10510 sayılı Karar, 400 kV Keban Şalt-2-Kayseri Kapasitör enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasını konu alır. Enerji iletim hattı kamulaştırmaları, çoğu zaman taşınmazın tamamının mülkiyetinin alınması değil, hattın geçtiği koridor üzerinde irtifak hakkı kurulması biçiminde gerçekleşir. Bu ayrım, ödenecek bedeli ve maliğin sonraki kullanım hakkını doğrudan belirler.
İrtifak Kamulaştırması ile Mülkiyet Kamulaştırması Farkı
İrtifak kurulduğunda tapu maliki değişmez; taşınmaz malikte kalır ancak direk yerleri ve hat güzergâhı boyunca kullanım kısıtlanır. Bu kısıtın kapsamı yalnızca direğin oturduğu alan değildir: salınım koridoru içinde yapı yapma, ağaç yetiştirme ve bazı tarımsal faaliyetler sınırlanabilir. Bedel değerlendirilirken sadece işgal edilen metrekare değil, koridor nedeniyle taşınmazın bütününde oluşan değer kaybı da tartışılmalıdır.
Acele Kamulaştırmanın Malik Açısından Anlamı
Acele usul, idareye bedel kesinleşmeden taşınmaza el koyma imkânı verir; ancak bu, bedelsiz bir el atma değildir. Mahkemece belirlenen ilk bedel bankaya bloke edilir ve asıl bedel yargılama sonunda tespit edilir. Dolayısıyla el koyma gerçekleşti diye bedele ilişkin haklarınız sona ermez; asıl mücadele bedel tespiti dosyasında verilir.
Tebligat Gecikmesi Dosyayı Nasıl Zayıflatır
Bu tür projelerde güzergâh birden çok il ve ilçeden geçtiği için tebligatlar çoğu kez adres kaydına, bazen ilanen yapılır. Köyde ikamet etmeyen, taşınmazı miras yoluyla edinen veya adres kaydını güncellememiş malikler duruşma gününü geç öğrenebilmektedir. Keşif yapıldıktan sonra dosyaya girmek, ağaç sayımına, ürün tespitine ve zemin niteliğine itiraz imkânını fiilen daraltır. Bu nedenle proje güzergâhını duyan malikin, tebligat beklemeden ilgili asliye hukuk mahkemesinde dosya olup olmadığını araştırması sağlıklıdır.
Keşif Öncesi Hazırlanacak Somut Veriler
- Taşınmazın niteliğini gösteren güncel tapu ve çap örneği
- Ağaç türü, yaşı ve adedini gösteren tarihli görüntüler ile varsa üretim kayıtları
- Sulama, damla sulama hattı, kuyu veya sera gibi tesislere ilişkin fatura ve ruhsatlar
- Aynı bölgede yapılmış emsal satışlara ilişkin bilgiler
Bilirkişi Raporuna İtirazın Ekseni
Rapor geldiğinde itiraz, genel ifadelerle değil, hesabın hangi kaleminin eksik olduğu gösterilerek yapılmalıdır. Zemin biriminin yanlış kabulü, kapitalizasyon veya emsal seçiminin bölgeyi yansıtmaması, ağaçların verim çağının hatalı belirlenmesi ve koridor nedeniyle kalan kısımda oluşan değer düşüklüğünün hiç hesaplanmaması sık rastlanan eksikliklerdir.
Bu içerik yol gösterici niteliktedir; her güzergâh ve her parselin teknik durumu farklıdır, bedel tespitine ilişkin adımlarınızı dosyanızı gören bir avukatla planlamanız önerilir.