10806 sayılı Karar ile PET resin ithalatında geçici korunma önlemi uygulanmasına karar verilmiştir. Korunma önlemi, yerli üretim dalının ithalattaki artıştan ciddi zarar görmesi ya da görme tehlikesiyle karşılaşması halinde devreye giren, süreli ve istisnai bir ticaret politikası aracıdır. İthalatçı için sonucu somuttur: aynı ürün, aynı tedarikçiden, aynı fiyattan alınsa bile gümrükte doğan yük değişir.
Korunma Önlemi Antidampingle Aynı Şey Değildir
Bu ayrım pratikte sık karıştırılır. Antidamping ve sübvansiyon soruşturmaları, belirli bir ülke veya ihracatçının haksız fiyatlamasını hedef alır; korunma önlemi ise kaynağı ne olursa olsun ithalatın genel seyrine karşı uygulanır. Dolayısıyla tedarikçiyi değiştirmek, korunma önleminden kurtulmak için tek başına yeterli olmaz. Önlemin ek mali yükümlülük biçiminde mi yoksa miktar kısıtlaması biçiminde mi uygulandığı, alınacak ticari tedbiri de belirler.
Maliyetin Hangi Anda Doğduğu
Önlemin yükü, beyannamenin tescil edildiği anda doğar. Bu nedenle önlem yürürlüğe girmeden önce yola çıkmış ancak sonrasında beyan edilen partiler, çoğu zaman önleme tabi olur. Yolda olan yüklerin durumu için düzenlemede geçiş hükmü öngörülüp öngörülmediği ilk kontrol edilmesi gereken noktadır.
Tedarik Zincirinde Yapılması Gereken Kontroller
- Ürünün gümrük tarife istatistik pozisyonunun karar kapsamıyla birebir örtüşüp örtüşmediğinin teyidi
- Sözleşmelerde teslim şekli ve gümrük yüklerinin hangi tarafta olduğunun gözden geçirilmesi
- Kota biçiminde bir uygulama varsa tahsis ve başvuru takvimine göre planlama yapılması
- Alternatif tedarik ve stok senaryolarının önlemin süresiyle birlikte değerlendirilmesi
Önleme Karşı Hukuki Yollar
Korunma önlemine ilişkin karar genel düzenleyici nitelikte bir idari işlemdir ve idari yargıda iptali istenebilir. İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açma süresi, düzenlemenin yayımıyla işlemeye başlar; ayrıca düzenlemeye dayanılarak yapılan bireysel tahakkuka karşı açılan davada, dayanak düzenlemenin hukuka aykırılığı da ileri sürülebilir. İthalatçı açısından çoğu zaman ikinci yol daha işlevseldir; çünkü somut bir zarar ve ödeme üzerinden tartışma yürütülür.
Aktarılanlar genel niteliktedir. Ürünün sınıflandırılması ve işlem tarihi sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, önleme tabi bir ithalat planlanıyorsa gümrük ve ticaret hukuku alanında görüş alınması yerinde olacaktır.