SHY-25 olarak anılan Sivil Havacılık İstatistiki Bilgiler Yönetmeliği, havacılık işletmelerinin faaliyetlerine ilişkin verileri düzenli aralıklarla otoriteye bildirmesini konu alır. İlk bakışta teknik bir raporlama düzenlemesi gibi görünse de, bildirim yükümlülüğünün ihlali işletme ruhsatına kadar uzanan idari sonuçlar doğurabildiğinden, uyum konusu doğrudan hukuki risk yönetiminin parçasıdır.
Kimler Yükümlü
Yükümlülük, yalnızca tarifeli yolcu taşıyan hava yolu şirketleriyle sınırlı değildir. Havalimanı işletmecileri, yer hizmeti kuruluşları, kargo ve genel havacılık faaliyeti yürüten işletmeler de faaliyet türlerine göre veri sorumlusu konumuna girebilir. Şirket içinde bu yükümlülüğün hangi birime ait olduğunun yazılı olarak belirlenmemesi, uygulamada en sık görülen kurumsal boşluktur.
Verinin Doğruluğu ve Sorumluluk
- Eksik bildirim ile yanlış bildirim ayrı ihlaller olarak değerlendirilebilir
- Sonradan yapılan düzeltmelerin, ihlali kendiliğinden ortadan kaldırmayabileceği
- Uçuş, yolcu ve yük verilerinin işletme kayıtlarıyla tutarlı olması gerektiği
- Alt yükleniciden alınan verinin doğruluğundan da asıl işletmenin sorumlu tutulabileceği
Kişisel Veri Boyutu
İstatistiki bildirim kural olarak toplulaştırılmış veriyle yapılır; ancak yolcu bazlı kayıtların ham hâliyle aktarılması gündeme geldiğinde 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından ayrı bir hukuki sebep tartışması doğar. Bu noktada bildirimi yapan işletmenin, aktarılan veri setinin gerçekten kimliği belirli bir kişiyi işaret edip etmediğini önceden analiz etmesi ve gerekli hâllerde anonimleştirme uygulaması beklenir.
Yaptırımla Karşılaşıldığında
- İdari yaptırım kararının tebliğ tarihini ve hangi bildirim dönemine ilişkin olduğunu tespit edin.
- Yaptırıma esas alınan verinin kaynağını, sistem kayıtlarından tarih damgasıyla çıkarın.
- Teknik arıza, sistem kesintisi gibi savunma unsurlarını belgeye dayandırın.
- Başvuru yolunu ve süresini, kararın üzerindeki açıklamaya güvenmeden ayrıca doğrulayın.
Uyum İçin Pratik Öneri
Bildirim dönemlerini takip eden bir iç takvim kurmak, sorunun büyük bölümünü baştan çözer. Her dönem için verinin çekildiği sistem, onaylayan kişi ve gönderim kaydı birlikte saklandığında, sonraki bir denetimde savunma hazır hâle gelir. Aksi hâlde işletme, aylar sonra kendisine sorulan bir rakamın nereden geldiğini açıklayamaz duruma düşer.
Yukarıdaki değerlendirme genel bilgilendirme amacı taşır; havacılık mevzuatı sık güncellendiğinden, mevcut bir bildirim sorunu ya da yaptırım dosyası bakımından yürürlükteki metnin ve dosya içeriğinin birlikte incelenmesi gerekir.