10447 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 154 kV Kızıltepe–Çırçıp branşman noktası ile Akalın arasındaki enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların TEİAŞ tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Bu tür dosyalarda malikin karşısına çıkan asıl mesele çoğu zaman kamulaştırmanın kendisi değil, takdir edilen bedelin gerçek değeri karşılamamasıdır. Aşağıda bedelin nasıl oluştuğu ve hangi noktalardan itiraz edilebileceği ele alınmaktadır.
İrtifak Bedeli Hangi Kalemlerden Oluşur
Hesaplama tek bir rakama indirgenmez. Değerlendirmede genellikle şu unsurlar ayrı ayrı ele alınır:
- Taşınmazın kamulaştırma tarihindeki niteliği ve konumu,
- Arsa vasfındaysa emsal satışlar, arazi vasfındaysa net gelir esası,
- Direk yerleri için mülkiyet, koridor için kullanım kısıtlılığı oranı,
- Üzerindeki ağaç, yapı ve tesislerin ayrı değeri,
- Hattın geçişi nedeniyle parselin kalan kısmında doğan değer kaybı.
Raporun Zayıf Halkaları
Bilirkişi raporlarında en sık rastlanan eksiklikler; emsal olarak alınan satışların taşınmazla benzer nitelikte olmaması, kısıtlılık oranının gerekçesiz biçimde düşük tutulması, parselde bulunan dikili ağaçların sayılmaması ve kalan alandaki değer düşüklüğünün hiç tartışılmamasıdır. İtiraz dilekçesi bu başlıklardan hangisine dayandığını açıkça göstermelidir.
İtirazı Güçlendiren Somut Veriler
Rakam tartışması, karşı veriyle yapılır. Aynı bölgede yakın tarihli satışlara ilişkin tapu harç bilgileri, belediye ve tapu kayıtlarındaki emsaller, ürün gelirini gösteren faturalar ve varsa özel bir değerleme çalışması itirazı somutlaştırır. Salt rakam düşük ifadesiyle yapılan itirazlar, çoğunlukla önceki rapora atıfla reddedilir.
Süre Yönetimi Neden Belirleyici
Rapora itiraz için tanınan süre kısadır ve kaçırıldığında rapor hükme esas alınabilir. Aynı şekilde karara karşı kanun yoluna başvuru süresi de tebliğ tarihinden işler. Dosyada birden fazla süre aynı anda işlediğinden, tebligat tarihlerinin tek bir takvimde toplanması pratik bir koruma sağlar.
Bedel Artırım Talebi ile Kamulaştırmasız El Atma Farkı
Hattın projede gösterilen sınırların dışına taşarak kamulaştırılmayan alanı da fiilen etkilemesi hâlinde, mesele artık bedelin artırılması değil, kamulaştırmasız el atma niteliğindedir. Bu ayrımın baştan doğru kurulması, hem yetkili mahkemenin hem de talep sonucunun doğru belirlenmesini sağlar.
Yukarıdaki bilgiler genel bir çerçeve sunar; taşınmazınızın vasfı ve dosyanızdaki rapor içeriği sonucu değiştirebilir. İtiraz süresi işlemeye başlamadan hukuki destek almanız yararınıza olacaktır.