Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2026/234 K.2026/121

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

A-)TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki ........ tarihli perakende satış sözleşmesi gereği davalı şirkete elektrik tedariği yapıldığını, akabinde yapılan sayaç okumalarına ve tesisat işlemine istinaden faturalar düzenlenerek e-fatura mükellefi davalı şirkete; ...................... numaralı ve .............. TL bedelli fatura ile ................... numaralı ve .............

TL bedelli faturaların şirketin mail adresine bildirildiğini, taraflar arasında fatura tutarları dahil her konuda mutabık olunduğunu ve düzenlenen faturalar GİB portal üzerinden davalı şirkete tebliğ edildiğini, faturaların ödenmemesi nedeniyle davalı şirket aleyhine ............. İcra Dairesi'nin ......./......

E. sayılı dosyası kapsamında iflas yolu ile takip başlatıldığını, şirketin ödeme emrine itiraz ettiğini belirterek, itirazın kaldırılmasına, İİK'nın 158.maddesi uyarınca iflas takibinin kesinleştiğinin ilanına, depo kararı çıkarılmasına, depo kararına uyulmaz ise müvekkili şirkete karşı borçlarından ötürü davalı şirketin iflasını talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın esası hakkında görüşmeler başladıktan sonra alacaklının takip yolunu değiştirip, iflas ödeme emrine itiraz edildiğini, alacağın ihtilaflı olup görüşmelere anlaşma sağlanamadığını, davacının kötü niyetle fazladan alacak talebinde bulunduğunu, müvekkili şirketin yüksek ciroda ticari faaliyetleri ve yüzlerce dönüm taşınmazı bulunduğunu, ticari ünvan olarak iflasa tabi kişilerden olmasına rağmen adi bir alacak nedeniyle davacının açtığı maliyetli davanın kötü niyeti göterdiğini, bu tutarda bir borcu bulunmayıp, faiz türü ve faiz oranlarının sözleşme ve kanunlara aykırı olduğunu belirterek, haksız davanın reddini savunmuştur.

B-)İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: "...Davalı şirketin ticaret sicil kayıtları incelendiğinde; iflası talep edilen ......................... A.Ş. şirket adresinin ............... Köyü ................................. adresi olduğu belirlenmiştir. İİK md.154 'İflas takiplerinde yetkili merci: iflas yoliyle takipte yetkili merci, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu mahaldeki icra dairesidir...hükmünü haiz olup bu hüküm emredici nitelikte kesin yetki kuralını içermektedir.

Davalı iflası istenen şirketin merkezinin ........... ilinde olduğu belirlenmekle dava şartları HMK m114/1ç. 115/1,2 gereğince kamu düzeninden re'sen gözetilmekle davacının davasının usulden reddine. Mahkememizin yetkisizliğine, yetkili mahkemenin ....................... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunun tespitine..." karar verildiği görülmüştür.

C-)İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Hükme karşı tüm davalı vekili ve davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu görülmüştür. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; gerekçe ile sonucun birbirine uymadığını, Mahkeme tarafından dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesine rağmen sonuç kısmında yetkizilik kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini ve lehlerine yargılama giderlerine hükmedilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili katılma yolu ile sunduğu istinaf ve cevap dilekçesinde özetle. İflas takibinde ve davasında yetkili mercilerin davalı/borçlu şirketin muamele merkezi olduğu ve bu yetkinin kamu düzeninden olduğu kanunda açıkça belirtildiğini, davalının muamele merkezi ............ olduğundan davanın yetkili mahkeme olan .............

Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açıldığını, sunulan perakende satış sözleşmesinden abonelik sözleşmesinin yapıldığı ve faturalandırıldığı adresin ...............'da olduğunun görüleceğini, davalı şirkete karşı ............ MTS sayılı dosya kapsamında icra takibi başlatılmış olup davalı şirketin .......... İcra Dairesi'nin yetkili olduğunu iddia ederek yetki itirazında bulunduğunu, ..........

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin dosyada tensiple davalı şirkete ticari defterlerin yerinde incelenmesi bakımından adres bildirmek için süre verilip davalı tarafından ............ tarihinde ticari defterlerin incelenmesi için "............................." adresinin bildirildiğini, tüzel kişilerin yerleşim yeri ve muamele merkezinin farklı kavramlar olduğunu, kanuni merkez (resmî merkez), şirket ana sözleşmesi veya kuruluş belgelerinde belirtilen adres olduğunu, fiilen yürütülen ticari faaliyetlerin odaklandığı yerin muamele (işlem) merkezi olduğunu, YHGK'nın "muamele merkezinden maksat, tacirin ticarethanesinin bulunduğu yer değil;

bilakis tacirin üçüncü kişilere karşı işlerini idare ettiği merkezdir" dediğini, yani resmi kayıtlı ticari işyeri değil, şirketin dışa dönük faaliyetlerini yürüttüğü yer anlamına geldiğini, Mahkemenin aksi kanaatte olması ve muamele merkezinin .............. olduğu tespit edilse bile davalı vekilinin taleplerinin hukuka aykırı olduğunu, davalı şirketin istinaf nedenlerine bakıldığında hukuki dayanaktan yoksun olup ve davayı sürüncemede bırakma amacıyla yapıldığını, davaya konu icra takibinin fatura alacağından kaynaklanıp, elektrik dağıtımının kamu hizmeti olup devletin üstün menfaati olduğunu,

davalının yargılama gideri talebinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, istinaf kanun yoluna başvurumuzun kabulüne ve yetkili mahkemenin .............. Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunun tespitine, davalının istinaf sebeplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

D-)DELİLLER: ............ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ........... T. ......../....... E. ..../..... K. sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

E-)İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; davacı Şirket aleyhine başlatılan icra takibine itirazının kaldırılarak, şirketin iflasına karar verilmesi talebine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355.madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı elektrik dağıtım Şirketince davalı Şirketin elektrik aboneliği fatura borçları nedeniyle MTS üzerinden ............. İcra Dairesi'nden 49 örnek icra takibine giriştiği, itiraz üzerine ........... İcra Müdürlüğü'nden ......../........ E. Sayılı önce ilamsız takip, sonrasında takip türü değiştirilerek 11 örnek iflas yolu takibe girişildiği, itiraz üzerine ............ ASHM (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) nezdinde açılan itirazın kaldırılması ve iflas davasında görevsizlik kararı verildiği, sonrasında ................. ASTCM tarafından şirketin muamele merkezi ............... olduğundan bahisle yetkisizlik kararı verildiği, hükmün taraf vekillerince istinaf edildiği anlaşılmıştır.

O halde uyuşmazlık, davacı Şirkete karşı açılan iflas yolu ile icra takibine itirazın kaldırılması ve iflas davasında hangi Mahkemenin yetkili olduğu ile Şirketin muamele merkezinin neresi olduğu hususlarındadır.

Dosyadaki belgelerin incelenmesinde; davaya konu elektrik satış sözleşmesi yapılması talepli davalı Şirkete ait .......................... tarihli başvuru dilekçesinde davalı Şirketin adresini ................. olarak bildirdiği, davalı Şirketin ................'ne kayıtlı olduğu, yine taraflar arasında yapılan perakende satış sözleşmesinde tüketiciye ait bilgiler kısmında davalı Şirketin ............. Ticaret Sicil Memurluğu'nda kayıtlı olduğunu belirttiği, tesis kullanım yeri adresinin ................ olarak belirtilip tüketim faturalarında da adresin ............... yazdığı görülmüştür.

Davaya dayanak ............. İcra Müdürlüğü'nün ........../........ E. Sayılı icra takibine davalı Şirket vekilince sunulan borca itiraz dilekçesinde, davalı Şirket adresinin ............... olarak bildirildiği görülmüştür.

................ Ticaret ve Sanayi Odası Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün ............... tarihli cevabi yazısında; davalı Şirketin Müdürlük nezdinde ................'nde kayıtlı iken ............... tarihinde ................ Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne merkez nakli olarak kaydını aldığı bildirilmiştir.

Davalı Şirket tarafından ............'a ............ tarihinde noterden keşide edilen ihtarnamede ..................... bulunan taşınmazın 3.kişiye satılıp tahliye edildiğinden bahisle, abonelik sözleşmesinin feshedildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

............... ASHM'de (Ticaret Mahk. Sıf.) ilk davanın ................ tarihinde açıldığı, aynı tarihte ................. ASTCM'nin görevli olduğundan bahisle görevsizlik kararı verildiği, dava açılış tarihinin ............. ASTCM'nin .................. tarihli kararı ile yetkisizlik kararı verildiği anlaşılmıştır.

Eldeki dosyaya Mahkemece ticari defterlerin yerinde denetimi için verilen süre üzerine, davalı vekilince sunulan .................. tarihli beyan dilekçesinde davalı Şirket vekilince

"............................." adresinin bildirildiği görülmüştür.

İİK'nın "İflas takiplerinde yetkili merci" başlıklı 154.maddesinde; "(Değişik: 18/2/1965-538/74 md.) İflas yoliyle takipte yetkili merci, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu mahaldeki icra dairesidir.

Borçlu ile alacaklı yetkili icra dairesini yazılı anlaşma ile tayin etmişlerse, o yerin icra dairesi dahi iflas takibi için yetkili sayılır. Şu kadar ki, iflas davaları için yetki sözleşmesi yapılamaz ve iflas davası mutlaka borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer ticaret mahkemesinde açılır." hükmü ile iflas davalarında muamele merkezinde bulunan ticaret mahkemesinin kesin yetkili olduğu belirtilmiştir. Yine YHGK'nın 20/02/2013 T.

2012/19-643 E. 2013/256 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere; iflası istenen kişinin ticaret siciline kayıtlı olduğu yer muamele merkezi yönünden karine teşkil ederse de, ticaret sicilinden kayıtlı yerden başka bir yerin muamele merkezi olduğu kanıtlanırsa iflas davasının bu yer Ticaret Mahkemesinde açılması gerektiğine işaret edilmiştir. Buna göre şirketlerin sicile kayıt edildiği yer İİK 154.madde kapsamında muamele merkezi yönünden karine oluşturur.

Ancak, bu karinenin aksinin ispatlanması da mümkündür. Ancak, bu yetki kamu düzenine ilişkin olup, dava şartı olduğundan re'sen Mahkemece araştırılması gerekir.

Muamele merkezi kavramı ile ifade edilmek istenen, tacirin ticarethanesinin bulunduğu yer değil, tacirin üçüncü kişilere karşı işlerini idare ettiği merkezdir. Tacir genellikle muamele merkezinde taahhütlere girişir. Tacirin kendisi ve malları, muamele merkezinde kolaylıkla bulunabilir. Ayrıca, aynı borçluya karşı yapılacak birden çok takip neticesinde farklı yerlerde açılabilecek iflas davaları nedeniyle borçlu ile birlikte alacaklıları da zarar görebilir. Farklı yerlerde açılacak davalar nedeniyle borçlunun, bunların her birinde kendini ayrı ayrı savunması hem zaman kaybına hem de fazla masrafa neden olur. Kanun koyucu, bu nedenleri göz önüne alarak, iflas davalarının mutlaka borçlunun muamele merkezindeki mahkemede açılacağı hakkındaki hükmü getirmiştir.

Tüm bu açıklamalar ışığında somut olayda; Mahkemece ticaret sicil kayıtlarına itibar edilerek yetkisizlik kararı verilmiş ise de, bu konuda yeterli araştırma yapıldığını söyleme olanağı bulunmamaktadır. Zira; ticaret sicildeki kayıtlı olunan yerin muamele merkezi olduğu doğrudan kabul edilemeyip, bu husus kamu düzeninden olduğundan kayıtla yetinilmeyerek, re'sen araştırılması gerekir.

Bu nedenle yapılacak iş; hem .................'da hem de taşındığı belirtilen ...............'de vergi dairesi, Belediye, SGK, ilgili kolluk, elektrik idaresi, gibi kuruluşlara müzekkere yazılarak dosyadaki adresler nezdinde fiilen faaliyet bulunup bulunmadığı, işyeri ruhsatı alınıp alınmadığı, elektrik ve su faturası tahakkuk ettirilip ettirilmediği, vergi beyannamesi verilip verilmediği, işçi çalıştırılıp çalıştırılmadığı, işyeri kaydı bulunup bulunmadığı gibi hususlarının araştırılarak, Şirketin kaydi merkezinin aynı zamanda fiili idare merkezi olup olmadığı ortaya konularak varılacak kanaate göre hüküm kurmaktan ibarettir.

Bu nedenle Mahkeme hükmü isabetli olmadığından, kamu düzeni yönünden davacı vekilinin ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-(a-6) bendi uyarınca kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.