Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2022/1398 K.2023/1171

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonucunda verilen karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının maliki ve işleteni olduğu ... plakalı aracın müvekkilince ZMMS poliçesi kapsamında sigortalandığını, sigortalı aracın 29.01.2020 tarihinde trafik kazasına sebebiyet verdiğini, bu kaza sebebiyle ... plakalı araçta oluşan hasar sebebiyle bu aracın kasko poliçesini düzenleyen sigorta şirketince müvekkiline başvuru yapıldığını, müvekkilinin başvuruya binaen 41.000,00 TL ödeme yapmak durumunda kaldığını, ancak sigortalı araç sürücüsünün kaza sonrasında olay yerini terk etmesi nedeniyle müvekkilince Trabzon İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası üzerinden dava dışı sigorta şirketine yapılan ödemenin ferileriyle birlikte davalıya rücusu için icra takibi yapıldığını, söz konusu takibin davalının haksız ve kötü niyetli itirazı uyarınca durduğunu ileri sürerek icra takibine vaki itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı davaya cevap vermemiş, duruşmalara gelen davalı vekili beyanında özetle davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma ve dosya kapsamına göre; "Dosya içerisinde bulunan tüm kanıt ve belgeler bir arada değerlendirildiğinde;

Dava konusu uyuşmazlığın.

29/01/2020 tarihinde Trabzon ili Ortahisar ilçesinde Merkez Bankası mevkinde sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracı ile Trabzon Ortahisar ilçesi Yeni Sahil yolunu takiben Liman Kavşağı istikametine seyrederken Merkez Bankası karşısına geldiğinde aracının sol arka kısımlarına, sürücüsü kaza yerini terk ettiğinden tespit edilemeyen ... plakalı aracın sağ ön kısımları ile çarpışması, çarpmanın etkisi ile ... plakalı araç sağ ön kısımları ile yine aynı istikamete en sağ şeritte seyreden sürücü ...sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın sol ön yan kısımlarına çarpması,

bu çarpmanın etkisi ile ... plakalı araç savrularak yolun sağında bulunan bariyerlere aracının sol yan ve arka kısımlarına çarpması sonucu 3 araçlı maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, davalı şirketin maliki olduğu ... plakalı aracın sürücüsünün olay yerini terk etmesi sebebi ile araç kullanma ehliyeti olup olmadığının ve alkol ya da uyuşturucu madde etkisi altında bulunup bulunmadığının tespit edilememiş olduğu,

... plakalı araçta dava konusu kaza sonucu oluşan zararın bu aracın kasko sigortasınca karşılandığı ve ödenen tazminatın ZMMS poliçe limiti olan 41.000,00 TL'sinin kazaya sebebiyet veren davalı tarafa ait aracın ZMMS sigortacısı olan davacı sigorta şirketine rücu edildiği, 41.000,00 TL rücu ödemesi yapan davacı sigorta şirketinin Trabzon İcra Müdürlüğü’nün ...

Esas dosyası ile davalı aleyhinde takip başlattığı, başlatılan icra takibine davalı tarafından itiraz edilerek takibin durdurulması üzerine ise davacı tarafça görülmekte olan itirazın iptali davasının açıldığı tüm dosya kapsamı ile sabittir.

Somut olayımızda taraflar arasındaki trafik kazasında, bu kazaya karışan araçların sürücülerinin kusur durumlarına ilişkin olarak dosya ...'ın tanzim etmiş olduğu 22/03/2022 havale tarihli bilirkişi raporundan da anlaşıldığı üzere; dava konusu trafik kazasının oluşumunda davalının sahibi ve işleteni olduğu, davacının ise ZMMS sigortacısı olduğu ... plakalı araç sürücüsünün asli ve tam (%100, yüzde yüz) kusurlu olduğu, dava dışı sürücüler ... ve ...ise kusursuz oldukları anlaşılmıştır.

Dosyamız kapsamında dava ve takip konusu edilen alacağın; davalıya ait aracın kusuru ile sebep olduğu trafik kazasında, dava dışı ... plakalı araçta oluşan ve bu aracın kasko sigortasınca karşılanıp davacıya rücu edilen 41.000,00 TL'nin davacı sigorta şirketi tarafından da davalıya rücuna ilişkin olması sebebi ile, dosya Sigorta Eksperi Bilirkişi ...'e tevdi edilmiş olup; bilirkişinin 28/03/2022 havale tarihli raporundan da anlaşıldığı üzere dava konusu trafik kazası sonucunda, dava dışı ... plakalı araç için kendi Kasko Sigortacısı ...

Sigorta A.Ş.'nin ödediği 64.890,00 TL kasko hasar tazminatının kaza tarihinde geçerli Karayolları Zorunlu Mali Mesuliyet Trafik Sigortası Araç başına azami teminat limiti olan 41.000,00 TL'sinin kazaya sebebiyet veren davalı ... plakalı araç trafik sigortacısı davacı ... Sigorta A.Ş.'den rucu edildiği, ödenen 41.000,00 TL hasar bedelinin gerçek zarar içinde kaldığı ve davalı şirkete ait dava konusu aracın sürücüsünün kusurlu olduğu anlaşılmıştır.

Somut olayda uyuşmazlık; davalıya ait aracın ZMMS sigortacısı olan davacının, davalının aracının %100 oranlı kusuru ile sebebiyet verdiği zararı, davalıya ait araç sürücüsünün kaza sonrasında olay yerini terk etmiş olması sebebi ile davalıya rücu edip edemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Bir başka anlatımla davalıya ait aracın ZMMS sigortacısı olan davacının, davalının aracının kusuru sebebi ile yaşanan trafik kazası sonucunda zarar gören üçüncü kişilere ödediği tazminatı, davalıya ait araç sürücüsünün kaza sonrasında olay yerinden kaçması ve bu nedenle sürücünün ehliyet sahibi veya alkollü olup olmadığının tespit edilememiş olması sebebi ile davalıya rücu edip edemeyeceği noktasında toplanmaktadır. Yargıtay 4. H.D.

2021/3272-21180 E-K sayılı ilamda da belirtildiği gibi; kazaya sebebiyet veren araç sürücüsünün kaza sonrasında olay yerinden ayrılmış olması tek başına hasarı teminat dışı bırakmayacak ise de, olay yerinden ayrılmış olmanın, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme veya can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu hallerden kaynaklandığının ispatını davalıya yüklemektedir.

Somut olayımızda kaza sonrası olay yerini ter eden / kaçan davalıya ait araç sürücüsünün kazanın hemen ardından olay yerinden ayrılmış olmasının, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme veya can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu hallerden kaynaklandığı yönünde bir savunma yapılmadığı gibi herhangi bir delil de dosyaya sunulmamıştır. Bu nedenle dava konusu hasarın davacı yönünden teminat dışı kaldığı Mahkememizce kabul edilmiştir.

Ayrıca davada davacı tarafın icra inkar tazminatı talebi bulunmadığından, Mahkememizce bu hususta karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." şeklindeki gerekçelerle 1-Davanın KABULÜ ile; Trabzon İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyası kapsamında davalı tarafından yapılan itirazın İPTALİ ile takibin DEVAMINA, Davacının İcra İnkar Tazminatı talebi bulunmamakla bu hususta KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; somut olayda müvekkiline rücu şartlarının bulunmadığını, mahkemece hatalı hukuki değerlendirmelerle ispat yükü ters çevrilerek karar verildiğini belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, ZMMS poliçesine ve poliçe genel şartlarına dayalı rücuan tazminat istemi ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta çözümlenmesi gereken sorun ZMMS poliçesi bulunan dava konusu araç bakımından meydana gelen iş bu maddi hasarlı trafik kazası neticesinde olay mahallinin terk edilmesinin tek başına poliçeyi teminat kapsamından çıkarıp çıkarmadığına ilişkindir.

Sigorta hukukunda asıl olan, sigorta poliçesi kapsamında kalan rizikonun gerçekleşmesi halinde zararın sigortacı tarafından karşılanmasıdır. Ancak bazı durumlara ilişkin kanuna veya poliçe genel şartlarına hükümler konularak, zarar teminat dışına çıkarılabilmektedir. ZMMS genel şartlarının B.4 maddesinde de teminat harici olan hususlar düzenlenmiş olup, bunlardan bir tanesi de kazadan sonra olay yerinin terk edilmesidir.

01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMMS) Genel Şartlarının "ZARAR GÖRENLERİN HAKLARININ SAKLI TUTULMASI VE SİGORTACININ SİGORTALIYA RÜCU HAKKI" başlıklı B.4/f bendinde düzenlenen "f) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde," hükmü yer almaktadır.

Buna göre, "bedeni hasar"a neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde sigorta şirketinin zarar gören 3. kişilere ödediği tazminatı sigortalısına rücu hakkı bulunmaktadır. Bedeni hasara neden olan bir trafik kazası sonucu sigortalı araç sürücüsü olay yerini terk etmişse olay yerini terk sebebinin tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu bir hal sebebine dayanması gerektiği aşikardır.

ZMMS genel şartları B.4/f bendi kapsamında sigorta şirketinin sigortalısına rücu hakkının doğumu için iki sebebin bir arada bulunması gerekmektedir.

a)Bunlardan ilki meydana gelen trafik kaza sonucunda "bedeni hasar"ın doğmasıdır. Poliçe genel şartlarında maddenin kapsamı "bedeni hasar ile" sınırlandırılmış olup, düzenleyici, yalnızca maddi hasar meydana gelen kazaları özellikle rücu kapsamına almamıştır. Kural, riskin gerçekleşmesi halinde zararın karşılanması olduğundan ve teminat dışı olan durumlar istisna olduğundan, maddi hasarlı trafik kazalarında, sigortalı sürücüsü tarafından olay yerinin terkinin genişletici yorumla rücu kapsamına alınması mümkün değildir.

Somut olayda ise bedeni hasar meydana gelmemiştir. Tarafların bu yönde bir iddia ve savunması da bulunmamaktadır.

ZMMS genel şartları B.4/f bendi düzenlenirken zarar gören 3. şahıslara yapılan ödemenin türü ve niteliği dikkate alınmamış, aksine "trafik kazası"nın türü esas alınmıştır. Davalı sigorta şirketinin dava dışı zarar görene maddi hasar sebebiyle ödemesi yapmış olması sigortalısına rücu hakkını engellemeyecektir.

b)Rücu için gerekli olan ikinci sebep ise, sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk sebebinin ZMMS genel şartları B.4/f bendi kapsamında "tedavi" veya "yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme", "can güvenliği nedeniyle uzaklaşma" gibi zorunlu hallerden birine dayanması gerekmektedir. Bu konuda ispat yükü sigorta şirketine aittir.

Buna göre, sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk sebebinin yukarıda (b) bendinde belirtilen zorunlu hallerden olmadığı davacı tarafından ispatlanamadığı gibi yukarıda (a) bendinde belirtilen ve rücu şartlarından bir olan ZMMS genel şartları B.4/f bendi kapsamında meydana gelen trafik kazasının bedeni hasara neden olmaması, kazanın maddi hasarlı olması ve davacı sigorta şirketinin rücu hakkı veren başka bir sebebin varlığını kanıtlanamadığından, sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk sebebi nedeniyle davacı sigorta şirketinin, dava dışı kişiye ödediği maddi hasar bedelini rücu hakkının bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

Mahkemece bu husus gözetilmeksizin Kasko Sigortası Genel Şartları'nın tartışıldığı ve somut olaya uygun düşmeyen Yargıtay ilamına dayalı olarak yazılı gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden davalı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile mahkemece verilen kararın HMK'nun 353/(1)-b-2. maddesi uyarınca kaldırılmasına, yerine esasa ilişkin yeniden hüküm tesisine dair aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.

Oktay KAHYAOĞLU · Başkan · 38062 · e-imzalıdır. · Ali Rıza BAYIR · Üye · 42581 · e-imzalıdır. · Yasin KÖSE · Üye · 122338 · e-imzalıdır. · Evren ATEŞ · Katip · 121562 · e-imzalıdır.