10774 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Sakarya ili Geyve ilçesi sınırları içerisinde ilan edilen Beşiktaş Vadisi ve Sop Deresi Vadisi doğal sit alanı kesin korunacak hassas alanının sınırlarının değiştirilmesine ilişkindir. Sınır değişikliği kararları, kamulaştırma kararlarından farklı olarak mülkiyeti devretmez; ancak taşınmaz üzerindeki kullanım rejimini kökten değiştirebilir. Bu nedenle etkisi çoğu zaman geç fark edilir.
Sınır değişikliği iki yönlü sonuç doğurur
Bir parsel yeni sınırla koruma alanının içine girebileceği gibi, dışına da çıkabilir. İçeri giren taşınmazlarda yapılaşma ve kullanım imkânları önemli ölçüde daralır; dışarı çıkan taşınmazlarda ise sınırlamanın kalkması beklenir, ancak bu kendiliğinden imar hakkı doğurmaz. Her iki hâlde de ilk yapılması gereken, parselin yeni sınıra göre konumunun kesin biçimde tespit ettirilmesidir.
Parselinizin durumunu nasıl netleştirirsiniz?
- Karara ekli koordinatlı sınır bilgisi ile parselinizin koordinatlarını karşılaştırın.
- Tapu kaydındaki beyanlar hanesinde koruma şerhi bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- İlgili koruma birimine yazılı başvuru yaparak parselin hangi statüde kaldığını sorun.
- Yanıtı ve tarihini saklayın; sonraki başvurularda bu belge dayanak olur.
Kesin korunacak hassas alanda kullanım
Bu statü, koruma dereceleri arasında en sıkı rejimi ifade eder. Alan içinde kalan taşınmazlarda faaliyet ve müdahaleler, ilgili koruma kurulunun izin ve onay süreçlerine bağlıdır. İzinsiz yapılan müdahaleler yalnızca idari yaptırım değil, eski hâle getirme yükümlülüğü de doğurabilir. Bu nedenle sınır değişikliğinden sonra devam eden inşaat veya arazi düzenleme çalışmalarının hukuki durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
Ekonomik sonuçlar ve tazminat tartışması
- Yapılaşma hakkının fiilen ortadan kalkması hâlinde gündeme gelebilecek talepler
- Kredi ve teminat değerlemelerinde ortaya çıkan düşüş
- Devam eden satış vaadi sözleşmelerinde ifa imkânsızlığı tartışması
- Ruhsat başvurusu reddedilen projelerde yapılan masrafların akıbeti
Dava yolu ve süre riski
Sınır değişikliği bir idari işlemdir ve hukuka aykırılık iddiasıyla idari yargıda dava konusu edilebilir. Buradaki en yaygın hata, dava süresinin ilanla mı yoksa kişisel öğrenmeyle mi başladığının geç değerlendirilmesidir. Süre tartışmalıysa, beklemek yerine erken başvuru yapmak tek güvenli yoldur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Koruma statüsüne ilişkin uyuşmazlıklar parselin konumuna ve önceki imar durumuna göre değiştiğinden, adım atmadan önce dosyanızın ayrıca incelenmesi tavsiye edilir.