulanır. Ancak, poliçe genel şartlarının sigortalı aleyhine değiştirilemeyeceği TTK.1266, 1264/4 maddeleri kapsamında düzenlendiğinden TTK. 1264/1 maddesi gereğince somut olayda BK.nun hükümlerinin uygulanması mümkün değildir.

Bu durumda mahkeme rizikonun gerçekleştiği tarihte sözleşme geçerli olduğuna göre ......................... Şirketleri Birliği ile davalı sigorta şirketi ile diğer bir kısım sigorta şirketlerinden davacı şirkete ait aracın tüm özellikleri de belirtilerek kasko poliçesinin düzenlendiği tarihte (................) aracın kiralık olarak kullanılacağı beyan etmiş olsaydı alınması gereken prim bedelinin araştırılıp sorulması bununla ilgili düzenlenen poliçe örneklerinin istenilmesi,

daha sonra ............ tarihli raporu düzenleyen bilirkişi kurulundan tahakkuk ettirilen prim ile aracın kiralık olarak kullanılacağının bilinmesi durumunda ödenmesi gereken prim arasındaki oran belirlenerek bu orana göre tesbit edilen hasar bedelinden proporsiyon indirimi yapılarak davalı sigorta şirketinin sorumlu olduğu (ödenmesi gereken) hasarın tesbiti yönünden ek rapor alınması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir..." denilmiştir.

Yani araç sigortalı araç, kiralık olarak kullanılsa bile hasar halinde proporsiyon hesabı yapılması gerektiğine işaret edilmiştir.

Bu durumda Mahkemece yapılacak iş; aracın kiralık olarak kullanıldığının kabulü ile dosyaya rapor sunan sigorta bilirkişinden, kazaya konu aracın tahakkuk ettirilen prim ile aracın kiralık olarak kullanılacağının bilinmesi durumunda ödenmesi gereken prim arasındaki oran belirlenerek bu orana göre tesbit edilen hasar bedelinden proporsiyon indirimi yapılarak davalı sigorta şirketinin sorumlu olduğu (ödenmesi gereken) bedelin tesbiti yönünden ek rapor alınması ve varılacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibarettir.

Açıklanan nedenlerle, Mahkeme kararı isabetli olmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun, HMK'nın 353/1-(a-6) bendi gereğince kabulü ile ilk derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.