Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2021/658 K.2021/692

Av.

DAVALI : VARYAP GAYRİMENKUL GELİŞTİRME VE YATIRIM

ANONİM ŞİRKETİ

VEKİLLERİ : Av.

DAVANIN KONUSU

Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ : 26/04/2021

KARAR YAZIM TARİHİ : 26/04/2021

Taraflar arasında görülen davada davacının ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin verilen ara kararın kaldırılması talebiyle davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin yatırım amacıyla davalı şirketin yapacak olduğu sanayi sitesinden bir adet dükkanı adi yazılı sözleşme ile 270.750 TL bedel karşılığı satın alma konusunda anlaştıklarını, dükkan için 108.300 TL peşinatın nakit olarak ödendiğini, kalan kısım için 36 adet bono keşide edildiğini, müvekkilin kalan kısma karşılık keşide edilen bonoların 29 tanesini ödediğini,

sözleşme gereği dükkanın 31/12/2019 tarihinde teslim edileceğinin taahhüt edildiğini ancak gelinen süreçte taşınmazda hiç bir inşaat faaliyetinin olmadığını beyan ederek müvekkilinin ödenmeyen 7 adet bonodan dolayı davalıya borçlu olmadığının tespiti ile bu bonoların ödenmesinin, ciro edilmesinin ve icra takibine konu edilmesinin tedbiren durdurulmasını talep ettiği, mahkemece 17/03/2021 tarihli ara karar ile davacı vekilinin tedbir talebinin konusunun yargılamayı gerektir nitelikte olduğu dikkate alınarak koşulları oluşmayan tedbir talebinin reddine dair karar verildiği, iş bu kararın davacı vekilince istinaf edildiği anlaşılmıştır.

Dava, menfi tespit davasında ihtiyati tedbir ilişkindir. İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır. Davacı tarafından ihtiyati tedbir talep edildiği, mahkemece talebin reddine karar verildiği, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

HMK’nın 389. maddesinde ihtiyati tedbirin şartları düzenlenmiş olup, söz konusu maddede; meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkansız hale geleceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan haller, ihtiyati tedbir sebebi ve şartı olarak kabul edilmiştir.

Mahkemece, ihtiyati tedbir yargılamasının gerektirdiği inceleme ve ispat kuralları dikkate alınarak, yapılan incelemeden sonra, bu sakınca veya zararı ortadan kaldıracak tedbire karar verilmesi mümkün olacaktır. İhtiyati tedbirde asıl olan ihtiyati tedbire esas hakkın bulunması ve bir ihtiyati tedbir sebebinin ortaya çıkmasıdır. Bunlar ihtiyati tedbirin temel şartlarını oluştururlar.

Maddede bu iki hususa yer verilmiş ihtiyati tedbire ilişkin hak ve özellikle ihtiyati tedbir sebebi genel olarak belirtilmiştir. Tedbir talebinin kabulü veya reddi bir kısım genel ilkeler konularak hakime bırakılmış, ancak ihtiyati tedbirin sadece uyuşmazlık konusu hakkında verileceği düzenlemiştir.

HMK'nın 390/3. maddesi uyarınca ihtiyati tedbir talep eden taraf, talep dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.

İİK'nın 72. maddesinde menfi tespit davaları düzenlenmiş olup anılan maddenin 2. bendinde "İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir." hükmüne yer verilmiştir. Bahsi geçen hükümle borçlu olmadığını iddia eden ve bu konuda mahkemeye yaklaşık ispatı sağlar nitelikte deliller sunan borçlunun icra takibinin doğuracağı sonuçlardan korunması amaçlanmıştır. Adi senetler uyarınca yapılacak takiplerde itiraz uyarınca takibin durdurulması olanağının bulunması karşısında İİK'nın 72. maddesi özellikle kambiyo senetlerine hasren yapılan takiplerde önem arz etmektedir.

Madde metninde geçen icra takibinin durdurulması ibaresinin icra takibinin önlenmesi şeklinde yorumlanması kanunun amacına daha uygun olacaktır. Aksinin kabulü yani henüz başlamamış, muhtemel bir icra takibi nedeniyle ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği gerekçesiyle ihtiyati tedbir talebinin reddi kanunun amacına aykırı düşecektir. Kaldı ki bu gerekçeyle tedbir talebinin reddi halinde ve dava sürecinde başlatılacak takip nedeniyle yeniden ihtiyati tedbir talep edilebileceğinden bu yöndeki yaklaşım usul ekonomisine de aykırı olacaktır.

Bu açıklamalar uyarınca somut olaya gelindiğinde; dosya kapsamındaki belgelerden, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca dava ve ihtiyati tedbir talebine konu senetlerin davalıya verildiği, sözleşme uyarınca davalının üzerine düşen edimleri ifa etmediğinden bahisle dava açtığı, bu haliyle yaklaşık ispat koşullarının gerçekleştiği, ancak dava ve tedbir talebine konu senetler uyarınca henüz icra takibine başlanmadığı anlaşılmaktadır.

Ciro yasağı konulmasına ilişkin tedbir talebinin ise şartları oluşmamıştır.

Açıklanan bu durum ve yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca mahkemece icra takibi başlatılmaması yönündeki talebin kabulü yerine yazılı gerekçelerle reddine karar verilmesi isabetsiz olduğundan ihtiyati tedbir isteyen davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun kabulüyle mahkemece verilen kararın HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca kaldırılarak yerine esasa ilişkin aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.

Başkan · e-imzalı Üye · e-imzalı Üye · e-imzalı Katip · e-imzalı